Karte, priče, zapisi, običaji... > Heraldika

Uvod u heraldiku

<< < (2/4) > >>

Aleksandar:
DRŽAČI ŠTITA U HERALDICI

U heraldici, držači štita su figure koje obično stoje sa obe strane štita i drže ga uspravnim. Ove figure mogu biti prave ili mitološke životinje, ljudi i istorijske ličnosti, a ponekad čak i biljke ili neživi objekti.

Držači štita su uglavnom objašnjavali na čemu nosilac grba temelji svoj autoritet, pa su se mogli naći najčešće razni svetitelji (koji ističu božansko pravo) i životinje (koje su imale da istaknu duhovne ili fizičke kvalitete nosioca grba) na koje su se pozivali razni vladari i plemići, i temeljili svoj status.

Figure često mogu biti od čisto lokalnog značaja, kao što je primer ribara i rudara koji su dodeljeni Veću okruga Kornvol u Engleskoj, ili istorijsku vezu, kao na primer lav u Engleskoj i jednorog u Škotskoj. Slova abecede su upotrebljena kao držači štita kod grba grada Valensije.

Obično je po jedne figure sa obe strane štita, mada ima i slučaja samo jedne figure koja stoji iza štita, a izuzetno redak primer je grb Kongoa gde figure izlaze iza samog štita.

U Velikoj Britaniji, držači štita su uglavnom znak kraljevske naklonosti, dobijene od strane suverena. Nasledni držači štita su uglavnom dozvoljeni samo nasleđujućim lordovima (članovima gornjeg doma u Engleskoj), kraljevskoj porodici, poglavarima škotskih klanova, i škotskim feudalnim baronima koji su titulu barona stekli pre 1587. godine. Nenasleđujući držači štita se doživotno darivaju lordovima, vitezovima i damama Reda Gartera, Redu svetog Mihaela i svetog Georgija, itd.

Aleksandar:
ČELENKA

Čelenka je deo heraldičkog prikaza grba, a tako je nazvan jer se nalazi "na čelu" viteške kacige.

U čelenci se uglavnom ponavljao motiv koji se nalazi na štitu ali, danas, motiv iz čelenke obično stoji na vencu i u osnovnim je bojama koje su na štitu. Može se sresti nekoliko vrsta kruna u čelenci mada, u ponekim slučajevima, kruna se može naći i na čelenci. Najčešći primer krune u čelenci jeste pojednostavljeni prikaz vojvodske krune, sa četiri lista umesto osam. Kod grbova gradova obično se nalazi bedemska kruna tj. vrh kule sa grudobranima, stilizovani kao kruna.

U čelenku se obično stavljaju razne životinje, najčešće lavovi, i to često prikazanog samo gornjeg dela tela, ljudske figure, takođe samo od struka naviše, ruke koje drže neko oružje, ptičja krila, itd.

Motivi u čelenci se obično ne pojavljuju na grbovima žena i sveštenstva, zato što oni ne učestvuju u bitkama i viteškim turnirima i zato i ne nose viteške kacige na kojima bi ga mogli nositi. Ipak, izuzetak čine grbovi kraljica Engleske i Velike Britanije, čija se kompozicija grba ni u čemu ne razlikuje od grba nekog kralja.

VENAC (heraldički)

U heraldici, venac predstavlja dve uvijene trake koje se nalazi na vrhu viteške kacige kako bi držali plašt.

Kao i plašt, parče zaštitne tkanine koji vitezu pada sa kacige i preko vrata, venac je prikazan u dve boje, osnovne boje grba.

Venac je često predstavljao znak pažnje, koji je neka ledi dala svom vitezu kada je odlazio u ratove, koji bi on uvio i zakačio na svoju kacigu, prikrivajući mesto gde se čelenka spaja sa kacigom.

Aleksandar:
POSTAMENT

U heraldici, postament je deo grba koji se nalazi ispod štita, najčešće u vidu kamenja, brežuljka ili neke druge podloge, na kojem stoje držači štita. Treba napraviti razliku između pravog postamenta i nekog detalja na kojem držači štita prosto odmaraju jednu nogu, ili šapu. Postament se dosta kasno javlja u heraldici kao sastavni deo grba.

Obično, kada grb ima držače ptita, dodaje se i postament na kome su držači štita smešteni.

Treba npr. zapaziti na grbu Belizea, na kojem je drvo mahagonija koje se nadvija nad štitom, za koje bi se moglo pomisliti da je u čelenci, zapravo deo postamenta. Ponekad se za postament stavlja deo pejzaža zemlje koja je u posedu nosioc grba.

Jedinstven slučaj, jeste primer grba Nju Džersija, na kojem držači štita stoje direktno na natpisu sa motoom. Slučaj gde postoji postament ali ne i držači štita je praktično nepoznat, izuzev slučaja grba Južne Australije.

MOTO

U heraldici, moto se uglavnom smatra dokazom neke zasluge koja se prikazuje na grbu, uglavnom na traci ispod štita, ili iznad čelenke (kao u slučaju škotske heraldike).

Nekada je u heraldici za moto neke porodice uziman borbeni poklič pretka čiji grb nose. Za moto se u heraldici mogu najčešće naći borbeni pokliči, citati iz Svetog Pisma, latinske izreke, vrline kojima se nosilac grba ponosi, idealima koje visoko poštuje i kojima teži, itd.

Aleksandar:
ZNAKOVI ČINA I DOSTOJANSTVA

U znakove čina (ranga) i dostojanstva u heraldici spadaju:

1. Krune (carske, kraljevske, vojvodske, kneževske, grofovske, baronske ...)

2. Šeširi (nadvojvodski, vojvodski, venecijanskog dužda, beretke velikaša i plemića, Napoleonov i dr. )

3. Crkvene kape (papska tijara, mitra, šeširi, bord nadbiskupski, biskupski i nižih crkvenih velikodostojnika)

4. Ostali znakovi crkvene vlasti (štapovi biskupa, mač ili palma, koso položeni ili ukršteni papski ključevi, biskupski krst, arhiepiskopski krst, papski i patrijarški krst),

5.Ostali znakovi svetovne vlasti (žezla i maršalski štapovi, kosi ili ukršteni).

Svi ti znakovi postavljeni su nad potpunim grbom ili nekad nadomešćuju šlem s nakitom i plaštevima i stoje nad štitom grba.

Krune, grofovske i nižeg ranga se sastoje od zlatnog obruča nad kojim je nekoliko šiljaka koji na vrhu imaju jednak broj srebrnih kuglica (vidljivih za gledaoca).

Šeširi su sukneni i vrlo različtog oblika. Najneobičniji među njima je kapa venecijanskag dužda koja ima nastavak "rog" okrenut natrag. Crkvene kape (tijare i mitre) imaju svoj karakterističan oblik, sa šešira vise vrpce, koje se sa svake strane grbovnog štita završavaju sa nekoliko kita: crkveni kardinalski šešir sa 16 crkvenih kita sa svake strane, zeleni nadbiskupski šešar sa 10 kita sa svake strane i zeleni biskupski šešir sa 6 kita sa svake strane.

Aleksandar:
Dvoglavi orao u heraldici

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete

Dvoglavi orao je uobičajen simbol u heraldici. Prvobitno je bio simbol Vizantijskog castva, a sada se može videti na grbu nekoliko istočnoevropskih država. Predstavlja simbol dvostruke funkcije cara - svetovne i duhovne i/ili premoć Rimskih careva nad Istokom i Zapadom. Ruski carevi su kasnije usvojili ovaj simbol predstavljajući sebe kao naslednike Vizantije, i takođe da iskažu svoju premoć nad Zapadom (Evropom) i Istokom (Azijom).

Grbovi država i teritorija

Dvoglavi orao se pojavljuje na grbu sledećih država i teritorija:

* Albanija
* Rusija
* Srbija
* Crna Gora

Kroz istoriju se pojavljivao na još nekoliko grbova država i teritorija:

* Vizantijsko carstvo
* Sveto Rimsko carstvo
* Austrougarska
* Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca
* Kraljevina Jugoslavija
* 1925-1926. Grčka
* 1934-1938. Austrija
* Ruska federacija
* SR Jugoslavija
* Republika Srpska u Bosni i Hercegovini
* Srbija i Crna Gora

Dvoglavi orao se već vekovima pojavljuje kao simbol. Dvoglavi orao se može videti na arheološkim lokacijama [1] Hetitske civilizacije, iz perioda 20-13. veka pre nove ere.

Cilindrični pečati koji su pronađeni u Bogazku, današnja Turska, stare hetitske prestonice, jasno prikazuju dvoglavog orla raširenih krila. Estetičnost ove simetrične pozicije delimično ukazuje na nastanak ovog verskog simbola. Pretpostavlja se da potiče iz 18. veka pre nove ere.
Orao se u Vizantiji pojavljuje od njenog nastanka i predstavlja kontinuitet sa Rimskim carstvom čiji je simbol bio. Konstantinopolj je bio naslednik Rima i vizantijci su nastavili da koriste stari carski simbol 'jednoglavog orla' kao motiv. Iako je sasvim sigurno da je promena u dvoglavog orla vezana za stare prikaze dvoglavog orla iz Male Azije, nije jasno kako i zašto je do toga došlo. Predstavljao je Carstvo koje je okrenuto i Istoku i Zapadu odnosno i Aziji i Evropi. Iz Vizantije se dvoglavi orao proširio na zemlje pod njenim direktnim uticajem (Srbija, Crna Gora, Rusija...)

Gosti ne mogu videti slike, molimo Vas da se registrujete ili ulogujete

Prvi pominjanje dvoglavog orla u zapadnoj Evropi vezuje se za 1250. godinu, u grbovniku Mateja od Pariza kao grb cara Friderika II, cara Svetog Rimskog carstva. Obično je prikazivan u crnoj boji (crni dvoglavi orao) na zlatnoj pozadini, zamenjujući prethodnog jednoglavog orla, i pod uticajem ovog grba su motiv dvoglavog orla usvojili i mnogi nemački gradovi i nemačke aristokratske porodice. Nakon raspada Svetog Rimskog carstva 1806. godine, dvoglavi orao se ponovo našao na grbu Austrijskog carstva a takođe se koristio i kao grb Nemačke konfederacije.

Iz Vizantije, motiv dvoglavog orla je stigao i do Rusije, kada se Ivan III oženio Zojom Paleologinom. Srpska dinastija Nemanjića je usvojila srebrnu verziju dvoglavog orla da bi istakla svoju samostalnost i nezavisnost od Konstantinopolja, i čak istakla svoje pravo koje polaže na carski tron Konstantinopolja.

Srebrnog dvoglavog orla su usvojile mnoge srednjovekovne plemićke porodice sa naših prostora, među kojima: Nemanjići, Mrnjavčevići, Lazarevići, Kastriotići itd.

Kasnije, usvojile su ga i dinastije Obrenovića, Karađorđevića i Petrović-Njegoša, i ostale su i do dan danas na grbu Srbije i Crne Gore.

Đurađ Kastriot Skenderbeg je usvojio sličnu zastavu tokom svoje borbe protiv Otomanskog carstva, na kojoj je bio predstavljen crni dvoglavi orao na crvenoj pozadini, koji se kasnije ponovo pojavio na zastavi Albanije.

Tokom narednih vekova, dvoglavi orao je često držao mač ili skiptar u jednoj kandži, i kuglu sa krstom u drugoj, kao simbole dvostruke vlasti - nad materijalnim i duhovnim.

Ovaj simbol se danas upotrebljava i od strane Grčke pravoslavne crkve, kao dekorativni element, koja je pod Otomanskim carstvom bila naslednik Vizantijskog carstva i u tom periodu je bila popularan simbol kod grčkog naroda. U jednom kratkom periodu, 1925-1926, dvoglavi orao se našao i na grbu Grčke države.

Dvoglavi orao je ostao i važan motiv u heraldici carskih vladarskih dinastija Rusije (dinastija Romanov) i Austrougarske (dinastija Habzburga), kao i kraljevske vladarske dinastije Crne Gore (dinastija Petrović-Njegoš).

Navigacija

[0] Indeks poruka

[#] Sledeća strana

[*] Prethodna strana

Idi na punu verziju