Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete


Glasnici Boga, čuvari čoveka

Kada su nastala ova nevidljiva bića, posrednici između boga i čoveka? Ako su nevidljiva, otkud onda njihovi likovi na ikonama, freskama, slikama? Pored toga što slave Gospoda, da li imaju i druga zaduženja i obaveze? Razlikuju li se međusobno po položaju? Osim arhanđela Mihaila i Gavrila, znaju li se imena još nekih anđela? Na ova i druga pitanja pokušavamo da damo odgovore. Zašto baš ― anđeli?

Nimalo slučajno
 
Ova bestelesna bića Božiji su glasnici. Otuda i naziv anđeli, po grčkoj reči „angelos“ koja znači ― glasnik. To ime, inače, ne označava njihovu prirodu već dužnost koju obavljaju.

Kao vesnici i izvršioci, anđeli su stvoreni da služe Bogu. Neprestano obleću oko prestola Gospodnjeg slaveći ga pesmom. Na najmanji Božiji mig pojavljuju se tamo gde im on naredi. Ukoliko neposredno služe čoveku, obično preuzimaju vidljiv oblik.

Po narodnom predanju, svako dete prilikom rođenja dobije svoga anđela čuvara koji ga prati od rođenja do smrti. Taj anđeo, stojeći mu na desnom ramenu, uči ga dobru i odvraća ga od zla. A kada beba, igrajući se rukama, počne da se smeje, to je anđeo zabavlja.

Anđeli su ljudima još i savetnici, ponekad sudije, znaju da budu i utešitelji, tumači.

Zna li se njihova priroda?

Iako se ne može tačno reći šta su po svojoj nevidljivoj suštini, zna se da su bestelesni i da preobražen oblik preuzimaju samo ukoliko žele da budu viđeni. Anđeli su duhovna bića, slobodna, bestrasna, besmrtna, ali ne i večna. Jer, kako objašnjava Jovan Damaskin u „Tačnom izlaganju ortodoksne vere“: „Jedino je Bog večan ili, tačnije, On je iznad večnog. Tvorcem vreme ne vlada, on je iznad vremena“.

Mišljenje da anđeli nemaju slobodnu volju, Pravoslavna crkva odbacuje, samim tim i teoriju o njihovom obaveznom i neopozivom izboru. Naime, po tom učenju, u trenutku nastanka, anđelima je dato da biraju da li će Tvorcu okrenuti lice ili leđa. Samo oni anđeli koji su se okrenuli Bogu stekli su blaženu viziju i postali večni u dobroti.

Anđeli u „Bibliji“

U Starom i u Novom zavetu, pored serafima i heruvima, dva anđeoska čina, po imenu još srećemo arhanđele Mihaila, Gavrila i Rafaila. Sotona, u značenju „protivnik“, još se piše malim slovom, ne kao lično ime.

Tek će religijski tekstovi kao, recimo, Enohovi koji je, kako se kaže u Prvoj knjizi Mojsijevoj (5:24), prenet na nebo ili Jezdrini, koji je takođe „pisar Svevišnjeg, za vjeki vjekov“ više početi da spominju anđele i po imenima i po činovima.

U stvari, ova Božija stvorenja rasporedio je po hijerarhiji tek Dionisije Areopagit. Dionisiju, za koga se tvrdi da je bio još učenik apostola Pavla, u 5. i 6. veku počinju da se pripisuju različiti spisi, između ostalih i delo „O nebeskoj hijerarhiji“.

Tri čina podeljena u tri reda

Anđeli, koji postoje voljom Oca, ušli su u biće dejstvom Sina, a usavršili se prisustvom Duha, dele se na tri čina (u nekim izvorima govori se o ― horovima), a svaki čin ima posebna tri reda:

Prvi čin: 1. serafimi, 2. heruvimi, Z. prestoli;
Drugi čin: 1. gospodstva, 2. sile, 3. vlasti;
Treći čin: 1. načela, 2. arhanđeli, 3. anđeli.

Serafimi okružuju presto Slave i pesmom neprestano slave Gospoda. Kako kaže prorok Isaija (6:2) „Serafimi stajahu više njega (Gospoda), svaki ih imaše šest krila: dvjema zaklanjaše lice svoje a dvjema zaklanjaše noge svoje, a dvjema lećaše.“

Ovaj anđeoski čin, najbliži Bogu, ognjenolik je, plamti ljubavlju i takva osećanja i u drugima pobuđuje. Naziv potiče od hebrejske reči „serafim“ koja znači ― onaj koji plamti, onaj koji zapaljuje.

Heruvimi, koji se opisuju kao mnogočiti, jače od drugih, nižih redova, sijaju svetlošću bogopoznavanja i pošto su najviše prodrli u tajne premudrosti Gospodnje, druge prosvećuju. I njihov naziv takođe je preuzet od hebrejskog i u doslovnom prevodu znači „veliko razumevanje“, odnosno „izlivanje premudrosti“.

Za heruvime, koji obično imaju četvora, ređe šestora krila, kaže se da su stvoreni od suza arhanđela Mihaila koje je prolio zbog grehova vernika.

„Na prijestolu visoku i uzdignutu“ (Knjiga proroka Isaije, 6:1) Bog počiva. Zato se ovaj anđeoski čin i naziva „bogonosnim“ i to ne po biću već po blagodeti koja im je data za takvo služenje. Prestoli inače izlivaju silu pravde na zemaljske sudove pomažući vladarima da izriču što pravednije odluke.

Ovaj anđeoski red nema čovečiji oblik u kome bi nam se predstavio, te se na slikama javljaju, recimo, kao krilati „točkovi“, s mnogo očiju.

Na prvom mestu drugog čina anđeoskog nalaze se gospodstva, tako nazvani jer, pre svega, s radošću služe Gospodu, potom nastoje da vlastima postavljenim na Zemlji pomognu da sa što više mudrosti upravljaju nad poverenim im oblastima.

Gospodstva nas uče da što bolje vladamo osećanjima, u nama nastoje da smire nepristojne strasti i želje, pomažu nam da gospodarimo svojom voljom, odolevajući iskušenjima, potčinjavajući telo u duhu.

Osnovno zaduženje anđeoskog reda sila ili moći je da čine čuda na Zemlji, da isceljuju bolesti ili predskazuju budućnost. Za ova bestelesna bića još se kaže da nose slabost slabih i da krepe čoveka u trpljenju. Obično se predstavljaju s knjigom u ruci.

Vlasti, potentati ili autoriteti prvi put su tako nazvani u Septuaginti, prevodu Starog zaveta na grčki jezik, koji je nastao u Aleksandriji u 3. veku pre n.e. Zaduženje im je da ukroćuju demonsku vlast, da što je moguće više odbiju iskušenja koja đavo priređuje ljudima, tako da zle sile čoveku ne naškode onoliko koliko bi to Sotona i njegovi sledbenici želeli.

Na prvom mestu najnižeg čina nalaze se načela koja se u kanonskoj i nekanonskoj literaturi još sreću pod nazivima ― poglavarstva, kneževstva. Uloga im je da „načastvuju“, starešinuju nad nižim anđelima upućujući ih na ispunjenje Božijih naređenja. Načela upravljaju vaseljenom, potom su čuvari svakog pojedinačnog naroda i države i jezika koji se u raznim državama govore.

Na freskama i slikama predstavljaju se ili u ratničkom ili liturgijskom ruhu.

Pošto ćemo o arhanđelima posebno, treba reći da su oni veliki blagovesnici koji volju Božiju dobijaju od viših činova, prenose je nižim, a preko njih ― ljudima.

Koliko ima arhanđela?

Nama su najbliži anđeli. Oni nam javljaju manje tajne i namere Božije, čuvaju nas, one koji „padnu“ ― podižu i nikada nas ne ostavljaju, čak ni kada zgrešimo. Anđeli su uvek spremni da nam pomognu, api samo ako to mi želimo.

Pored Mihaila, Gavrila i Rafaila, poznato je još četiri ili pet arhanđela. Po imenu se samo ova trojica javljaju u Svetom pismu, ostali su navedeni u drugim verskim tekstovima i knjigama svetovnog sadržaja.

Dakle, lista koju prihvata Pravoslavna crkva navodi arhanđele: Mihaila, Gavrila, Rafaila, Urila, Salatila, Jegudila, Varahila, nekad se spominje i osmi ― Jeremilo.

U drugim izvorima među arhanđele se ubrajaju i Raguel, Remijel, Anael (Hanijel), Zadkijel, Orifijel, Uzijel (Sidrijel), Sarakael.

Uril(o) ili „oganj Božji“, u „Drugoj knjizi Jezdrinoj“ spomenut kao arhanđeo spasenja, jedan je od najznačajnijih anđela u nekanonskoj literaturi. Prikazuje se s mačem, koji drži u desnoj ruci, a u levoj plamen ognjeni. Engleski pesnik Džon Milton (1608. ― 1674.) u svom „Izgubljenom raju“ Urila naziva „namesnikom Sunca“ i „najvisprenijim nebeskim duhom“. A drugi engleski književnik Džon Drajden (1631. ― 1700.) Urilov silazak s neba opisuje prikazujući ovog anđela u kočijama u koje su upregnuti beli konji.

Salatil čije ime znači „Božji molitvenik“, drži oči i lice pognute, a ruke na prsima, kao u molitvi. U nekim izvorima navodi se da je Salatil, zajedno sa Urilom, odveo Adama i Evu sa vrha jedne visoke planine, na koju ih je Sotona namamio, u pećinu s blagom.

„Slavitelj Boga“ Jegudil u desnoj ruci drži zlatan venac, a u levoj trostruki bič. Varahil(o) ― „blagoslov Božji“, koji u nedrima nosi bele ruže, ima sasvim drugu ulogu u različitim izvorima jer se spominje i kao gospodar munja.

Jeremil(o) ― „milost Božja“ ili „onaj koga Bog uzdiže“, pominje se u Drugoj knjizi Jezdrinoj. Inače, u „Anđeoskoj maski“, operi u jednom činu izvedenoj februara 1966. u crkvi Svetog Đorđa u Njujorku, Jeremilo je prikazan kao jedan od knezova.

Arhanđeo Mihailo, čuvar pravoslavlja

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete


Ime ovog anđela, koji ima najviši rang u hrišćanskim, jevrejskim i islamskim tekstovima, znači ― „onaj koji je kao Bog“. Još od najranijih vremena arhanđeo Mihailo prikazuje se kao vojvoda koji u desnoj ruci drži koplje, kojim ubija aždaju, odnosno Sotonu (ova „uloga“ kasnije je dodeljena svetom Đorđu), a u levoj obično zelenu palminu grančicu.

Kao arhistratig (grčka reč koja znači „vojskovođa“), Mihailo je vojvoda cele anđeoske vojske, anđeo pravedenosti, milosrđa, pokajanja, a ono što je najvažnije, smatra se čuvarem pravoslavne vere i borcem protiv Jeresi.

Praznik arhistratiga Mihaila i ostalih bestelesnih sila nebeskih slavi se, po pravoslavnom kalendaru, 8. odnosno po novom ― 21. novembra. Zašto baš u novembru? Smatra se da je stvaranje svega bilo u martu, a pošto je novembar deveti mesec posle marta, baš taj mesec izabran je zbog broja devet jer se anđeli dele u devet redova.

Pored arhanđela Gavrila, Mihailo je anđeo koga su stari majstori, i na ikonama, freskama, platnima, najviše slikali. A o njemu se najviše pisalo i u „običnoj“ literaturi. Sveti Mihailo, kako je poznat u hrišćanstvu, važan je „lik“ i u Danteovim i Miltonovim delima.

Po narodnom predanju, dinastija Nemanjića slavila je arhanđela Mihaila. Car Dušan je na Aranđelovdan služio goste stojeći, a sveti Mihailo mu je nevidljiv stajao na desnom ramenu i milovao ga krilom. Jednom prilikom, kada je car seo za sto, „rasrdi se sveti Arhanđeo, udari cara krilom po obrazu pa otide iz careva dvora“. Tek posle dugih i usrdnih molitvi car Dušan je jedva nekako uspeo da ga umilostivi.

U narodu je ostala zabeležana i ova priča. Kralj  Stefan  Dečanski (1321. ― 1331.), pošto mu je otac izvadio oči i obesio ih o konac, više gradskih vrata, izašao je slep u šetnju iza grada Prizrena. Tada ga je spazio arhanđeo Mihailo, sažalio se na kralja, pa je, pretvorivši se u orla, doleteo, uzeo njegove oči iznad vrata i darovao mu ih rekavši „Odeči oči!“. Kralj je smesta progledao i na tom mestu podigao manastir Dečane.

Arhanđeo Gavrilo, anđeo Blagovesti

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete


Kao blagovestitelj tajni Božijih, arhanđeo Gavrilo saopštiće Mariji da je ostala trudna. U Svetom jevanđelju po Luki (1:26-32) kaže se: „Posla Bog anđela Gavrila u grad Galilejski po imenu Nazaret, k devojci isprošenoj za muža po imenu Josif... Mariji. I ušavši k njoj anđeo reče: raduj se, blagodatna! Gospod je s tobom, blagoslovena si ti među ženama... zatrudnećeš i rodićeš sina, i nadenuti mu ime Isus. On će biti veliki, i nazvaće se sin najvišega“.

Ime arhanđela Gavrila koji, uz Mihaila, zauzima najviše mesto u judeo-hrišćanskim i muhamedanskim verskim knjigama, znači „Bog je moja snaga“ ili „krepost Božija“.

U pravoslavnom ikonopisanju arhanđeo Gavrilo prikazuje se s fenjerom i zapaljenom svećom u njemu, koji drži u desnoj ruci, i sa ogledalom od zelenog jaspisa u levoj.

U Miltonovom „Izgubljenom raju“ Gavrilo je zapovednik anđeoske straže koja čuva raj. Jovanka Orleanka, francuska junakinja, stala je na čelo malog odreda nateravši Engleze da obustave opsadu Orleana 1429. godine (Englezi su je kasnije živu spalili u Ruanu 1431). Pred sudom je izjavila kako ju je upravo arhanđeo Gavrilo podstakao da pohita u pomoć francuskom kralju.

Dan arhanđela Gavrila slavi se u proleće, dan posle praznika Blagovesti, i u julu. Narod ga smatra za sveca, zaštitnika ljudi i stoke. Po predanju, Gavrilo je izvesno vreme stanovao na Mesecu. Jednom je sleteo na Zemlju i napio se vode sa đavolovog izvora. Kad ugleda svetog Gavrila, đavo ga potera, stiže ga tek na Mesecu, potegnu ga kamenom i zakači mu taban na stopalu. Od tog trenutka ljudi imaju ugnute tabane.

Anđeo Rafailo, iscelitelj

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete


Arhanđeo Rafailo, čije ime i zmači „Bog iscelitelj“, na prvom mestu je ― anđeo isceljenja. On je još i anđeo molitva, ljubavi, kaže se i da je čuvar drveta života u rajskom vrtu.

Kako stoji napisano u pravoslavnoj dogmatici „izobražava se tako što desnom rukom vodi Toviju, koji nosi ribu uhvaćenu u reci Tigar, a u levoj drži alabaster lekarski“. Na platnima starih majstora, kao Girlandaja, Ticijana ili Rembranta, Rafailo je prikazan sa hodočasničkim štapom i ribom.

Sotona ― knez zla i pali anđeli

Kada se jedan broj anđela, predvođenih Sotonom, pobunio protiv Boga, poraženi su i zauvek odbačeni. A pobunili su se iz gordosti, osećanja koje se, inače, smatra početkom greha.

Sotona ima više različitih imena. U Trećoj knjizi Mojsijevoj (16:8 ) javlja se kao Azazel, odnosno „žrtveni jarac“, prorok Isaija u padu zvezde Danice vidi pad oholog vavilonskog kralja (u antici se zvezda Danica naziva ― Lucifer). Taj knez zla i neprijatelj Boga nazvan je još i „knezom ovoga sveta“ (Jevanđelje po Jovanu, 16:11) i „knezom koji vlada u vetru“ (Efescima poslanica Sv. apostola Pavla, 2:2). Odbijajući ponudu đavola koji ga iskušava Isus kaže: „idi od mene, sotono“. (Jevanđelje po Luki, 4:8 ).

U Otkrivenju Jovanovom (Apokalipsa) govori se o „aždahi, Staroj zmiji, koja je đavo i sotona, svezanoj na hiljadu godina“ (20:2). Aždaju, koju je pobedio arhanđeo Mihailo, na „oganj večni“ osudio je lično Spasitelj (Jevanđelje po Mateju, 25:41).

O Sotoni se još govori kao i Samaelu, Velzevulu ili „gospodaru muva“, onda Belijaru ili Velijaru, Satanilu ili Salamijelu. U Kuranu on je Iblis, Eblis ili Hari, a u jevrejskoj tradiciji Jecer-hara, personifikacija zla u čoveku. Šekspir ga u svom delu „Henri IV“ naziva „oholim monarhom sa severa“, Milton u „Vraćenom raju“ ― „kradljivcem raja“.

A u našem narodnom predanju? Predvodnik armije zlih duhova ili đavola zove se Hromi Daba. Inače, đavo, kaže se u našoj mitologiji, ima lik čoveka, ali s malim rogovima na vrhu čela, s izbuljenim i krvavim očima, dlakav je po celom telu, u licu je crn, sa šiljatom bradicom unapred povijenom, kao u jarca, retkim brkovima, a nosa iskrivljenog, kao u orla. Uši i noge u đavola su kao u koze, na rukama prsti, s orlovskim noktima.

Đavoli navode ljude na zlo, ali ih bez pristanka ljudi ne mogu naterati da zlo i prihvate. Smatra se da je čovek, kao slobodno biće, odgovoran za saradnju sa Sotonom.

Pojam palih anđela nedvosmisleno se objašnjava u Otkrivenju Jovanovom (Novi zavet): „I rep njezin aždajin, odnosno Sotonin odvuče trećinu zvezda nebeskih (misli na ― anđele), i baci ih na zemlju... i zbačena bi aždaha velika, stara zmija, koja se zove đavo i sotona, koji vara sav vasioni svet, i zbačena bi na zemlju, i anđeli njezini zbačeni biše s njom“ (12:4-9).

Ko vlada mesecima, a ko planetama?

U prvih nekoliko vekova naše ere javilo se preterano i dosta rašireno poštovanje anđela kojima su pojedini vernici često pripisivali božanske osobine. Pošto je to zasmetalo crkvi, sredinom 4. veka su, na Crkvenom saboru u Laodikeji, 35. pravilom osuđeni svi hrišćani „koji su se odali slepom obožavanju anđela“.

Bez obzira na zvaničan stav crkve, u mnogim tekstovima, posebno onim koji se bave magijskim obredima, bajanjem i vračanjem, navode se imena na stotine i stotine anđela. Tako, recimo, postoje anđeli vladari dvanaest meseci u godini, Gavrilo ili Kambijel „glavni“ je za januar, Varahilo za februar, Mihadijel za mart, Asmodel za april, Ambrijel za maj, Murijel za jun. Vladar meseca jula je Verhijel, avgusta Hamalijel, septembra Urilo ili Zurijel, oktobra Barbijel, novembra Adnahijel i, konačno,  decembra ― Hanael ili Anael.

Kako stoji stvar sa planetama? Rafailo upravlja Suncem, Anijel Venerom, Mihailo Merkurom, Gavrilo Mesecom, Kafzijel Saturnom. Zadkijel Jupiterom, a Samael Marsom. Ni zodijački znaci nisu ostali bez krilatih zaštitnika. Osobe rođene u znaku Ovna čuva Malahidael, Bika ― Asmodel, Blizanaca ― Ambrijel, a Raka ― Murijel. Znakom Lava vlada Verhijel, Device ― Hemalijel, Vage ― Zurijel (ili Urilo), a Škorpije Barbijel. Za Strelca je zadužen Advahijel, za Jarce ― Hanael, Vodolije ― Gavrilo, a Ribe ― Varahilo. Sve su to, inače, anđeli, vladari meseca u godini. 

I godišnja doba imaju svoje anđele čuvare. Anđeo koji upravlja prolećem je Spugliguel, a njegove sluge su Amatijel, Karakasa, Kore, Komisoros. Letom upravlja Tubijel sa svojom odabranom četom: Gargatel, Gavijel, Tarijel. Za jesen se brine Torkvaret sa Rakvamom i Guabarelom. Zimi dolazi Atarib sa dva pomoćnika ― Amabaelom i Ketararijem.

Postoje i anđeli kažnjavanja koji nadziru sedam loža pakla. Tako je Kušijel „strogost Božija“, Lahatijel „plamen Božiji“, Šoftijel „sudija Božiji“, Makatijelo „počast Božija“. „Štap Božiji“ je Hutrijel, „oganj Božiji“ je Pusijel, a „gnev Božiji“ ― Rogzijel. Pored anđela, tu su i arhanđeli kažnjavanja. Gneva i uništenja Kezef, arhanđeo koji je zadužen za smrt ljudi zove se Af, a za smrt domaćih životinja Hema, životinja uopšte ― Mešaber.

Zna li se koliko ima anđela?

Po Svetom pismu, reklo bi se da ih je nemoguće izbrojati. U Otkrivenju Jovanovom, na primer, kaže se „bješe broj njihov hiljade hiljada“ (5:11), Potom evanđelista Luka svedoči o mnoštvu nebeskih anđela koji slavoslove novorođenog Bogomladenca, a apostol Pavle navodi da se verni sjedinjuju kroz crkvu sa bezbroj anđela. Sam Spasitelj govori o čitavim legionima anđela.

Nezahvalnog i što se tiče crkve nedopustivog posla prebrojavanja anđela prihvatili su se, recimo, kabapisti, jevrejski mističari, u 14. veku. Na osnovu sistema za preračunavanje reči u brojeve i brojeva u reči, kako su objašnjavali, utvrdili su da anđela ima 301.655.722.

Angelologija je puni procvat doživela posebno od 11. do 14. veka kada su se pojavila imena hiljada i hiljada anđela. Imena anđela u najvećem broju slučajeva nastapa su kombinacijom slova hebrejskog pisma. Evo samo nekih primera. Zalbesael, anđeo kišne sezone, Zahanpurjuh, veliki anđeoski knez, Nilajha, anđeo pesnika iz čina (hora) gospodstva, Flaef, anđeo zadužen za čovekovu čulnost.

Kojim jezikom govore anđeli?

Svetim, samim tim jezikom koji samo nebeska bića mogu da razumeju.

Kao jezik koji je ljudima blizak, u najvećem broju izvora hebrejski se navodi kao jezik anđela i svih ostalih duhova. Drugi izvori tvrde da se anđeli prosto svakome pojedincu obraćaju na njegovom jeziku, bez ikakvih teškoća.

Emanuel Svedenborg (1688. ― 1772.), švedski filozof i mističar u svom delu „Nebo, njegova čuda i pakao“, tvrdi da, anđeli ne samo da govore hebrejski, već na tom jeziku i pišu. Navodi da mu je „s neba poslat papirić na kojem je bilo napisano nekoliko reči na hebrejskom“. Taj dokument, koji bi zaista bio dragocen, Svedenborg nikada nikome nije pokazao, a taj papirić nije otkriven ni u njegovoj zaostavštini.

Kog pola su anđeli?

Anđeli su bestelesni i bespolni. A to što su gotovo svi prikazani kao muškarci, treba zahvaliti ustrojstvu sveta, onakvom kakvo je. Naime, pisci verskih knjiga, prepisivači tekstova, ikonopisci, slikari, svi su u vremenu ovozemaljskog „stvaranja“ anđela bili pripadnici „jačeg pola“. Pa kako onda da prikažu ženskog anđela?

Kada su stvoreni?

Nije jasno kada su stvoreni, kaže Justin Popović, jedan od najvećih pravoslavnih teologa. Verovatno ova bestelesna stvorenja Bog stvara pre materijalnog sveta, jer se u Knjizi o Jovu kaže da su anđeli klicali od radosti kada je Gospod stvorio zvezde, pri čemu je jasno da ovi Božiji izvršioci već postoje.

Veruju li ljudi u anđele?

Teško je reći kako stoje stvari na ovim prostorima, ali zato je, recimo, poznato mišljenje Britanaca. Svaki četvrti Englez, pokazuju neke statistike, veruje da postoje ova krilata bića. Slična je situacija i u SAD.

U Americi, pored serija kao što je „Dosije X“, koje se bave paranormalnim pojavama i mnogobrojnih programa u kojima se raspravlja o „bliskom susretu“ ljudi i vanzemaljaca, sve popularnija je emisija „Anđeoski dodir“. U toj emisiji „anđeo“ i njegov pomoćnik daju odgovore na različita pitanja i rešavaju mnoge nedoumice koje muče gledaoce. Pamti se, tako, rečenica „Bogatstvo ne može uvek da se izrazi dolarima!“. Ko izgovara tu (poučnu) rečenicu? Pa anđeo, naravno.

A da su anđeli bića bez kojih jednostavno ne možemo, jasno je, pre svega, u svakodnevnom govoru. Razmislite dobro, pa recite: koliko puta dnevno nekome ili za nekoga kažete da je „kao anđeo“? Vrlo često. priznajte!

Tu su, zatim i nazivi filmova. Kod nas čuveni film Srđana Dragojevića „Mi nismo anđeli“, potom Fazbinderov legendarni „Nebo nad Berlinom“, sada i najnoviji „Grad anđela“ (tako se, inače popularno naziva Los Anđeles), sa oskarovcem Nikolasom Kejdžom i Megi Rajan u glavnim ulogama.

Muzika? Jedna od najboljih pesama koje je Bora Đorđević Čorba, kako sam tvrdi, napisao jeste „Pogledaj dom svoj, anđele“. I Madona sada ima hit pod nazivom „Anđeo“.

A vi? Verujete li u anđele? Predlažemo da odgovor zadržite za sebe.

Izdvajamo najzanimljivije:

Adrameleh ― „kralj ognja“, prema nekim okultnim tekstovima, kada se prizove, pojavljuje se u obličju mazge ili pauna. U „Izgubljenom raju“ Milton o ovom anđelu govori kao o „idolu Asiraca“, a u istom delu pominje ga kao palog anđela.

Šekina ― „Božja nevesta“ smatra se ženskim iskazivanjem božanskog u čoveku. Talmud, veliki jevrejski zbornik usmenog predanja iz poslebiblijskog doba (2. do 6. veka), goviri da je Šekina ostala u zemaljskom raju kada je Bog iz njega isterao Adama i da se tamo nalazi „ispod drveta života, na prestolu, više jednog heruvima, šezdeset pet hiljada puta sjajnija od sunca“, dok je sve koje je obasjala „njen sjaj štitio od bolesti“.

Aza je pali anđeo koji visi između Neba i Zemlje, za kaznu što je opštio sa smrtnim ženama. Legenda kaže da Aza stalno pada, s jednim okom zatvorenim a drugim otvorenim kako bi sve vreme gledao sopstvenu nesreću i tako još više patio.

Monker je, sa Nakirom, jedan od dvojice crnih anđela, naveden u arapskom učenju o demonima. Ovaj plavooki anđeo posebno je zadužen za umrle ― on proverava da li zaslužuju mesto u raju.

Helel se smatra palim anđelom zato što je opštio sa smrtnicima. Inače, anđeli ne mogu da imaju potomstvo izuzev kada zgreše, kao Helel, odnosno kada, uzimaju ljudso obličje, podlegnu i ljudskim požudama.

Hajlijel može, ako to poželi, u jednom zalogaju da proguta celu Zemlju. A kada anđeli slučajno propuste da u određeno vreme otpoje „Svjati Bože“, Hajlijel ih kažnjava ognjenom šibom.

Azrael prema jevrejskom i islamskom predanju, anđeo smrti. Za muslimane on ima sedamdeset hiljada stopala i četiri hiljade krila, a jezika i očiju koliko je ljudi na svetu.

Anakimi ― potomci anđela i kćeri čovečijih, bili su tako visoki da su, stojeći na zemlji, glavom dodirivali nebo.

Balberit, ceremonijal-majstor u paklu, obično potpisuje ili overava ugovore koje ljudm sklapaju s đavolom.

Mefistofel, „onaj koji ne voli svetlost“, dobio je ime od hebrejskih reči „mefiz“ (uništitelj) i „tofel“ (lažov). Navodno, Mefistofel je pali arhanđeo, jedan od sedmorice velikih knezova pakla. U svetovnoj književnosti on je po položaju niži od Sotone ili je, možda, Sotonin zamenik. Kristofer Marlou (1564. ― 1593.), u svom delu „Doktor Faust“, Mefistofelu daje jednu od glavnih „uloga“. U Geteovom (1749. ― 1832.) „Faustu“ ovaj pali arhanđeo u ime Sotone, svoga gospodara, sklapa ugovor s Faustom.

Sofrijel, anđeo pisar, zadužen je za vođenje knjiga života i smrti.

Veličanstveni Beli anđeo

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete


Jedna od naših najpoznatijih fresaka sigurno je konpozicija „Mironos(n)ice na grobu“ sa veličanstvenim anđelom u sredini. Anđeo na grobu ili kamenu, koji rukom pokazuje da je grob prazan, odnosno da je Isus Hrist vaskrsao, zbog svoje raskošne odeće poznat je kao Beli anđeo. Nalazi se u manastiru Mileševa, zadužbini kralja Vladislava, drugog sina Stefana Prvovenčanog.

Mladi kralj počeo je da zida manastir 1234. godine, odmah posle okončanja sukoba s bratom Radoslavom. Mileševska crkva završena je kad je sveti Sava, vraćajući se iz Palestine preko Carigrada, iznenada umro u Trnovu. Do maja 1237. njegove mošti ležale su u bugarskoj crkvi Četrdeset mučenika, dok ih Vladislav nije preneo u Mileševu.

Beli anđeo, koji se nalazi pod zaštitom UNESKO-a, urađen je u romantičko-vizantijskom stilu čiji autor nije poznat.

Muhamed i arhanđeo Gavrilo

Osnivač islama Muhamed (570. ― 632.) tvrdio je da mu je baš arhanđeo Gavrilo, koji je u ovoj veri poznag kao Džibril, u pero govorio tekst Kurana, suru (poglavlje) po suru. Muhamed opisuje Džibrila kao anđela sa „sto četrdeset pari krila“. Inače, muslimani ovog anđela smatraju duhom istine. Kada je, prema legendi, Muhamed prenet na nebo, kasnije je pričao da je video „anđela sa 70.000 glava, od kojih je svaka imala 70.000 lica, svako lice 70.000 usta, a svaka usta 70,000 jezika od kojih je svaki govorio 70.000 narečja na kojima se pevalo u slavu Božiju“. Neko je izračunao da je u pitanju bilo oko 31.000 triliona jezika i gotovo pet milijardi usta.

Božanstvo zlatnih krila

Anđelčić koji nosi tobolac iz koga vadi strelice, gađajući ljude ne bi li u njihovim srcima izazvao ljubavnu čežnju, u stvari je bog, u rimskoj mitologiji Kupidon ili Amor, u grčkoj ― Eros.

Priča kaže da je u mraku, u strašnoj praznini, Noć, oplođena Vetrom, snela srebrno jaje iz koga se izleglo božanstvo sa zlatnim krilima ― bog Eros. To ogromno jaje razbilo se na polovine: Nebo (Uran) i Zemlju (Gea). Eros je podstakao Urana i Geu da se sjedine, te je tako otpočelo stvaranje sveta.

Inače, Eros se smatra bogom ljubavi i nalazi se stalno u Afroditinoj pratnji. Taj zlatokosi dečak, čežnjivih očiju, smatra se najlepšim od svih besmrtnika.