Nova linija duga 118 kilometara je najveći građevinski projekat u Britaniji i najveće arheološko nalazište u Londonu u proteklih nekoliko decenija. Arheolozi od dela rimskog puta do 2.000 godina starih potkovica, zlatni nakit iz 17. veka i kosti davno umrlih stanovnika Londona

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete

Pronađen novčić iz XVI veka

LONDON - Nakit, delovi broda, srednjevekovne klizaljke, viševekovne lobanje - neki od najneverovatnijih komada istorije Londona ne nalaze se u gradskim muzejima već ispod zemlje.

Najčešće tamo i ostanu ali rad na novoj metro liniji ispod glavnog grada Velike Britanije iznosi vekove sahranjene istorije na svetlost dana.

Nova linija duga 118 kilometara je najveći građevinski projekat u Britaniji i najveće arheološko nalazište u Londonu u proteklih nekoliko decenija. Ispod užurbanog poslovnog centra grada, arheolozi su otkrili svašta, od dela rimskog puta do 2.000 godina starih potkovica, zlatni nakit iz 17. veka i kosti davno umrlih stanovnika Londona.

Jednog popodneva ove sedmice, arheolozi su novootkrivene kosti nagomilali u rupi u blizini ulice Liverpul i stanice metroa dok su svega nekoliko metara dalje prolazili nezainteresovani stanovnici grada. Kosti pripadaju nekolicini od 20.000 ljudi koji su sahranjeni na groblju iz 16. veka.

"Svi koji žive u ulici Liverpul godinama nisu ni pomišljali da šetaju preko jednog od najgušće 'naseljenih' grobalja u Londonu", rekao je AP Nik Elsden, arheolog iz Muzeja Londona koji nadgleda iskopavanja koja traju uporedo sa izgradnjom "Krosrejl" (Crošrail) linije.

Londonska 2000 godina stara istorija ide duboko - 5 do 6 metara u zemlju kolika je udaljenost između današnjeg nivoa ulice i rimskog puta, a Krosrejl je arheolozima pružio priliku da kopaju kroz vekove do praistorijskih vremena.

Vekovima kasnije, nadgrobni spomenici sa groblja Bedlam korišćeni su u izgradnji zgrada a tlo je bilo prekriveno komadima kostiju, kornjačinih oklopa i slonovače - ostacima iz lokalnih zanatskih radnji koji su u 17. veku prebacivani preko zida groblja.

"Ovo je retka prilika", kaže Elsden dok muzejsko osoblje čisti zemlju sa kostiju i lobanje koji su projnađeni u rupi gde će uskoro nići domarska kućica. "Ovo je veliki put izvan jedne od najužurbanijih linija a retko dobijate priliku da tu kopate".

Linija vredna 14,8 milijardi funti (23 milijarde dolara) trebalo bi da bude otvorena 2018. i povezivaće istočni i zapadni kraj Londona, a centralni deo dug 21 kilometar ići će ispod zemlje. To znači da se kopalo kroz najstarije i najnaseljenije delove grada.

Osim kopanja tunela koji napreduje u proseku 100 metara nedeljno i koji će biti završen iduće godine, više od 100 arheologa radilo je na 40 lokaliteta u poslednje četiri godine.

Pronašli su svašta, od irvasa, bizona i mamuta čije su kosti stare 68.000 godina do ostataka kuće iz doba Tjudorovih, srednjevekovnih klizaljki, 800 godina starog komada drveta i osnova brodogradilišta iz 18. veka.

Početkom ove godine, pronašli su skelete žrtava Crne smrti, kuge koja je odnela polovinu londonske populacije 1348.

Najnovije otkriće su komadi kremena, neki su čak oblikovani u male oštrice, iz 9000 godina stare fabrike u blizini Temze, danas u jugoistočnom Londonu. To je dokaz da su oblast naseljavali nomadi još od poslednjeg Ledenog doba.

U Liverpul stritu nedavno je pronađen 17-vekovni venecijanski zlatni novčić sa omčom što znači da se verovatno nosio kao ukras koji je neki bogataš izgubio.

Nedavno otkriveni ljudski ostaci biće proučeni kako bi se saznalo šta nešto više od tadašnjim bolestima i ishrani a potom će biti sahranjeni na drugom mestu. Većina će biti ukopana anonimno ali se Karver nada da će neki biti i identifikovai pošto je groblje Bedlam bilo poznato po tome da su tamo sahranjeni i neki istaknuti ljudi poput Robina Lokira, člana 17-vekovnog političkog pokreta Levelers.

Lokir je streljan pošto je vodio oružanu pobunu 1649.

"Ako pronađene nekoga ko je pogubljen musketom, to će ostaviti popriliču štetu. Bilo bi uzbudljivo ako bi nekoga mogli na taj način da identifikujemo", kaže Karver.

OSTACI GROBLJA
ARHEOLOZI su se naročito pozabavili ostacima groblja Bedlama koje je osnovano u 16. veku ispod sadašnjeg Liverpul strita kako su se srednjevekovna crkvena groblja punila. Na hiljade stanovnika Londona sahranjeno je ovde tokom 150 godina, od prosjaka do jeretika i pacijenata obližnje Bedlam bolnice, prve psihijatrijske bolnice na svetu. Dže Karver, glavni areolog na Krosrejlu kaže da projekat podrazumeva otkopavanje ostataka oko 4.000 ljudi a radnici će se prema njima odnositi sa poštovanjem što nije bila praksa u prošlosti. Nedavno otkriveni rimski put sačinjen je od nabijene zemlje, ilovače, drveta i, iznenađujuće, ljudskih kostiju koje je reka donela sa obližnjeg groblja. "Mi mislimo da su u prošlosti ljudi bili sujeverni kada je reč o leševima, ali nisu. Delovi tela koji su stigli sa groblja ih nisu zabrinjavali", rekao je Elsden.

RIMSKI PUT
ELSDEN i njegov tim naročito su oduševljeni ostacima rimskog puta posutog potkovicama starim 2000 godina napravljenim od metala i pričvršćivanim za kopita kožnim trakama. Toliko ih je pronađeno da stručnjaci veruju da je ovo bila prometna tranzitna oblast a da su konji donosili proizvode sa sela stanovicima tadašnjeg Londiniuna.
"Rimske potkovice ukopane u rimski put - eto jedne jedinstvene slike", kaže Elsden."To pruža redak uvid u svakodnevni rimski život".