Golden Homolje Set za ispiranje zlata

Autor Tema: VINČANSKA METALURGIJA I ESTETIKA  (Pročitano 3150 puta)

Van mreže Konstantin

  • Opšti urednik
  • Heroj
  • *****
  • Poruke: 1532
  • Ugled: +137/-1
  • Pol: Muškarac
VINČANSKA METALURGIJA I ESTETIKA
« poslato: 30.05.2013. 22:05 »
Pripadnici vinčanske kulture su po prvi put na ovim prostorima boravili u stalnim naseljimatokom čitavog niza generacija, baveći se zemljoradnjom i stočarstvom, a sa efikasnošću njihovog društva rasla je i brojnost zajednice, koja se više nije bavila pukim preživljavanjem, već je bila u mogućnosti i da se bavi razmenom dobara sa drugim kulturama, i drugim rafiniranim aktivnostima. Štaviše, Vinčanci su poznavali rudarstvo, baveći se preradom cinabarita, živinog sulfata koji je služio za dobijanje dragocenog crvenog okera, upotrebljivog za bojenje tkanine, keramike, i slično. Osvojili su proizvodnju bakra i koristili to za izradu sekira, dleta i raznog nakita, kao što svedoče bakarne narukvice i perle na vinčanskom nalazištu Gomolava, u blizini Hrtkovaca u Sremu.

Prostor na kojem je ova kultura obitavala obuhvatao je, osim čitave teritorije Srbije, i delove današnje Rumunije, Bugarske, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Makedonije i Mađarske. U vreme vinčanske kulture naselje u današnjoj Vinči kod Beograda zaista je imalo nadregionalni značaj. "Iz ovog naselja potiču dokazi o postojanju razvijene razmene, koji nisu tako evidentni na drugim vinčanskim lokalitetima. O tome svedoči opsidijan, vulkansko staklo crne boje, koji je bio izuzetno važna i vredna sirovina u praistoriji.

Opsidijan nastaje hlađenjem vulkanske lave i u Evropi ga ima na svega nekoliko lokacija – na dva mesta u Karpatima, na dva ostrva u Egeji, i na četiri mesta u  centralnom Mediteranu, na italijanskim ostrvima. Svako od tih mesta je različito po svom hemijskom sastavu, tako da je moguće utvrditi sa koje lokacije potiče svaki predmet, odnosno sirovina od koje je izrađen. Na osnovu analiza hemijskog sastava koji je rađen na Univerzitetu Berkli u Kaliforniji utvrđeno je da je opsidijan iz Vinče dopremljen sa karpatskih planina – iz današnje Slovačke – stotinama kilometra prema severu. To znači da se Vinčanac susretao sa drugim kulturama, da je dopirao u njemu strane sredine, i čak ako zamislimo da su stranci zapravo dolazili u Vinču donoseći te sirovine, suština je ista – postojala je razmena dobara, znanja i inovativnih ideja.

Opsidijan je tada bio toliko važna sirovina da ga neki arheolozi nazivaju i ‘crno zlato’, tražeći najbolji ekvivalent da objasne njegovu vrednost tokom praistorije. Najčešće je korišćen kao sečivo, neprevaziđeno oštrih ivica, ali su od njega izrađivani i bodeži, iz Egeje su poznate vaze od opsidijana, dok su u Anadoliji izrađivana čak i ogledala. Na Belom brdu je do sada pronađeno oko 1500 komada opsidijana – uglavnom su to mala i oštra sečiva – što je količina retko zabeležena drugde, čak i na drugim vinčanskim lokalitetima u okruženju. Ipak, još uvek se raspravlja o značaju trgovine opsidijanom u vreme Vinčanaca..

U prilog postojanju razvijene razmene i nekakvog regionalnog sistema vrednosti govore i mnogobrojni ukrasi – narukvice, privesci i perle – od mediteranskih školjaka spondilus i glicimeris. To nam govori da su tadašnji stanovnici Vinče bili estete, koje nisu žalile truda da dođu do ovih retkih predmeta. U to vreme postojala je potreba da se pojedinac i njegova porodica istaknu u društvu, da sredina prepozna taj značaj koji su pridavali sebi, i u tom konkurentskom odnosu su nabavka i isticanje vrednih predmeta svakako mogli imatikorisnu ulogu.

Kulturni sloj Vinče, visok oko 10,5 m, pruža neobično zanimljivu i uzbudljivu sliku. Kao na raskošnom ćilimu u njemu se po vertikali nižu jedan nad drugim rumeni, žuti, mrki, pepeljasti i crni proslojci formirani od ostataka razorenih naselja, spaljenih koliba, velikih rovova i zasutih jama i grobova. Svaki od tih proslojaka, koji obeležava pojedine faze života u Vinči, sadrži prave riznice najraznovrsnijih predmeta: oruđe i oružje od kamena i kosti, posuđe za svakodnevnu upotrebu, raskošno dekorisane ritualne vaze, veliki broj antropomorfnih i zoomorfnih figurina, nakita od raznih vrsta retkih, skupocenih materijala i bezbroj drugih predmeta, izrađenih u samoj Vinči ili pribavljenih iz udaljenih oblasti, iz srednje Evrope, donjeg Podunavlja ili sa Mediterana.

Mada je praistorijsko naselje u Vinčigodinama iskopavano, ipak je ispitan samo njegov središnji deo. Na istraženom prostoru nađeno je, međutim, na hiljade predmeta koji danas krase mnoge muzejske zbirke u našoj zemlji i inostranstvu, a rad na njihovom proučavanju traje s nesmanjenim interesovanjem idanas. Na osnovu tih brojnih i veoma raznovrsnih predmeta, kao i ostatak arhitekture i korišćenih sirovina, može se pouzdano rekonstruisati cela istorija Vinče, odnosno vinčanske kulture."Stabilnost privrede doprinela je da pojedini članovi domaćinstva budu oslobođeni od svakodnevnih poslova i da počnu da se bave specijalizovanim delatnostima. Zahvlajujući tome, mogli su da putuju na veće udaljenosti i da obogaćuju svoja znanja različitim stvarima.

Kao izraz prvih umetničkih težnji, figuralna plastika se javlja na širokom području, pa zauzima značajno mesto u materijalnoj kulturi neolitskih zajednica. Najbolji uvid u sve aspekte neolitske umetnosti pružaju dugotrajna naselja vinčanske kulture poput: Banjice, Vinče, Vrabovca, Jablanice i Žarkova. Njihova umetnička vrednost neretko premašuje zanatsku umešnost u izradi predmeta korišćenih u ritualnoj i religijskoj aktivnosti. Savremena tumačenja neolitske figuralne plastike menjala su se u skladu sa načinom posmatranja neolitske kulture uopšte, iako je prvi istraživač Vinče profesor M. Vasić datovao figurine pogrešno u grčki arhajski period.