Doba carstva 

Rimsko carstvo je postojalo od 27. godine pne. do 1453. godine kada su Turci osvojili Carigrad. U 4. veku je došlo do podele na Zapadno i Istočno carstvo (Vizantija). Zapadno carstvo je palo u ruke varvara 476. godine. Najznačajnije dinastije do podele carstva su: Julijevci-Klaudijevci (27. pne. — 68. godine n. e.), Flavijevci (69—96) i Antonini (96—192). Vreme Antonina se opisuje i kao -{„Pax Romana“}-, ili kao epoha Pet dobrih careva. Ove careve uglavnom odlikuje i mudar odabir naslednika. Niko od njih nije ostavljao presto svojoj deci do Marka Aurelija (161—180) koga je nasledio sin Komod, što se pokazalo pogubnim.

Nakon kratke i krvave vladavine dinastije Severa (192—217) nastaje period građanskih ratova koji će trajati čitav vek (period „Vojničkih careva“), koji će nakratko biti zaustavljen u vreme Konstantina Velikog (306—337). Najznačajnije Konstantinove tekovine su: Milanski edikt (313) i preseljenje prestonice iz Rima u Konstantinopolj (Carigrad) 330. godine.

Nakon Konstantina hrišćanstvo sve više preuzima primat u odnosu na staru religiju, pa za vreme njegovih naslednika postaje veoma agresivno u odnosu na pagane. Ovaj proces je pokušao da spreči Julijan (361—363) od crkve nazvan -{„Apostata“}- (Otpadnik), jedan od najznačajnijih i najsposobnijih careva posle Konstantina, ali je poginuo u ratu sa Persijom. Ubrzo posle njegove smrti hrišćanstvo postaje jedina dozvoljena religija u Rimskom carstvu. 395. carstvo se deli na Zapadno rimsko carstvo i Vizantiju ili Istočno rimsko carstvo). Zapadno rimsko carstvo je propalo 476., a Vizantija 1453. godine.

19. pne. — Oktavijan Avgust je sastavio novi spisak senatora, kojih sad ima 600, a sebe je stavio na prvo mesto (otkuda podstiče i naziv Principata po -{princeps Senatus}- — prvi Senator) i uspostavio novi oblik vladavine — principat; organizovao je ličnu gardu — pretorijance; proglasio se Avgustom (uzvišenim u kultnom smislu); uspostavio je snage javnog reda u Rimu i osnovao vatrogasnu službu.
19. pne. — Avgust je potpuno pokorio Španiju
16. pne. — 15. pne. — Pobeda nad germanskim plemenima i proširenje carstva do reke Elbe
12. pne. — 7. pne. — Tiberije osvaja Panoniju i odlazi u provinciju Germaniju, radi sprečavanje pobune germanskih plemena
5. godine — Tiberije potpuno pokorava Germaniju
6. godine — Judeja postaje rimska provincija
6 — 9. godine — ratuje protiv ustanika u Panonoji i Dalmaciji Batonski rat
9. godine — Bitka u Teutoburškoj šumi, teški rimski poraz, germanska plemena, pod vođstvom Arminija (nekadašnjim rimskim saveznikom), iz zasede napadaju i uništavaju tri rimske legije
11. godine — Tiberije i Germanik su ugušili ustanak u provinciji Germaniji
13. godine — Senat praktično proglašava Tiberija za Avgustovog savladara — Tiberije ponovo dobija tribunsku vlast i -{imperim proconsulare maius}-
14. godine — Tiberije obavljao cenz zajedno sa Avgustom i odlazi u Ilirik; smrt cara Avgusta i imenovanje Tiberija za njegovog naslednika sa imenom Tiberije Julije Cezar August
15. godine — nemiri u provinciji Germaniji
17. godine — vojničke pobune u Galiji i Numidiji
21. godine — vojnička pobuna u Trakiji; Tiberije se povlači u Kampaniju; ustanak Flora i Sakrivora u Galiji
26. godine — Tiberije napušta Rim, odlazi u Taracinu a zatim se povlači na ostrvo Kapri, a ovlašćenja preuzima zapovednik njegove garde Sejan, koji provodi teror po Rimu
31. godine — slom Sejana (osuđen i pogubljen)
37. godine — Tiberije polazi ka Rimu, ali na rtu Mizeniumu umire; pepeo je položen u Avgustovom mauzoleju; Gaj Julije Cezar Kaligula postaje imeratorom
41. godine — Tiberije Klaudije Neron postaje imperator
41 — 42. godine — ustanak u Mauritaniji
43. godine — pohod Plaucija Silvana na Britaniju
54. godine — Tiberije Klaudije Neron otrovan a Klaudije Cezar Neron postaje imperator
61. godine — ustanak u Britaniji, predvođen Boudikom, poglavicom plemena Iceni
64. godine — Rim je uništen u jednom požaru; Neron okrivljuje hrišćane i organizuje prvi progon
66. godine — Tit guši jevrejski ustanak u Judeji
68. godine — smrt Nerona i kraj vladavine dinastije Julijevaca—Klaudijaca
69. godine — Godina četiri cara: Senat je priznao za Neronovog naslednika Galbu; rimske legije u Germaniji su izabrale Vitelija; pretorijanska garda u Rimu je izglasala Otona, a krajem godine je na vlast došao Vespazijan
69 — 70. godine — Batavijanski ustanak u provinciji Germaniji, predvođen Civilisom.
70 — Tit, Vespazijanov sin, budući car, razorio Jerusalim
71 — 84. godine — umirenje Britanije i osvajanje teritorije današnjeg Velsa i Škotske
79 godine — posle smrti Vespazijana, Tit postaje car; 24. avgusta, erupcija vulkana Vezuva i uništenje gradova Pompeja i Herkulaneuma
80 godine — delimično uništenje Rima u požaru
80. godine — otvoren Koloseum
81 godine — Domicijan postaje car
85 godine — rat sa Dačanima
96 godine — Ubistvo Domicijana i kraj vladavine dinastije Flavijaca; Nerva, prvi od tzv. pet dobrih careva postaje imperator
98 godine — Trajan postaje car
101 — 102. godine — Prvi dački rat
106 — 109. godine — Drugi dački rat, somoubistvo dačkog kralja Decebala i Dakija postaje rimska provincija
106 godine — izgradnja Trajanovog foruma
113 — 117. godine — rat sa Partima i gušenje ustanaka u severnoj i srednjoj Mesopotaniji
117 godine — Hadrijan postaje car.
122 godine — izgradnja Hadrijanova bedema (Vallum Hadriani)
132 — 135. godine — Jevrejski ustanak predvođen Simonom bar Kohba
138 godine — Antonin Pije postaje car
140 — 143. godine — posle pobune, Antonin zauzuma Škotsku. ** 152 — 153. godine — pohodi protiv ustanika u Ahaji i Egiptu
161 godine — Marko Aurelije postaje car
162 — 166. godine — neuspešni pohodi Lucija Verija protiv partskog kralja Olagaza III.
166 — 175. godine — Markomanski rat protiv germanskih plemena Markomana i Kvada.
172 godine — ustanak Bukola (pastira) u Egiptu
180 godine — smrt Marka Aurelija, poslednjeg od pet dobrih car; njegov sin Komod postaje car (180. — 192)
192. godine — ubijen Komod, na presto dolazi Pertinaks, vlada tri meseca (192 — 193)
193. godine — ubijen Pertinaks, panonske legije proglašavaju carem Lucija Septimija Severa
195 — 197. godine — Septimije Sever vodi rat protiv Parćana; raspuštanje stare pretorijanske garde, koju su samo sačinjavali Italici i stanovnici Galije i Španije i formiranje nove od stanovnika podunavskih i istočnih provincija; legalizovanje prava stupanja u brak vojnika
208 — 211. godine — Septimije Sever zauzima Kaledoniju
211. godine — Marko Aurelije Karakala postaje car
212. godine — Karakala odobrava zakon -{Constitutio Antoniniana}-, kojom skoro celokupno slobodno stanovništvo rimskog carstva dobija pravo rimskog građanstva
217. godine — Karakala ubijen; Makrin postaje car kao prvi iz redova vitezova.
218. godine — ubistvo Makrina; za naslednika proglašen Varije Avit Basijan ili Marko Aurelije Antonin, poznat kao Elagabal, koji je na vlast došao kao 14. godišnjak, ali su ga zbog silnog razvrata ubili Pretorijanci kad je imao 18 godina.
222. godine — ubistvo Elagabala i Aleksandar Sever postaje car
235. godine — ubistvo Aleksandra Severa i početak vladavine vojničkih careva, gde je do 284. godine vladalo oko pedeset careva
249. na presto dolazi Decije Trajan, prvi rimski car ilirskog porekla.
259. godine - Persijski car Šapur I je zarobio cara Valerijana posle bitke kod Edese.
284. godine — Dioklecijan postaje imperator
285. godine — Bagaudski rat — ustanak bagauda robova, seljaka i bezemljaša
oko 290. godine — Dioklecijan deli vladavinu sa Markom Aurelijem Maksimijanom koji vlada zapadnim delom carstva a Dioklecijan istočnim; Rim nije više sedište carstva; Dioklecijan stvara apsolutnu monarhiju (dominat), zadržava graničnu vojsku ali i stvara i operativnu, čiju srž čine palatini i carstvo deli na dvanaest dieceza; Senat gubi politički značaj
301. godine — utvrđene su maksimalne cne robe i radne snage
303. i 304. godine — uvedene su mere protiv hrišćana
305. godine — Maksimijan abdicira i nasleđuje ga njegov savladar Konstancije Hlor
306. godine — Konstantin Veliki ili (Flavije Valerije Konstantin) postaje car
306. — 324. godine — međusobni okršaji rimskih suvladara, Licinije doživljava poraz i Konstantin Veliki postaje jedini vladar Rima
312. godine — bitka kod Mulvijskog mosta, Konstantin pobeđuje uzrupatora Maksencija, a pre bitke mu se, po legendi ukazao krst s natpisom: 'U ovom ćeš znaku pobediti', pa je stoga:
313. godine — donesen zakon o slobodnom ispovedanju hrišćanske vere u Milanu, poznat kao Milanski edikt
325. godine — car Konstantin Veliki stavlja van zakona gladijatorske borbe, koje se, međutim, i dalje sporadično održavaju do oko 450. godine
330. godine — Konstantinopolj postaje glavni grad carstva
337. godine — smrt cara Konstantina (I ili Velikog, jer kad se govori o caru ovoga imena, misli se uvek na njega), nasleđuje ga Konstancije II
357. godine — Julijan Otpadnik kao namesnik u Galiji pobeđuje Alemane kod bitka kod Argentoratuma
361. godine — smrt Konstancija -{II}- i Julijan Apostata biva proglašen carem
363. godine — pogibija Julijana Apostata u ratu sa Persijcima pri opsadi Ktesifona; braća Valentinijan i Valens dolaze na vlast i prvi vlada zapadnim carstvom iz Milana a drugi istočnim iz Kostantinopolja
378. godine — bitka kod Hadrijanopolja protiv Vizigota i i pogibija Valensa; Teodosije dolazi na vlast
379. godine — Teodosije objedinjuje oba dela carstva
379. — 382. godine — pobeda nad Gotima i sklapanje saveza sa Gotima protiv Huna
391. godine — Teodosije proglašava hrišćanstvo jedinom i službenom religijom Rimskog carstva
393. godine — Teodosije ukida Olimpijske igre (koje dotad traju neprekidno od 776. godine pre Hrista.
395. godine — smrt Teodosija i konačna podela rimskog carstva na Istočno i Zapadno rimsko carstvo
402. godine — pobeda Stilihona nad Gotima
402. godine — Ravena postaje glavni grad Zapadnog rimskog carstva
404. godine — 1. januara, poslednja gladijatorska borba u gradu Rimu
408. godine — Goti zauzimaju Panoniju i Norik.
410. godine — Goti prodiru u Italiju, zauzimaju Rim i pljačkaju ga.
430 — tih godina — Huni i pod zapovedništvom Atile prodiru u Galiju.
451. godine — poslednji Rimski trijumf: bitka na Katalaunskim poljima. Rimski vojskovođa Aecije, poznat i kao 'poslednji pravi Rimljanin', potpomognut Vizigotima kralja Teodorika, pobeđuje Atilu, ali ga, iz taktičkih razloga, ne uništava.
455. godine — Vandali pljačkaju Rim
475. godine — Romul Augustul postaje car
476. godine (3. ili 4. septembra) — germanski zapovednik Odoakar skida sa vlasti Romula Augustula, kao poslednjeg vladara Zapadnog rimskog carstva (ali mu, kao dečaku, pošteđuje život, pa ovaj umire oko 511. godine) i proglašava se kraljem Italije, što se smatra i poslednjom godinom Zapadnog rimskog carstva, dok Istočno rimsko carstvo ili Vizantija nastavlja da traje do 1453. godine.
480. godine — u Splitu (u Dioklecijanovoj palata) ubijen (otrovan) poslednji legitimni car Zapadnorimskog carstva (jer je Romul Augustul 'vladao' samo Italijom), Julije Nepot.
Istoričari se uglavnom slažu da se sa 476. godinom — godinom propasti Zapadnog rimskog carstva, završava Stari vek i razdoblje Antike.