Golden Homolje Set za ispiranje zlata

Autor Tema: Stari Srbi i srpska praotadžbina  (Pročitano 5319 puta)

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Stari Srbi i srpska praotadžbina
« poslato: 03.06.2014. 22:52 »
STARI SRBI I SRPSKA PRAOTADžBINA

Dr L. Lenard

Beograd, štamparija „Jedinstvo” Kosmajska 16., 1927.

N A P O M E N A

Na kongresu vizantologa u Beogradu pokrenuto je pitanje srpske praotadžbine i beogradska štampa izveštavala je o tome opširno i na način, kao da je učinjeno jedno senzaciono istorisko otkriće. Rasprava, vođena na ovom kongresu o tom predmetu, bila je u istini interesantna, ali nije donela nikakvih senzacija, jer nije iznela nikakva nova fakta i podatke. Sem toga, rasprava nije bila iscrpna i nije bila vođena do kraja i zbog toga nije mogla da pruži konačne rezultate i da do kraja rasvetli ovu stvar. Ceo materijal po ovom pitanju poznat je, prikupljen, sređen i ne može se očekivati, da će biti otkriveni još neki novi istoriski događaji i novi, dosada nepoznati podatci tolike važnosti, da bi mogli da skrenu raspravu drugim pravcem. Mi možemo samo na osnovu već poznatih fakata i podataka raspravljati dalje, izvoditi zaključke i tačnije objašnjavati ovo pitanje. U tom pogledu pruža se vrlo velika mogućnost i potreba, jer dosadanja nauka sa opsežnom, prikupljenom građom nije još stvorila delo, za koje bi se moglo reći da je savršeno i definitivno.

Treba samo srediti poznata i utvrđena fakta i iz njih izvesti logične zaključke. Rezultat ovog logičnog posmatranja na osnovi postojećih fakata u mnogome razlikovao bi se od starog raširenog mišljenja koje je vladalo nekada, pa vlada još i danas kod širokih krugova, pa i kod naučnika o staroj slovenskoj prošlosti. Nauka je grešila naročito u tome što je, mesto da se drži postojećih fakata, stajala pod sugestijom izvesnih filozofskih teorija, naročito one, koju je izneo Herder u svome delu: „Ideen zur Rhilosorhie der Mensshheit” i koje se u raznom obliku ponavljaju do danas. Jedan od ovih oblika je takozvana ideja o slovenskom mesijanizmu, o nekom slovenskom demokratskom i čovečanskom duhu, koji će u budućnosti preporoditi čovečanstvo. Treba da se oslobodimo svih apriorističkih filozofskih izlagalja i radimo samo sa istoriskim faktima i istoriskom logikom. U tom slučaju doćićemo u pitanju: šta su bili stari Srbi i gde je bila srpska praotadžbina do sledećih zaključaka.

1. GDE JE BILA SLOVENSKA PRAOTADŽBINA?

Najpre se postavlja pitanje, gde je bila slovenska praotadžbina? Pod izrazom praotadžbina razumemo istorijsku praotadžbinu, t. j. onu zemlju, u kojoj su živeli Sloveni u prvom početku slovenske istorije posle koje su se odvojili od drugih arijskih naroda, i iz koje su se selili u razne krajeve i podelili na razne narode. Istorija Slovena počinje seobom iz istoriske praotadžbine i zauzimanjem novih krajeva. Prvo je pitanje, da li su se Sloveni selili sa severa na jug, ili sa juga na sever?

Interesantno je, da gotovo svi stari slovenski letopisci i istoričari najstarijih vremena traže slovensku praotadžbinu na jugu, na Balkanu i na Podunavlju, i dovode Slovene sa Podunavlja iza Karpata. Naročito čine to svi letopisci i istoričari severnih Slovena, a kod južnih gotovo svi sa malim izuzecima. Stari grčki i latinskn izvori označuju slovensku praotadžbinu na severu i prema njima Sloveni su sa severa došli na jug. Tek mnogo kasnije, u glavnom u XVI veku razvila se kod slovenskih istoričara, pa i kod drugih, teorija o slovenskoj praotadžbini na severu. Ova teorija zauzela je naročito dve forme: takozvana vandalska i sarmatska teorija. Uostalom, rasprava da li treba praotadžbinu Slovena tražiti na severu ili na jugu, vodila se kod naučnika do najnovijeg vremena; sve više je pobeđivala severna teorija, ali je i južna nalazila svoje branioce.

Sada ne može biti više sumnje, da se praotadžbina Slovena nalazila na severu i da su južni Sloveni došli sa severa iza Karpata. In teresantno je samo pogledati, kako su se razvijale ove dve teorije.

Prvi od slovenskih letopisaca bio je pečerski kalućer, redaktor takozvanog Nestorovog Letopisa, koji je jasno izneo južnu teoriju. On piše, da su svi Sloveni, među kojima pominje naročito Čehe, Moravce, Bele Hrvate, Srbe, Horutane, Lahe, Poljane, Ljutičane, Masovšane, Pomorce, Poljane, Drevljane, Dregoviće, Poločane, Slovene n Severjane, došli sa juga na sever, sa Dunava, iz Bugarske i Madžarske. Ovim Slovenima propovedali su hrišćanstvo, te ih pokrstili Sv. Pavle i Sv. Andronik. Kasnije došli su Vlasi, te ih proterali iz njihove zemlje na sever. Ovi Sloveni potomci su Nojevog sina Jafeta, pa su se nekada nazivali Narci.

Ime Narci može da bude pokvareno iz Norici-Noričani, ili od Ilirci. Takve pogreške prepisivača dešavale su se često. Lasi su Poljaci, prvi Poljani su poljsko pleme Poljana, koji su stanovali u sadašnjem Poznanju, drugi Poljani su rusko pleme koje je stanovalo oko Kijeva. Nestor je imao dakle prilično široke pojmove o slovenstvu, znao je za Čehe i Moravce, za Srbe i Hrvate na severu, za polapske Ljutičane i Pomorce, za poljske Poljane i Mazure kao i za razna ruska plemena. Pod izrazom Vlaha koji su proterali Slovene, mogla bi da se krije uspomena na borbe Rimljana, naročito cara Trajana, koji je ostavio u slovenskoj tradiciji velike tragove. Iz ovih tragova možemo zaključiti, da su rimske legije sigurno došle u dodir sa Slovenima. Pod ovim izrazom moglo bi da se krije sećanje na dolazak Kelta na donji Dunav. Po imenu reke Dunav, koje se nalazi kod svnh slovensknh naroda i po raznim krajevima među severnim Slovenima, a koje je sigurno keltskog porekla, možemo zaključiti, da su se Sloveni sreli sa Keltima za vreme velike keltske seobe na donjem Dunavu, što sigurno nije bilo bez velikih borbi između ova dva naroda. Osim toga imamo još nekoliko drugih tragova na osnovi kojih možemo zaključiti, da su se na donjem Podunavlju u ovo vreme sreli Kelti sa Slovenima. Najposle u ovoj Nestorovoj primedbi mogla bi biti i uspomena na kasnije borbe između predaka sadašnjih Rumuna i ruskih Slovena.

Takozvani Nestorov Letopis nije rad jednog čoveka i jednog vremena. Poslednju redakciju učinio je oko godine 1116 možda iguman Silvester. Prva redakcija učinjena je posle godine 1030 od nepoznatog pečerskog kalućera. Autor imao je dobre vesti o vladavini Sv. Vladimira Svetoslavića, znao je još od očevidaca razne detalje o knezu Svetoslavu Igoroviću, o knezu Igoru crpeo je iz narodne tradicije još neka markantnija fakata, što je starije, to je zavijeno u bajku, iz koje je teško izvući istorisko jezgro. Osim toga pečerski crnorizac upotrebio je vizantisku istorisku književnost i činio je sam veštačke naučne kombinacije. Njegovo pričanje odjek je književne tradicije, koja je bila rasprostranjena u XI veku u kijevskim krugovima.

Kod Poljaka ova tradicija nalazi se već kod najstarijih letopisaca. Na nju se osvrće stari letopisac Kadlubek 1206 godine, a Boguhval, koji je umro 1253 godine, piše u svojoj poljskoj kronici, da su Sloveni, potomci Jafetovog sina, najpre stanovali u Panoniji, odakle su otišli na sever u Češku, Poljsku i Rusiju. Najopširnije nzlaže ovu teoriju veliki poljski istoričar Jan Dlugoš (1415-1480 godine). Ova teorija postala je tradicionalna kod svih starih poljskih letopisaca i istoričara.

Najstariji češki letopisac Kosmas, umro 1125 godine, dakle savremenik poslednjeg redaktora Nestorovog Letopisa, zna samo da su Česi iz Vavilona došli u Češku, ali ne zna ništa za balkansku otadžbinu. Dalimil u svojoj rimovanoj kronici 1314 godine dovodi već Čehe sa Balkana, „iz srpske zemlje, koja se naziva Hrvatska.” Ovu balkansku teoriju primaju posle svi češki istoričari.

Nestorovu teoriju prihvatio je u svom slavnom delu takođe grof Zigmund Herberštajn, rodom iz Slovenačke, koji je kao austrijski izaslanik putovao na dvor Ivana Groznog i prvi Evropi opisao moskovsku kneževinu, i Mihailo Frencl, prvi lužičko-srpski književnik, koji lužičko-srpski jezik dovodi od balkanskog srpskog.

Moderna nauka utvrdila je nepobitno da je slovenska praotadžbina bila na severu, za Karpatima. Pitanje je dakle, kako je mogla da se razvije druga teorija, da su slovenski narodi došli sa juga na sever, i to u tolikoj meri, i u tako staro vreme?

Ova teorija plod je književne kombinacije i crkvene polemike. Prema crkvenom učenju svi narodi sveta proizlaze od sinova Noja, a ovi potomci njegovih sinova razišli su se po svetu, kad su im se u Vavilonu pomešali jezicn. Grčke kronike počinju ovom seobom naroda iz Vavilona i svaki narod dovode od sinova Noja. Grčke kronike prevođene su već rano na staroslovenski jezik, naročito kronika Malalasa kronika Grešnika Gligorija Hamartalosa i Uskršnja kronika. Kompilator Nestorovog Letopisa imao je pred sobom ove kronike, te ih upotrebljavao. Prema njegovom geografskom poznavanju, put iz Vavilona za Evropu vodio je preko Balkana, dakle morali su i pretci Slovena iz Vavilona najpre doći na Balkan. U spisku ovih starih grčkih kronika Slovene nije našao, ali zato je našao druge narode, kao Ilirce ili Noričane, koji su nekada živeli na jugu, ali ih u njegovo vreme nije bilo više, pa je jednostavno kombinovao, da su ovi narodi bili pretci Slovena i da su Sloveni sa juga došli na sever. Tako je dakle nastala takozvana dunavska teorija, kao plod čisto crkveno-književne kombinacije i to verovatno najpre u kijevskim kalućerskim krugovima. Iz Kijeva ova teorija prešla je Poljacima, od Poljaka Česima.

Došao je još drugi, čisto verski momenat i crkvena polemika. Sveti apostol Pavle pisao je u jednom svom pismu, da namerava otići u Dalmaciju da tamo propoveda hrišćanstvo. Sv. Jeronim priznaje u jednom svom pismu, da je zbog toga tako tople krvi, jer je poreklom Dalmatinac. A Sv. Jeronim bio je veliki crkveni književnik, sekretar pape Damaza i čuveni bibliski autoritet u zapadnoj crkvi. Razume se, da za vreme Pavla i Jeronima nije bilo još traga o Slovenima na jadranskom primorju. Kasnije razvila se velika borba između latinskog i slovenskog sveštenstva oko slovenske službe u crkvi i slovenske azbuke. Na osnovi ovih podataka potpuno lako mogla je da se razvije tradicija, da je Sv. Pavle uistini propovedao u Dalmaciji i da je Sv. Jeronim pronašao slovensku azbuku i preveo crkvene knjige na slovenski jezik. Pobornici slovenskog jezika oduševljeno su prihvatili ovu tradiciju, koja je bila najsilnije oružje u odbrani slovenskog jezika u crkvi, i znali su da time tako uspešno manevrišu, da su uverili ceo svet, pa i rimsku kuriju u istinitost ove tradicije. Papa Jovan X. piše u svome pismu kralju Tomislavu i Mihailu Zahumskom, da su Hrvati bili pokršteni od Sv. Apostola. Znači, da je u ovo vreme ova teorija bila u Rimu opšte priznata. Papa Inokentije IV. primećuje u jednom pismu senjskom biskupu 1248 god., da je sveti Jeronim pronašao glagolicu. Razume se, da i protivnici nisu ostali dužni, pa su i oni preterivali u drugu krajnost i tako su za vreme kralja Tomislava latinski biskupi na saboru u Splitu utvrdili, da ovu azbuku nije pronašao Sv. Jeronim, nego neki Grk Metodije, koji je bio pristalica arijanske jeresi! To je bilo isto tako daleko od istoriske istine, jer kad su Sloveni došli na Balkan o arijanskoj jeresi davno nije bilo više traga, To dokazuje kako su strasne polemike vođene oko slovenskog jezika i kako je u ovoj polemici na jednoj i drugoj strani izopačavana istoriska istina.

Stari grčki i latinski izvori vrlo malo imaju vesti o Slovenima, ali vesti koje imamo potvrđuju, da je njihova praotadžbina bila na severu. Kornelius Nepos pisao je, da je prokonsul Metelus Celer od batavskog kneza dobio neke ljude, koje je bura iz Indije izbacila na batavsku obalu. Ova vest izgleda potpuno verovatna, samo se ne može odnositi na stanovnike Indije, nego na Vende, stanovnike Vendije. To je toliko verovatnije, jer se Baltički Zaliv naziva Venediski. Ovi ljudi bili su dakle Sloveni — Vendi sa baltičke obale, koji su plovili morem, pa ih je bura izbacila na obalu sadašnje Holandije. To bi bila prva vest o Slovenima na severu iz 58 godine pre Hrista. Tacit piše oko 98 godine po Hristu, da između Peucina i Finaca stanuju Veneti, narod koji je različan od Germana i Sarmata, vrlo veliki i borben. Plinije, koji je umro godine 79 pominje Venede na Visli, aleksandrijski geograf Ptolomej, umro oko 178 godine, piše da Venedi stanuju na Venedskom Zalivu, te su najveći od svih naroda Sarmatije. Dalje primećuje, da stanuju i na Visli, a Karpate naziva venedskim planinama. Prema njemu stanovali su dakle Venedi od Baltika do Karpata.

Posle toga, za vreme takozvane seobe naroda iščezavaju vesti o Slovenima i u toku nekoliko vekova o njima ima samo nekoliko vrlo oskudnih beležaka. Pominje se Venedski Zaliv kod Markijana, na Peutingerovoj Mapi dva put su zabeleženi Venedi, pominje ih grčka Uskršnja Kronika kao jedan od severnih naroda.

Sloveni pojavljuju se tek u VI veku i to većinom pod ovim imenom Sloveni, na celoj teritoriji od donje Labe i Sale u Nemačkoj, pa do Jadrana, Egejskog i Crnog Mora. Grčki istoričar Prokopije i latinski Jordan pišu opširnije o Slovenima i njihovim borbama sa Grcima, pa ih prestavljaju kao narod, koji iz otadžbine na severu prodire prema jugu. Takozvani ravenski Kosmograf piše, da su svi slovenski narodi izišli iz praotadžbine, koja se nalazi na severu. Takozvani bavarski geograf iz IX veka piše, da se pored drugih zemalja severno od Dunava nalazi velika i prostrana zemlja Srbija iz koje su izašli svi slovenski narodi. Od stranih slovenskih pisaca drži stari Dukljanski Pop tradiciju, da su Srbi došli sa severa. Istu tradiciju ponavlja kasnije u svojoj kronici đakon Toma iz Splita i dubrovački dominikanac Crević.

Kod Nemaca i drugih zapadnih naroda do XV veka nije se raspravljalo o pitanju slovenske praotadžbine.

Kod svih slovenskih naroda prevladalo je dakle u ovo doba mišljenje, da su Sloveni sa juga došli na sever. Pop Dukljanski gotovo je u tom pogledu jedini izuzetak, jer Toma splitski poziva se na njega. A u koliko postoje istoriski izvori do VI veka, svi govore, da se slovenska otadžbina nalazi na severu iza Karpata.

Tek od XV veka počelo se opširno raspravljati o ovom pitanju ne samo kod Slovena nego u naučnim krugovima uopšte i sada se brzo razvila druga teorija, da se slovenska praotadžbina nalazila na severu i da su Sloveni sa severa došli na jug. U početku ova teorija razvija se isto tako pod uticajem Sv. Pisma. Slovene dovodili su od Nojevih potomaka iz Vavilona u Evropu, samo da su ih mesto preko Male Azije i Balkana dovodili preko Kaspijskog Jezera i Dona. Ova severna teorija uglavnom je podeljena na dve grane. Jedna je bila takozvana vandalska teorija, koja je stare Vandale identifikovala sa Slovenima. Najistaknutiji pobornik ove teorije bio je u početcima XVI veka Kranc. Kod južnih Slovena ovu severnu teoriju primili su Orbini, Branković i Rajić. Martin Kromer je u Poljskoj u XVI veku glavni pobornik takozvane sarmatske teorije prema kojoj su Sloveni potomci starih Sarmata i njihova praotadžbina je Sarmatija. Ova severna teorija dobila je od XVI veka sve više maha, ali i južna imala je oduševljene i spretne branioce do kraja prošlog veka. Veći zamah i praktično značenje dobila je ova južna teorija prilikom takozvanog ilirskog pokreta, koji se osnivao na tome, da su južni Sloveni autohtoni na sadašnjoj zemlji i da su potomci davnih Ilira ili Tračana.

Postojale su dakle do najnovijeg vremena dve teorije, pobornici jedne i druge u najvećoj meri nisu radili sa naučnim argumentima. Balkanska teorija u glavnom je plod književne kombinacije i crkvene tradicije, severna teorija operisala je ogromnom masom neosnovanih filoloških argumentacija, slučajnih sličnosti imena i t. d.

Sada možemo potpuno sigurno reći, da se praotadžbina Slovena nalazila na severu. To dokazuju citati starih autora, Tacita, Plinija, Ptolomeja, koji svi poznaju Venede na severu, dalje stari istoričari, koji pričaju o dolasku Slovena sa severa i o osvajanju grčkih i rimskih krajeva. Sem toga imamo stvarne dokaze. Potpuno sigurno je utvrđeno, da stari Tračani i Iliri nisu bili Sloveni, nego samostalne grane arijskog stabla. O Slovenima na Balkanu stara istorija ne zna ništa, oni se pojavljuju tek u počecima novog veka. Topografska nomenklatura Balkana i Podunavlja nije slovenska, kao što nisu slovenska poznata lična imena. Slovena nekada na Balkanu nije bilo, jer nemamo o njima ni najmanjeg traga. Morali su dakle doći kasnije. Samo istorija ne može da utvrdi tačno, kad su došli. Ne možemo reći, da su počeli dolaziti tek onda, kad su Jordan i Prokopije pisali svoje istorije, za vreme cara Justinijana ili malo pre njega. Ne možemo reći, da su Slovenci došli tek godine 595, kad kronika primećuje, da su se borili sa Bavarcima na Topliškom Polju, ili nekoliko godina pre toga. Ali ne možemo ni reći, da su došli mnogo vekova ranije, nego što ih pominje istorija po južnim krajevima. Biće potrebno da mišljenje, koje je u novije vrem zavladalo u nauci, ispravimo u toliko, priznavajući, da su Sloveni već davno pre zauzeli panonsku ravnicu, a pojedini odredi prodirali i preko Dunava na Balkan. Za vreme hunskog kralja Atile panonska ravnica bila je sigurno već davno naseljena Slovenima. Seobu Slovena sa severa na jug treba pomeriti malo unatrag od Prokopija i cara Justinijana. Ne može se prihvatiti mišljenje, da su počeli dalaziti tek u ono vreme, ali ostaje fakat, da se njihona praotadžbina nalazila na severu, iza Karpata.

Osim ovih istoriskih dokaza imamo još dokaze iz toponomije, filologije i arheologije.

Topografska nomenklatura nije još dovoljno istražena i objašnjena u svim detaljima, ali već u glavnim linijama pruža dovaljan dokaz, da je slovenska praotadžbina na severu. Od Dnjepra i basena Desne do Dvine, Pripeti, Buga i Visle, a onda Vislom do njenog izvora, pa i preko izvora do Gornje Odre, Varte i Noteče krajevna nomenklatura je slovenska. Južno od Karpata stara krajevna imena pre nego što možemo istoriskn utvrditi Slovene po ovim krajevima, nisu slovenska. Za većinu ovih imena jasno je da nemaju slovenski koren, druga su nejasna, a vrlo je maln broj krajevnnh imena još iz rimskog doba, koja pokazuju slovenski oblik. U ostalom, pre Slovena po ovim krajevima stanovala su plemena trakijskog i ilirskog naroda. Tračani i Ilirci pripadali su istom arijskom stablu kao i Sloveni, oni su iščezli, a od njihovog jezika imamo samo male ostatke i zbog toga ne možemo lako kod pojedinih krajevnih imena utvrditi, da li su slovenskog ili trakijskog odnosno ilirskog porekla, jer ne znamo bliže srodnost ovih jezika sa slovenskim. Ovaj mali broj krajevnih imena južno od Karpata, koji jasno pokazuje slovenski oblik, možemo objasniti na taj način, da su pojedini odredi Slovena i pojedine kalonije prelazile preko Karpata već u rimsko doba, te se naselili među neslovenskim narodima.

Vrlo važni za ovo pitanje su filološki dokazi, naročito uporedna slovenska filologija. Oni izrazi koji se nalaze u svim slovenskim jezicima ili bar kod raznih slovenskih naroda, bili su poznati Slovenima još u praotadžbini. Iz takvih izraza možemo da zaključimo, kako je ta praotadžbina izgledala i gde se nalazila. Ako imaju na pr. svi slovenski narodi izraz „breza” znači, da su taj izraz doneli iz praotadžbine, kad su stanovali još u zajednici kao jedan narod, mada već podeljen na razne dialekte. Praotadžbina nalazila se dakle u kraju, gde raste breza. Ako potražimo na taj način sve izraze, koji su zajednički svim Slovenima, možemo da dobijemo sliku starog slovenskog života u praotadžbini, porodičnog n domaćeg života, kulture i zanimanja, a možemo da dobijemo i sliku geografskog položaja ove praotadžbine. Na taj način dolazimo do zaključka, da se ova praotadžbina nalazila negde na severu, u kraju gde je bila bujna vegetacija, mnogo vode i močara, šuma i ravnica.

Uporedna slovenska filologija može da nam otkrije još jednu sliku. Mi možemo da istražimo iz ovog zajedničkog staroslovenskog jezika one stare slovenske izraze, koje su već stari Sloveni u svojoj praotadžbini pozajmili od drugih naroda i na taj način možemo zaključiti sa kojim su narodima stajali u bližim odnosima. Na taj način možemo utvrditi, da su stari Sloveni stanovali u zemlji, gde su se graničili i živeli u dodiru sa Irancima i Turancima, Fincima i Litvancima, Keltima i istočnim Germanima. A to je moglo biti samo na severu od Karpata, na teritoriji od Visle do Dnjepra.

Slovenska arheologija i antropologija nisu još toliko obrađene, da bi mogle dati sigurne zaključke. Naročite su teškoće sa starom slovenskom antropologijom. Mi ne možemo utvrditi kakav je bio stari slovenski tip. Izgleda, da su se već u prastaro doba Sloveni pomešali sa drugim narodima tako, da već u praotadžbini nije postojao jedan slovenski tip. Uprkos tome slovenska arheologija daje nam mnogo razloga za zaključke, da se slovenska praotadžbina nalazila na severu. Na Balkanu i Podunavlju južno od Karpata stari grobovi pokazuju kulturu, koja nije slovenska. U prvim vekovima posle Hrista prodire preko Karpata druga kultura, koja je veoma srodna sa takozvanim lužičko-šleskim tipom, tako da je možemo smatrati samo kao jednu niansu za dalji razvitak ove lužičke kulture. Ako uzmemo, da je ovaj lužičko-šleski tip slovenski, što je i najverovatnije, onda moramo zaključiti, da su krajevi južno od Karpata bili naseljeni do Hrista drugim narodima; posle Hrista počinje da prodire na jug slovenska kultura lužičko-šleskog tipa i dolazi do Dunava, gde se susreće sa rimskom kulturom koja dolazi iz Italije i onda iščezava.

Svi razlozi govore, dakle, da se slovenska praotadžbina nalazila na severu od Karpata.
« Poslednja izmena: 27.06.2014. 11:04 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #1 poslato: 04.06.2014. 12:50 »
2. GRANICE SLOVENSKE PRAOTADŽBINE

Slovenska praotadžbina nalazila se na severu, iza Karpata, ali njene granice možemo utvrditi samo približno i samo u velikim potezima. Istoriskih izveštaja imamo vrlo malo, pa i oni glase prilično neodređeno. Prema Tacitu, Pliniju i Ptolomeju, prvim istoričarima koji pominju Slovene na severu, dakle u prvom i drugom veku posle Hrista, granica izmeću Slovena i Germana bila je reka Visla. Prema Tacitu godine 98 po Hristu, Sloveni stanuju na desnoj obali Visle izmeću Peukina i Finaca, te su vrlo veliki i borben narod. Prema Ptalomeju oko 178 godine po Hristu, Sloveni stanuju u Sarmatiji na celom Venedskom Zalivu (Baltičkom Moru) na istoku od Visle. Pre.ma tome, u ovo vreme Visla bi bila granica između Germana i Slovena. Ali ove vesti su netačne i neodređene. Pre svega, Tacitova Germanija nije čisto etnografski, nego pre svega geografski pojam. Isto tako je Ptolomejova Sarmatija geografski pojam. Ako dakle autori pišu, da je Visla granica između Germanije i Sarmatije ne možemo iz toga zaključiti, da u Germaniji stanuju samo Germani i da, u ovo vreme, tamo nije moglo da bude Slovena. Isto tako znamo, da su Germani već davno pre toga prešli Vislu i neka germanska plemena došla čak do Crnog Mora. Tako je na pr. germansko pleme Bastarni već nekoliko vekova pre Hrista iz istočne Germanije preko Visle prešlo u slovensku praotadžbinu, pa se iza Karpata pomicalo do ušća Dnjestra u Crno More. Isti je slučaj bio sa Skirima i Peukinima. Kasnije su prešli Goti preko Visle i Ptolomej na svojoj karti ima ih zabeležene kao i neka druga nemačka plemena na desnoj obali Visle.

Približno oko 1000 godina pre Hrista počelo je nemačko prodiranje sa severa na jug, pa i istok i zapad. Za vreme Tacita, Germani stanovali su već po celoj Germaniji do Visle, neka germanska plemena prešla su već i Vislu i prodirala prema jugoistoku. Visla je dakle u ovo vreme bila približno, a ne tačno, granica Germanije u tom smislu, što su Germani već zauzeli celu zemlju do Visle, a sa druge strane stanovali još slobodni narodi od kojih su najveći i najsnažniji bili Sloveni, ili kako ih Tacit naziva Venedi. Ali iz njegovog pričanja ne možemo zaključiti, da je Visla bila etnografska granica, da na zapadu od Visle nije bilo Slovena koji su mogli tamo stanovati još pre Germana, pa se i držati pod njihovom vladavinom. Drugih istoriskih vesti o slovenskoj praotadžbini nemamo. Jedino mogla bi se navesti pribeleška starog grčkog istoričara Herodota o narodima zvanim Neuri i Budini koji su, po svoj verovatnoći, bili Sloveni. Prema Herodotu, Neuri bi stanovali približno od istočnih Karpata i gornjeg Dnjestra do Dnjepra, a na severu njihova naselja prostirala su se vrlo daleko, moguće do Buga, Pripeta i Berezine. Prema jednoj Herodotovoj pribelešci Budini stanovali su na istoku od Neura i pored njih, dakle na basenu srednjeg Dnjepra i basenu Desne. Prema drugoj pribilešci zemlju Budina treba tražiti na Donu i čak na istoku od Dona. Herodot primećuje, da su Budini silno veliki narod. Ovu njegovu vest možemo protumačiti najbolje na taj način, da je čuo o Budinima iz dva izvora. Jednu vest dobio je od grčkih trgovaca koji su Dnjeprom putovali u unutrašnjost, drugu vest dobio je od trgovaca, koji su Donom trgovali sa unutrašnjošću. Prema tome zemlje Budina prostirale bi se vrlo daleko, od Dnjepra do Dona, pa i preko Dona.

Prema ovim vestima ne možemo ni približno utvrditi, gde se nalazila slovenska praotadžbina. Treba da se poslužimo drugim izvorima.

Topografska nomenklatura ima očigledno slovenski karakter na celoj teritoriji od Dnjepra do Visle i preko Visle do gornje Odre. Na ovoj teritoriji ne nalazimo tragove o drugim narodima. Samo privremeno i tako reći prolazno držali su se u njoj delovi keltskog i germanskog naroda. U početcima istorije ova zemlja ima čisto slovenski karakter. Geografski karakter zemlje odgovara potpuno slovenskoj praotadžbini. Možemo dakle reći, da je ova teritorija slovenska praotadžbina. Na jugu granica je išla od izvora Visle, odnosno Odre, Karpatima prema jugoistoku, od Karpata prešla je ka Dnjepru na onoj liniji, gde šuma prelazi u stepu, dakle približno kod Dnjeprovih Pragova. Južni stepski pojas bio je od nekada torište iranskih i turanskih hordi, koje su iz Azije preko crnomorskih stepa prelazile u Evropu. Iz istorije poznajemo najpre trakiske Kimerice, Kimerice potisli su iranski Skiti, za njima su došli iranski Sarmati i Alani, dalje dolaze turanske horde, Huni, Avari, Bugari, Madžari, Pečenjezi, Polovci. Izmeću ovih nomada i Slovena na severu vodile su se neprestano borbe, Sloveni prodirali su na jug u stepe, nomadi uspevali su ponekad da podjarme pojedina slovenska plemena, kao što to znamo o Skitima i Sarmatima, a kasnije o Hunima i drugima. Na jugozapadu granicu su tvorili Karpati. Ime Karpati, izgleda da su Sloveni dobili posredovanjem germanskog plemena Bastarni. Kad su Bastarni prodirali na jug izgleda dakle, da su Sloveni došli do Karpata, ali nisu ih još gusto zaposeli. Na zapadu imamo čisto slovensku nomenklaturu do gornje Odre i Varte. Na severu granica prema Litvanima i Finima bile su močare Pripeti i Berezine. Istočno od Dnjepra slovensku nomenklaturu ima basen Desne.

Ova slovenska praotadžbina zauzimala bi dakle teritoriju cele današnje Poljske sa izuzetkom vilenske i novogrodske vojvodine, dakle njenog severoistočnog dela. Od Nemačke pripadala bi joj cela Gornja Šleska, od Rusije približno černigovska, pol tavska, podolska, kijevska i volinska gubernija na jugu, a na severozapadu delovi minske i mohilevske gubernije.

Ova teritorija bila je bez sumnje praslovenska. Pitanje je što se tiče teritorije zapadno od Gornje Odre, pa do Sale. Topografska nomenklatura ove teritorije nije čisto slovenska. Broj krajevnih imena, koja imamo iz ovih krajeva pre doba takozvane seobe naroda i koja su sačuvana kod latinskih i grčknh autora, nije baš veliki. Neka od ovih imena možemo dobro, pa čak i najbolje objasniti pomoću slovenskog jezika, druga ne pokazuju slovenski oblik. Osim toga ova imena sačuvana su nam kod starih autora u pokvarenom obliku. Topografska nomenklatura ne može dakle da stvar tačno reši. Latinski autori ubrajaju ovu teritoriju u Germaniju i nabrajaju razne germanske narode koji stanuju na teritoriji od Visle do Labe i preko Labe. Germanija, koja se prema Tacitu prostire do Visle, pre svega je geografski, a onda i politički pojam. Tacit nabraja u Germaniji razna plemena, koja sigurno nisu germanske rase, kao na pr. Este na Baltiku, keltske Trevere i Nervije na Rajni, za koje izrično primećuje da nisu Germani. Za pleme Osi piše Tacit, da su Germann, mada ne govore germanski jezik. Tacit je dakle pod imenom Germana obuhvatao sve narode koji stanuju u Germaniji, kao što se na pr. moglo reći da su Kirgizi, Gruzini, Estonci itd. Rusi, jer žive u ruskoj državi. Prema ovom Tacitovom opisivanju apsolutno ne možemo zaključiti, da su u ovoj Germaniji stanovali samo narodi germanske rase i ne možemo utvrditi, da u ovoj Germanijn nije bilo Slovena.

U VI peku cela Nemačka do Sale i Labe bila je naseljena slovenskim narodima, koji su prodiraln i preko ove reke u zapadnu Nemačku. To su bili Srbi u srednjoj Nemačkoj, Obodriti, Ljutičani i Pomorci na Baltičkom Moru. Pitanje je da li su ovi Sloveni prastanovništvo Germanije, ili su se oni kasnije doselili?

U toku takozvane seobe naroda germanski narodi ostavljali su Germaniju i kretali nz put prema jugu i jugozapadu. U IV veku krenulo je poslednje germansko pleme iz ove Germanije. Prema jednoj teoriji Sloveni su počeli da prodiru preko Visle i Odre u srednju, pa čak i u zapadnu Nemačku tek posle IV veka po Hristu, kad su germanska plemena napustila svoju otadžbinu. Ovo prodiranje vršeno je u glavnom u petom veku, a sredinom šestog već je bilo zaključeno. Sloveni su dakle gotovo istovremeno prodirali od Visle na zapad kad su i preko Karpata prodirali u Podunavlje i Balkan.

Prema drugoj teoriji Sloveni su u srednjoj Nemačkoj do Sale i Labe prastanovnici, koji su tamo živeli pre dolaska Germana. Germanska praotadžbina nalazi se na severu, u skandinavskim zemljama, u Danskoj, Šlezviku, Holandiji i na obalama Baltičkog i Severnog Mora. Sa severa prodirali su lagano na jug. Oko 1500 godine pre Hrista južna germanska granica išla je do Emze, Brunšvika, ušća Sale u Labu, rekom Havelom približno do Berlina. Lagano prodirali su sve dalje na jug, potiskivali Kelte i Slovene, koji su stanovali odavna u sadašnjoj srednjoj Nemačkoj, u prvom veku pre Hrista proširili su se već preko Odre, Majne i Rajne, pa i preko Visle. Germanski narod Bastarni krenuo je na put na jugoistok već između V-III veka pre Hrista. Za njnma krenuli su drugi. A druga germanska plemena kao Cimbri i Tevtoni, prodirala su na jugozapad, u Galiju i Italiju. U drugom veku posle Hrista počeo je veliki pokret, koji se zove seoba naroda, jedno germansko pleme za drugim odlazi ponovo iz Germanije, u trećem veku nijedan germanski narod nije više u srednjoj i istočnoj Germaniji. Prema ovoj drugoj teoriji Sloveni su dakle stanovali u Germaniji pre dolaska Nemaca. Oko 1500 godine pre Hrista granica između Slovena i Germana bila je približno od ušća Sale u Labu, tokom reke Havele na Berlin i od Berlina na Starograd na Baltičkom Moru u blizini Gdanska. Posle toga Nemci su prodirali sve dalje, podjarmili Slovene i živeli zajedno sa njima nekoliko vekova. Najposle Sloveni su ponovo ojačali, isterali jedan germanski narod za drugim, i ostali slobodni, dok nisu oko godine 800 ponovo došli u sukob sa nemačkom carevinom, sa kojom su vodiln ogorčene borbe oko četiri veka. Prema prvoj teoriji došli su dakle Sloveni u Nemačku tek posle odlaska Germana, posle četvrtog veka po Hristu. Prema drugoj teoriji Sloveni su u Nemačkoj prastanovnici, živeli su tamo pre Nemaca, pod Nemcima i ostali su, kad su nemačka plemena otišla na svoja daleka putovanja.

Prema ovoj drugoj teoriji slovenska praotadžbina prostirala se dakle do Labe i Sale. Ova druga teorija svakako ima mnogo više dokaza, pa je mnogo verovatnija od prve.

Prema prvoj teoriji Sloveni su se iz svoje praotadžbine između Dnjepra i Visle u srazmerno kratko vreme od nepuna dva veka raselili na ogromne nove teritorije: na jugu preko Karpata do Dunava i preko Dunava po celom Balkanu, pa čak i na ostrva Egejskog Mora i u Maloj Aziji, na severozapadu preko cele Nemačke do Labe i Sale i još dalje u zapadnu Nemačku, na jugozapad zauzeli su Češku i Moravu, Austriju, prodrli u Bavarsku, zauzeli Alpe do Jadrana i na zapadu do Tiljmenta. Osim toga iz svoje praotadžbine u isto vreme širili su se na jugoistok i na istok. Već Prokopije piše, da žive Sloveni gusto naseljeni na Donu. U isto vreme došli su već na Oku i Volgu, potiskivajući pred sobom finske i uraloaltajske narode. A na severu potiskivali su Litvance. Ma koliko plodan bio narod, takva ekspanzivnost je nemoguća. Da su se Sloveni tako širili iz svoje praotadžbine, ona bi ostala bez naroda. Kad su se Sloveni preko Dunava širili na Balkan, panonska ravnica, Vlaška i Moldavija ostale su retko naseljene, pa je u Panoniji mogao da se proširi madžarski elemenat, u Moldaviji vlaško-rumunski. A prema ovoj teoriji Sloveni su se iz praotadžbine razlili tako reći odjednom preko većeg dela Evrope i ova praotadžbina ostala je i dalje gusto naseljena kao što je bila i pre! To je nemoguće. Seoba Slovena nije mogla da se izvrši u tako kratko vreme iz ove praotadžbine. Na jug njihova seoba počela je mnogo ranije. Isto tako razvijali su se ranije lagano i na istok. Zapadni krajevi do Sale i Labe uopšte nisu bili naseljeni posle odlaska Germana. Sloveni su bili tamo prastanovnici, neko vreme stanovali su tamo i Germani koji su bili kasnije ponovo isterani, kao što je bio slučaj na pr. sa Turcnma na Balkanu.

Iz rimskog doba poznata su neka imena planina i reka, koja se upotrebljuju i danas, kao na pr. reke: Albis (Laba), Visla, Odra, Sala, Havela, Varnava, Vidava, i planine: Krkonoši i Jeseniki. Ako je novo stanovništvo došlo u krajeve, koji su bili nezaposednuti ili sa kojih je isteralo staro stanovništvo, donosilo je sobom i nova krajevna imena. Tako opažamo kod nas na jugu, da iščezavaju stara rimska imena dolaskom Slovena, te se pojavljuju nova slovenska. Samo tamo, gde je slovensko stanovništvo dugo i mirno živelo sa starim latinskim stanovništvom, primilo je od njega krajevna imena, kao što je to bio slučaj na pr. u Dalmaciji i Istri. Latinski autori dobili su ova krajevna imena iz srednje i severne Nemačke od naroda koji je tamo živeo. Ako su ovo prvobitno stanovništvo bili Germani, morali su Sloveni bar vrlo rano doći u Germaniju i izvesno vreme mirno živeti sa Germanima da su od njih primili ova krajevna imena, te ih čuvali dalje, kad su Germani otišli. A mnogo prirodnija je pretpostavka, da su prvobitno stanovništvo bili Sloveni, koji su ostali na ovoj teritoriji i dalje, kad su došla u Germaniju pojedina germanska plemena, a posle odlaska Germana ponono ostali u zemlji kao jedino stanovništvo.

Mnogo krajevnih imena ima takvu formu, da ih možemo najlakše objasniti pomoću slovenskog jezika, nekoliko imena očigledno je slovenskih — frapantna i neobjašnjiva pojava, ako ne primimo pretpostavku, da su Sloveni već u rimsko doba stanovali u srednjoj Germaniji. To je slučaj sa imenima reka: Laba, Odra, Sala, Havela, Varnava, Vidava, Morava i planina Semanos, Gabreta (Šumava), Krkonoši i Jeseniki.

Još interesantnije i markantnije je sa imenima naroda. Rimski autori pominju na pr. snažan germanski narod pod imenom Silingi, koji je stanovao u sadašnjoj Šleskoj i Lužici. Taj narod krenuo je sa Odre između II—III veka po Hristu, u trećem veku bili su već na Dunavu, sa Vandalima došli su u Španiju, gde su bili uništeni. Ali zemlja gde su stanovali, sačuvala je dalje njihovo ime Silingi —Šlezani i narod, koji tamo stanuje je poljsko pleme, koje se od nekada, pa i sada zove Šlezani. Poljski jezik sačuvao je još i nosni zvuk od starog izraza Silingi. Da su Poljaci posle odlaska Silipga došli u pustu zemlju, dali bi joj novo ime. Uostalom apsurdno je, da jedan narod odlazi, ostavi zemlju praznu, a kasnije dolazi za njim drugi, te se tamo naseli. Istorija ne poznaje takvih praznina. Slovenn su morali stanovati izvesno i to prilično dugo vreme zajedno sa Silingima u ovoj zemlji, Silingi su bili vladajući narod i tako je zemlja primila njihovo ime, pa i Sloveni, koji su ostali posle njihovog odlaska. Silingi bili su sigurno germanskn narod, to priča forma njihovog imeia, kao i neka imena njihovih vladara, koja su sačuvana. Imamo dakle dokaz, da je slovenski narod u Germaniji izvesno, prilično dugo vreme živeo pod Germanima.

Dalje se pominju germanska plemena Varini, Rugi, i Lugi, koja isto tako iščezavaju, a posle njihovog odlaska pojavljuju se u istom kraju Sloveni pod istim imenima. Rugi su bili germansko pleme koje je došlo iz Skandinavije na Baltičko More, u III i IV veku bili su na Dunavu, ostatci su otišli u Italiju, a neki na Balkan. Ali ostalo je slovensko ime Rujana (Rugen) velikog otoka na Baltičkom Moru, slavnog središta paganskih Slovena. Varini su živeli u prvom veku posle Hrista u sadašnjem Meklenburgu, kasnije su otišli na Rajnu, gde iščezavaju. A u njihovoj zemlji na baltičkoj obali pojavljuje se pleme Varni, jedno od najsnažnijih plemena obodritskog naroda, koje je u borbi sa Germanima igralo veliku ulogu.

Tacit pomnnje veliki narod Lugi u srednjoj Germaniji u sadašnjoj Lužici. Ime Lužica dolazi od imena lug, pa i ime Lugi ima isti oblik. Ovi Lugi delili su se na razna plemena od kojih se pominju Mogiloni, Butoni, Sibini, Havelani, Buri, Semnoni itd. Lugi su jedna istorijska zagonetka. O njima se nigde ne piše, da su bili Germani ili da su govorili germanski jezik. Stanovali su na zapadu do Labe, od Krkonoša, Orlovskih planina i Jesenika i gornje Visle na jugu, pa do Varte, Noteče i Havele na severu, dakle približno na teritoriji na kojoj nalazimo kasnije severne Srbe. Oni iščezavaju u IV veku. O njihovoj seobi ne znamo gotovo ništa. Na istoj teritoriji koja se kasnije naziva Lužica, pojavljuju se Lužički Srbi, a neka plemena lužičkih Srba potpuno odgovaraju imenima plemena davnih Lugia, kao na pr. Havelani na Haveli, Mogilani, na istoj tački, gde stari autori pominju lugijsko pleme istog imena, Butoni oko sadašnjeg Budišina u srpskoj Lužici, a tamo gde rimski autori pominju lugijsko pleme Semnones, pojavljuje se kasnije srpsko pleme Zemčici. A imena ovih plemena imaju potpuno slovenski oblik. Visoke planine, koje prema latinskim autorima čine na jugu granicu lugijske zemlje, nazivaju se kod ovih autora Krkonoši i Jeseniki, koja imena postoje još i danas. Najprirodniji zaključak stoga bio bi dakle, da su Lugi pretci Lužičkih Srba, koji su po velikoj većini ostali u otadžbini. Samo su mali delovi u toku seobe naroda otišli u druge zemlje. Tako ima Peutingerova karta zabeležen u Dakiji napis: Lupiones Sarmate — reč Lupiones verovatno treba da se čita Lugiones, što bi značilo Sarmate Lugi. Za vreme Domiciana neki Lugi borili su se u Meziji, a oko godine 50 posle Hrista neki Lugi napali su Vanijevu državu na Dunavu. Ali o njihovoj seobi uopšte istorija ne zna ništa.

Najprirodniji zaključak je dakle, da su Sloveni stanovali u Germaniji pre dolaska Germana, živeli dalje pod njima i ostali, kad su Germani otišli. Uopšte je nerazumljivo, ovo lutanje Germana. Zašto Germani odjednom ostavljaju svoju otadžbinu i jedno pleme za drugim odlazi u tuđe zemlje? Ovu pojavu ne možemo objasniti drukčije nego, da su Germani odlazili, jer su bili primorani otići. Sloveni su se osnažili, pa su isterali Germane. Rimski istoričar Julius Capitulinus piše, da su za vreme rimskog cara Marka Aurelia Germani postali nemirni, te su počeli da napadaju rimsku državu, a kao razlog navodi: „jer su bili potiskivani od drugih varvarskih naroda.” Ovi „drugi narodi” mogli su biti samo Sloveni. Tacit piše da planine i strah dele Germane od Sarmata. Između Germana i Slovena ili Sarmata vodile su se dakle neprestano borbe.

U ostalom to, što se kod starih autora naziva „narodi”, nisu uvek, narodi, u našem smislu. U mnognm slučajevima to su vojničke orgakizacije, koje su se na nemačkom jeziku nazivale „Heerbann". Ove organizacije često su bile mnogobrojne, prelazile su sa ženama i decom iz jednog kraja u drugi, stupale u službu raznim vladarima, neki put, ako se pružala prilika, i na svoju ruku osvojile zemlju i u njoj vladale, bile ponovno isterane, silom uništene, ili su se pomešale sa domaćim stanovništvom. Stari autori opisuju istoriju vladara i ratova, a ne istoriju naroda u pravom smislu. Pod takvom vladavinom oružanih najezdnika živelo je domaće stanovništvo dalje, a istorija ne priča o njemu ništa. Pod germanskim Francima u Galiji, Langobardima u Italiji, Gotima u Španiji, živelo je romansko stanovništvo.

Pod bugarskom najezdom živeli su na Balkanu Sloveni, koji su bili tamo pre Bugara i ostali posle njih, kad su se turanski Bugari u njih pretopili. Interesantan primer u malom obimu imamo u kasnim srednjim vekovima u Kataloncima u Grčkoj. Ove družine nisu bili narodi, ali dale su često početak stvaranju modernah država i naroda. Ovi germanski „narodi” bili su dakle u mnogim slučajevnima samo vojničke organizacije, koje su privremeno zavladale nad delom slovenskog stanovništva. Tako možemo objasniti, da su bile tako nestalne, prelazile su tako lako sa jednog kraja Evrope na drugi, cepale i udruživale se međusobno.

Vrlo interesantan je i dokaz iz arheologije. Krajem neolita pojavljuju se u sadašnjoj Germaniji dva tipa kulture. Jedan takozvani nordiski tip postojao je na severu, približno do linije od donje Vezere do donje Odre, a približno od 1500 godine širi se dalje na jug i dolazi do linije Havele. Na Odri i Sprevi razvio se drugi tip, takozvani šlesko-lužički tip, koji se širio dalje do Labe i Sale na zapadu, Varte i Noteče na severu. Ovaj tip vladao je dakle na teritoriji na kojoj kasnije nalazimo Lužičke Srbe. Iz ove svoje otadžbine počeo je da se širi dalje, prodire prema severu do Baltičkog Mora, prodire preko Labe i Sale na zapad, prodro je u Češku i Moravsku i u sadašnju Austriju, počeo je da prodire i preko Karpata, pa se širio pored reka, koje izviru u Karpatima, u panonsku ravnicu. Ovaj tip naročito se razvio u bronzano doba. Kad je rimska kultura počela da prodire sa juga, nivelisala je ove tipove domaće kulture. Šlesko-lužički kulturni tip tako je izrazit i veoma se mnogo razlikuje od nordiskog, da je morala stajati za njim i druga etnografska grupa. Nordiski tip pripada germanskim plemenima, pa moramo zaključiti da šlesko-lužički tip pripada Slovenima. Prema tome Sloveni bi stanovali u Germaniji kao zasebni nacionalni i kulturni tip približno od godine 2000 pre Hrista.

Prema tome granice slovenske praotadžbine, tj. granice one zemlje u kojoj su Sloveni stanovali, kad su se odelili od zajedničkog ariskog stabla i kad su tvorili još zajednički slovenski narod, mada već podeljen u jezikovne i kulturne nijanse, išle su od basena Desne, Dnjeprovih Pragova, preko Karpata do izvora Visle i izvora Odre, preko Čeških Planina do izvora Sale, Salom do njenog ušća u Labu, tokom Havele do Noteče i Varte, tokom Pripeti do Berezine. To su u velikim linijama granice one velike oblasti, iz koje su izišli svi slovenski narodi.
« Poslednja izmena: 06.06.2014. 15:08 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #2 poslato: 06.06.2014. 15:09 »
3. DOLAZAK SRBA I HRVATA.

Nauka je sada neosporno utvrdila, da su Srbi i Hrvati došli na Balkan iz velike slovenske praotadžbine, koja se prostirala na severu od Karpata, Dnjepra i basena Desne, pa do Visle, a prema svoj verovatnoći i preko Visls do Labe i Sale. Granice ove praotadžbine samo su relativne, jer su se neprestano menjale i širile. Pojedine slovenske čete i delovi naroda mogli su već vrlo rano da napuštaju ovu praotadžbinu i odlaze u druge krajeve. Tako je moguće da su se manji slovenski odredi pojavili na jugu već u rimsko doba. Granice ove praotadžbine širile su se neprestano sistematski na sve strake, Sloveni su potiskivali susedne narode i zauzimali njihove zemlje. Svi stari grčki i latinski autori, koji pominju Slovene u praotadžbini na severu, označuju ih kao vanredno veliki i snažan narod. Grčki geograf Ptolomej u II veku po Hristu naziva Slovene „vrlo velikim narodom", koji stanuje od Venedskih planina do Venedskog Zaliva (od Karpata do Baltika). Drugi autori upotrebljavaju izraze, kao „mnogobrojni narod", „veliki narod, koji stanuje na ogromnom prrstoru", „ogroman narod", „nisu rođeni nego sejani" itd. Treba dakle da su i granice ovoga naroda bile vrlo prostrane, a Sloveni neprestano su širili ove granice. Herodot priča, da su se u zemlji Neura mnogo namnožile zmije, pa su zbog toga bili primorani da ostave svoju otadžbinu, te se sele dalje na istok. U ovoj primedbi može se kriti odjek slovenske kolonizacije na istok. Na severozapadu već vrlo rano potisnuli su Litvance na Baltičko More, a Fince stalno su potiskivali na sever i istok na Volgu.

Ali pre svega Sloveni izgleda, da su na ušću Visle već vrlo rano došli do Baltičkog Mora. Od IV veka kod Grka održava se pričanje o ostrvima ćilibara, koja se nalaze na Severnom Moru i o reci Eridanusu, koja nosi ćilibar i uliva se u Severno more. Narod, koji se nalazi na obalama ovog mora prema grčkim glasovima naziva se Veneti. Ćilibar dolazio je na jug sa Baltičkog mora, ova primedba dakle ne može da se odnosi na narod Veneti, koji je stanovao u sadašnjoj Veneciji, isto tako nije verovatno, da se odnosi na neko keltsko pleme ovog imena.

Na ovoj teritoriji već Ptolomej beleži Venede. koji su bili sigurno Sloveni, jer nekoliko vekova posle toga, kad istoriografija počinje da otkriva pred nama tačnu sliku ovih krajeva nalazimo na ovoj teritoriji samo Slovene, a ni traga o nekom drugom narodu. Slovene nazivaju Nemci, bar Lužičke Srbe i Slovence, još danas Vendima. Najverovatnije je dakle, da je jedan deo Slovena već vrlo rano na Donjoj Visli zauzeo obalu Baltičkog Mora.

U vremenu kad su Srbi i Hrvati došli u svoju sadašnju južnu otadžbinu, granice slovenske praotadžbine bile su već znatno proširene.

Mnogo se vodilo sporova oko pitanja, da li su Srbi i Hrvati došli u sadašnju otadžbinu zajedno sa ostalim južnim Slovenima ili kaskije za njima i odvojeno od njih?

Tezu, da su najpre došli južni Sloveni, a tek kasnije kao odvojena grupa Srbi i Hrvati, najpre jasno je postavio i pokušao da dokaže slovenački filolog Jernej Kopitar i branio ju je vrlo strasno svim snagama svog razuma i znanja. Za njim stajao je u odbrani ove teze veliki slovenski filolog Franja Miklošić, koji je navodio sve moguće filološke dokaze, koje nauka može pronaći. Ovi Slovenci borili su se tako za svoju tezu još iz svog lokalnog slovenačkog patriotizma. Braniln su gledište, da su Ćirilo i Metodije pisali na jeziku, koji je bio zajedčki i makedonskim Slovenima i Slovencima.

Kopitar i Miklošić postavili su dakle tezu, da su Slovenci istog naroda sa makedonskim Slovenima i tako zvanim dakiskim Slovenima. Tek kasnije došli su Srbi i Hrvatn i zabili se kao klin meću južne Slovene.

Ova deoba južnih Slovena na dve grupe: južne Slovene u užem smislu i Srbo-Hrvate, naučno nije osnovana i ne može se održati. Srbi i Hrvati došli su u sadašnju otadžbinu zajedno sa ostalim južnim Slovenima. Filološki dokazi, koje je naveo Miklošić, vrlo su suptilni i ne mogu da dokažu ovo tvrđenje. Od istoriskih dokaza najvažnije je pričanje vizantiskog cara Konstantina Porfirogeneta o dolasku Srba i Hrvata. Oko ovog pričanja razvila se velika rasprava. Najenergičnije odbacio je ovo pričanje Konstantinovo kao potpuno neosnovano i neistorisko veliki hrvatski istoričar Franja Rački. On je naveo sledeće agrumante: prema pričanju Konstantina Srbi i Hrvati došli su za vreme grčkog cara Heraklija, dakle u prvoj polovini VII veka. Međutim istoriski je utvrđeno, da su pretci Srba i Hrvata već 100 godina ranije, godine 548 došli na Balkan. Pričanje Konstantina Porfirogeneta jasno iznosi znake veštačke kombinacije, mnogo ima nedoslednosti i očiglednih neverovatnosti i zbog toga ne zaslužuje poverenje. U glavnom, to je veštačka kombinacija osnovana na starim, maglovitim tradicijama. Istorija zna samo za jedan dolazak južnih Slovena sa severa, a o kasnijem dolasku Srba i Hrvata ne zna ništa. Filologija se odlučno protivi ovoj deobi južnih Slovena na dve grane: južnih Slovena u užem smislu i Srbo-Hrvata.

Ovaj filološki dokaz kasnije sjajno je doprineo Vatroslav Jagić, koji je van svake sumnje utvrdio, da su južni Sleveni, kad su došli na Balkan bili sa jezikovnog gledišta jedan narod i da su jedan narod ostali i do danas. Sloveni su došli sa severa kao jedna etnografska masa, kao velika poplava koja se razlila preko Karpata, poplavila panonsku ravnicu, lagano se razlivala do Dunava, prešla Dunav i zauzela gotovo celo Balkan. U ovoj etnografskoj masi nalazili su se takođe Srbi i Hrvati. U govoru južnih Slovena nigde nema oštrih prelaza, govor se preliva tako reći od sela do sela, iz nijanse u nijansu, tako da je još i danas vrlo teško utvrditi prelaz iz jednog narečja u drugo. A da su Srbi i Hrvati došli kasnije kao zasebna grupa, morao bi postojati jasan prelaz između govora južnih Slovena i srbo-hrvatskog jezika.

Filološki dokaz za jedinstvo južnih Slovena sigurno je dobro iznesen i ne može se oboriti. Izvesni izuzetci, koji postoje ne mogu da obore glavno načelo. Naročito posle dolaska Turaka nastao je u nekoliko poremećaj u ovoj lepoj simetričnoj filološkoj slici. Mnogi južni Sloveni bežali su od Turaka na sever i tako su se na izvesnim krajevima narečja izmešala međusobno. Naročito se to može opaziti u Istri i u južnoj Kranjskoj. Takvi poremećaji mogli su se dešavati n ranije i tako su se stvarale tako reći enklave jednog narečja između drugih narečja. Ali u glavnom ova simetrija je potpuno tačna, što dokazuje da su svi južni Sloveni došli zajedno, kao jedna velika poplava, razlivali se lagano i mirno preko novih teritorija tako da je filološka slika ostala ista, kao što je postojala u staro otadžbini.

Na Balkanu nalazimo Srbe i Hrvate u početku u najtešnjoj vezi jedne sa drugima, takoreći izmešane. U starim izvorima pominju se obično u najtešnjoj vezi i često se zamenjuju jedni sa drugima, pa se na pr. kaže: Hrvati, koji se nazivaju Srbi, ili obratno. Čak i češki kroničar Dalimil piše, da su Česi došli iz srpske zemlje, koja se naziva Hrvatska. Jagić je naveo mnogo tekstova iz starih grčkih i drugih autora, koji jasno pričaju, da su Srbi i Hrvati jedno i isto, takoreći dva imena za jedan pojam. Tek kasnije jedno ime se više učvrstilo na jednom kraju, a drugo na drugom nove otadžbine na jugu. Možemo dakle zaključiti, da su u staroj otadžbini bili jedno.

O dolasku Srba i Hrvata imamo samo pričanje Konstantina Porfirogeneta, koje je Franja Rački odbacio kao potpuno neistorisko. Razlozi, koje je naveo Rački potpuno su tačni. On je dokazao, da Srbi i Hrvati nisu došli odvojeno od ostalih južnih Slovena i nisu došli na taj način kao što opisuje Konstantin Porfirogenet. Ali njegovo pričanje ima ipak veliku istorisku važnost, jer se u njemu krije odjek stare tradicije, a naročito baca svetlost na njihovu praotadžbinu. Treba samo da se odbace sve veštačke kombinacije i izljušti ovo istorijsko jezgro. U svome delu: „O narodima”, ili kako se još zove: „O upravljanju državom” priča vizantiski vladar pored ostalog, kako su Srbi n Hrvati došli u sadašnju otadžbinu:

Hrvati su ranije stanovali sa druge strane Vagibareje, gde su sada Velohrovati. Jedan rod odelio se od njih i pod vodstvom petorice braće i dve sestre došli su u Dalmaciju, pobedili Avare, jedan deo isterali iz zemlje, a drugi deo primorali da im se pokori. Tako je Dalmacija došla pod vlast Hrvata. Potomci Avara sačuvali su se do danas i na njima se poznaje avarsko poreklo. Drugi su ostali dalje u blizini Franaka, nazivaju se još sada Velohrovati ili Beli Hrvati i održavaju veze i prijateljstvo sa Turcima. Od ovih Hrvata, koji su se naselili u Dalmaciji, jedan deo se odvojio i osvojio Italiju i i Panoniju. Oni su imali svojeg vladara, koji je živeo u prijateljskim odnosima sa hrvatskim kraljem.

Ovi Hrvati, koji žive u Dalmaciji proizlaze od nekrštenih Hrvata, koji se nazivaju Beli, i žive sa druge strane Turaka u blizini Franaka. On su susedi slovenskih nekrštenih Srba. Ime Hrvat na slovenskom jeziku znači onaj „koji drži mnoge zemlje”. Velika Hrvatska koja se naziva Bela, dosada je nekrštena, kao n susedna Srbija. Konjice i pešadije imaju manje nego krštena Hrvatska, jer su neprestano izloženi napadima od straie Franaka, Turaka i Pacinakita. Oni nemaju brodova i trgovačkih lađa, jer stanuju daleko od mora. Iz njihove zemlje do mora je 30 dana putovanja, a ovo more naziva se Tamno.

Srbi proizlaze od nekrštenih Srba, koji se nazipaju Beli i stanuju sa druge strane Turaka u kraju, koji se naziva Bojka. Oni su susedi Franaka i velike nekrštene Hrvatske, koja se naziva Bela. Tamo su stanovali u početku i Srbi, kad su posle ova dva brata zadobila vladavinu, jedan sa polovinu naroda otišao je rimskom caru Herakliju, koji mu je u solunskoj oblasti dodelio pokrajinu Srbiju, koja je do danas sačuvala ovo ime. Ime Srbin znači na latinskom rob. Zbog toga se i sada obuća robova naziva „srbula”, a srbuljani su oni, koji nose siromašnu obuću. Tako su dobili ime Srbi, jer su bili sluge rimskog cara. Posle nekog vremena ovi Srbi su hteli da se vrate u svoju otadžbinu i car im je dozvolio.

Ali kad su prešli reku Dunav, pokajali su se, te u Beogradu zamolili cara Heraklija, da im odredi drugu zemlju. A kako je zemlja Zahumlje, Travunja i Konavlje stajala pod vladavinom rimskog cara, a ovi krajavi bili su nenaseljeni, jer su Avari isterali rimsko stanovništvo car, ih je tamo naselio. Ovi Zahumljani su Srbi i potomci ovog vladara, koji je prebegao caru Herakliju. Rod prokonsula i particija Mihaila Viševića zahumskog kkeza proizlazi od nekrštenih Srba, koji stanuju na reci Visli, u kraju zvanom Dicika.

To je sadržina Konstantinovog pričanja o dolasku Srba i Hrvata.

Grčki car je pisao svoje delo oko godine 948, dakle približno 400 godina kasnije od prvog velikog napada Slovena na južnu Dalmaciju, o kojoj priča istorija i približno 300 godina posle cara Heraklija. On je pisao na osnovi tradicije, koja je sačuvana u vizantiskim, krugovima, a verovatno i u slovenskim, naročito na dvoru zahumskog kneza Mihaila Viševića, sa kojim je grčki dvor održavao prnjateljske veze. Kroz toliko vekova ova tradicija mogla se znatno izmeniti i dobiti svoju naročitu boju. Sem toga car je kao grčki naučnik činio svoje veštačke kombinacije. Ali ova tradicija imala je i svoju osnovu.

Znalo se o velikim borbama cara Heraklija sa Slovenima i o silnim napadima Slovena na grčku carevinu u doba ovog vladara, pa je Konstantin Porfirogenet preneo pričanje o dolasku Srba i Hrvata u njegovo vreme, mada je izvršeno mnogo ranije.

U izvesno vreme južni Sloveni stajali su pod vodstvom Avara ili bili saveznici Avara. Kao saveznici Avara ratovali su pod kaganom Bajanom sa Vizantincima i čak učinili onaj grandiozni napad na Carigrad. Iz nemačke kronike Fredegara poznato je, kako su se Sloveni pobunili protiv Avara pod vodstvom Sama, koji je osnovao veliku slovensku državu. Ova država obuhvatala je Slovence, Čehoslovake, pa i severne Srbe. Imamo tragova, da su ovi Hrvati, koji su dali početak hrvatskoj kraljevini, stajali u tesnijim odnosima sa Avarima. Od Avara primili su ime svog načelnika — ban. Reč ban skraćena je od bajan, a to je bila titula avarskih kagana. U početku banovi su vladali nad Likom, Krbavom i Gackom. To je bila stara hrvatska banovina, početak hrvatske banovine. Interesantno je, da se baš po ovim krajevima nalazi mnogo krajevnih imena, koja potsećaju na Avare, kao Obrov, Obrovac itd. Moguće i verovatno je, da su hrvatski banovi stajali u tesnijoj zavisnosti od Avara i otuda tradicija kod Konstantina, da su Hrvati zajedno sa Avarima osvojili Dalmaciju. Nemački kronist Fredegar piše, da su Avari počeli da se žene slovenskim ženama i sinovi iz ovih brakova pobunili su se protiv Avara, te ih isterali pod vodstvom Sama. Isti slučaj mogao je biti sa Hrvatima, da je deo Avara pristao uz hrvatskog bana, naselio se među Hrvate, a kasnije Hrvati se oslobodili Avara i postali samostalni, pa počeli da šire svoju državu. Prva Hrvatska prostirala se od Raše do Krke, onda se pridružio kraj između Krke i Cetinje i tako je stvorena Velika ili Bela Hrvatska. Sa ovom Hrvatskom udružila se crvena Hrvatska, koja se prostirala od Cetinje do Bojane. To je bila primorska ili dalmatinska Hrvatska u svome najširem obimu. Na Posavlju osnovana je druga hrvatska kneževina, tako zvana posavska Hrvatska. Za vreme kralja Tomislava primorska i posavska Hrvatska udružuju se u jednu kraljevinu. Tako su Hrvati iz Like, Gacke i Krbave širili svoju vlast i sa njom hrvatsko ime.

Što se tiče Srba, Konstantinovo pričanje ima još više karakter bajke, koju možemo da izložimo na sledeći način: u njegovo vreme vladao je u Zahumlju, Travunju i Konavlju srpski knez Mihailo Višević. Moguće, da je na njegovom dvoru postojala tradicija, da je njegova porodica u srodstvu sa vladarskom porodicom, koja vlada nad Srbima u praotadžbini. Konstantin znao je za srpski kraj Srbiju, sada Serfidže u solunskoj pokrajini, čuo je za Srbe u okolini Beograda i dobre odnose imao je sa knezom Viševićem na Primorju, pa je iz svega toga izveo kombinaciju, da su neki Srbi došli sa severa iz roda ovog kneza na Visli, zamolili najpre cara Heraklija za zemlju i on im je dao solunsku pokrajinu. Sa ovom zemljom nisu bili zadovoljni, pa su htali da se vrate natrag. Kad su došli do Beograda na Dunavu, pokajali su se i zamolili cara za drugu zemlju, a onda im je car odredio Zahumlje. Ovo je pričanje o lutanju Srba po Balkanu bajka i veštačka kombinacija sa kojom je grčki car hteo da poveže ova tri srpska kraja za koje je čuo: Zahumlje, solunska pokrajina, okolina Beograda. Isto tako je njegova fantazija, da su molili grčkog cara za zemlju, jer grčkn car nije mogao zapisati, da su je osvojili oružjem.

To je odjek stare tradicije, da su južni Sloveni pod vodstvom Srba došli na Balkan, razume se ne za vreme Heraklija, nego mnogo ranije, nisu molili grčkog cara za zemlju, nego su je osvojili oružjem.

Važnije je to, šta priča Konstantin o praotadžbini Srba i Hrvata iz koje su došli na Balkan. Ako hoćemo pronaći ovu otadžbinu moramo pre svegaobjasniti izraze, koje on upotrebljava. Franci, to su Nemci, kojima je u to vreme vladao car Oton I. iz saksonske dinastije. Turci, to su Madžari, koji su se nekoliko decenija ranije naselili u Panoniji i činili napade na razne strane. Konstantin je znao za Turke u Maloj Aziji, znao je za Madžare u Panoniji, koji su se pojavili nekoliko decenija ranije, da su iste rase sa Turcima. A u ovo vreme bila je moda kod naučnika, da za narode koji se nanovo pojavljuju upotrebljavaju stara poznata imena naroda, koji su im srodni ili koji su živeli nekada na istoj teritoriji. Imena novih naroda nisu bila moderna i grčka nauka ih izbegava. Zbog toga i za Slovene radije upotrebljavaju izraz Geti, koji su bili staro trakisko pleme, za Srbe izraz Tribali, koji su bili isto tako neko trakisko pleme itd. Potpuno je dakle razumljivo, da Konstantin Madžare označuje izrazom Turci. Pacinahiti bez sumnje su Pečenjezi, mongolsko pleme, koje je u ovo vreme vladalo stepema na Crnom Moru i napadalo na susedne narode. Nejasni su izrazi Vagibareja, Bojki, Dicika, koji su izlagačima prouzrokovali ogromne teškoće.

Izraz Vagibareja jedni tumače da je pogrešno Bavarija, drugi da je sastavljeno iz Vag-slovačka reka — i srpskog izraza bara, dakle „bare na Vagu”, a treći da je to pogrešno Babina gora, koja je jedna planina u Beskidima. Ime Bojki objašnjavaju neki, da je pokvareno od — Bohemoj, — dakle Češka, drugi dovode u vezu s tim ime Bojki, mala opština u istočnim Karpatima, na putu iz Strija u Lavočno. Tamno More može da bude samo Baltičko More, a izraz Dicika vrlo je nejasan. Najverovatnija kombinacija bila bi, da je pogreškom prepisivača u rukopisu d napisano mesto l, a pravilno treba da bude Licika ili Lucika, a to 6i bila Lužica. Na grčkom jeziku lako se zamenjuje d sa l.

Nije verovatno, da je Konstantin pod Vagibareja razumeo Bare na Vagu ili Babina Gora, a pod Bojka sadašnju malu opštinu Bojki, koja u njegovo vreme verovatno još nije postojala. Ostala kod njega navedena imena označuju velike, poznate narode i zemlje, pa je neverovtno, da bi u vezi stim označio neko malo selo ili brdo. Vagibareja najverovatnije je Bavarska, Bojka-Češka, a Dicika srpska Lužica. Pitanje je dakle, gde je Konstantin zamišljao praotadžbinu Srba i Hrvata?

Iz tradicije je znao, da su došli sa severa iz velike slovenske, praotadžbine vodeći veliku slovensku seobu na Balkan. Iz iste tradicije je znao, da se ova praotadžbina prostirala na širokim prostorima od granica nemačke države na zapadu, pa do onih krajeva na istoku, koji su izloženi napadima Pečenjega, dakle od Sale i Labe, pa do basena Dnjestra. Moguće, da je čuo nešto o češkim Hrvatima, o hrvatskom knezu koji vlada na gornjoj Visli, o srpskom narodu koji stanuje na Sali n Labi i graniči se sa Bavarcima, Česima i Francima, i o njihovoj zemlji Lužici. Može biti, da je nešto čuo o ruskim Hrvatima na Dnjestru, čuo je bar maglovitu tradiciju o velikoj slovenskoj praotadžbini na severu, vrlo lako je čuo za severne Srbe, koji su onda stajali u ljutim borbama sa nemačkim carom Otonom I. Velikim, a grčki dvor održavao je sa Otonom dobre diplomatske veze. Čuo je, da se hrvatsko n srpsko ime nalazi na severu na raznim tačkama severnog slovenstva. Tako je nastalo njegovo pričanje o praotadžbini Srba i Hrvata, koje nije ni bajka, ni istoriska istina, interesantan odjek stare tradicije, pomešan sa veštačkim kombinacijama.
« Poslednja izmena: 09.06.2014. 17:17 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #3 poslato: 09.06.2014. 17:15 »
4. SRBI I HRVATI U NOVOJ OTADŽBINI NA JUGU

Sloveni se pojavljuju u svojoj novoj otadžbini na jugu u početku pod zajedničkim imenom „Sloveni”. Grčki autori dele Slovene na dva dela: Ante (pretke sadašnjih Malorusa) i Slovene (pretke sadašnjih Južnih Slovena. Oni razlikuju Slovene od Anta, ali su Sloveni prema njima jedna etnografska grupa, jedan narod. Nemačke kronike upotrebljavaju često i izraz Vendi za alpiske Slovene, pretke sadašnjih Slovenaca. Osim toga pojavljuju se na novoj balkanskoj teritoriji razna plemenska imena. Kod Slovenaca zabeleženo je plemensko ime Dudlebi u sadašnjem Prekomurju između Mure i Rabe. Na Dunavu vrlo snažna plemena bila su Obodriti ili Braničevci i Timočani, prvi na desnoj i levoj obali Dunava na ušću Morave i na Tamišu. drugi na Timoku. U sadašnjoj istočnoj Bugarskoj imamo Severjane, pominje se sedam plemena između Dunava i Balkana. U Makedoniji imamo Strumence, Smolence. Brzjake, Dragoviće, Sagudate, Rinkine, u Tesaliji Velegezite, u Epiru Vajuniće, u Lahoniji, južioj Grčkoj, Milinčane i Jezerce. Srbi i Hrvati ne pominju se među ovim plemenskim imenima. Srpsko i hrvatsko ime pojavljuje se na jugu tek u IX veku, sa formacijom hrvatske n srpske države.

Hrvatska počela je da se razvija na hrvatskom Primorju, u Lici, Krbavi n Gacki. U koliko se dalje širi hrvatska država, u toliko se dalje širi hrvatsko nme. Hrvati su ovi južni Sloveni koji žive pod hrvatskom vladavinom. Ali već Konstantin Porfirogenet znao je i za hrvatsku kneževinu na Posavlju, pa je to protumačio na taj način, da su se neki Hrvati sa Primorja preselili na Posavlje i tamo osnovali drugu hrvatsku državu.

O počecima srpske države imamo još manje podataka. Konstantin poznaje prvog srpskog kneza po imenu Višeslava oko godine 780. A tek knez Vlastimir koji je vladao približno od 835 do 850 godine prva je poznata istoriska ličnost. Njegovi sinovi Mutimir, Strojimir i Gojnik igraju već veliku ulogu. Osim ove srpske kneževine, u unutrašnjosti razvijaju se male srpske kneževine na Primorju. Svog kneza nmalo je Travunje i za njega se izrično primećuje, da je bio srpski knez. I Konavlje imalo je svog kneza. Za zahumske kneževe primećuje Konstantin, da su iz roda onih kneževa, koji vladaju još u praotadžbini na Visli.

Posavski hrvatski knez Ljudevit, poznat sa svojih teških borbi sa Nemcima, morao je da pobegne iz svoje prestonice u Sisku i prebegao je Srbima, ubio srpskog načelnika koji ga je primio, pa je onda morao da pobegne od Srba Hrvatima na Primorje, gde su ga ubili. Ovo pričanje nameće nekoliko pitanja. Iz Siska knez Ljudevit sigurno nije pobegao daleko na jug Srbima u Rašku, gde je u ovo vreme mogao da vlada Višeslavov sin Radoslav ili njegon unuk Prosigoj. Pobegao je jednom srpskom malom vladaru u blizini kojn je bio nezavisan od Nemaca. Ali taj Srbin bojao se da se zameri sa Nemcima, pa je hteo da im Ljudevita preda, a Ljudevnt ga je preduhitrio i ubio. Samo tako možemo objasniti ovaj događaj. Postojala je, dakle, mala srpska državica na Savi.

U počecima razvijale su se, dakle, razne srpske i hrvatske državice, ali trajno postojale su samo dve, te se širile sve dalje: Hrvatska, na severnom Prnmorju, srpska u unutrašnjosti, na Ibru Tari i Limu.

Prema tome može se zaključiti da je srpsko i hrvatsko ime, pre svega, političko. Pleme Hrvati širilo je sve dalje svoju vlast i svi južnn Sloveni, koji su došli u okvir hrvatske države, postajali su Hrvati. Srbi su postali oni Južni Sloveni koji su došli u okvir srpske države.

Ali hrvatsko i srpsko ime nalazimo u najstarije vreme takođe na raznim tačkama južne slovenske teritorije koje čak nikada nisu došle pod vladavinu Srba ili Hrvata, i to kod najrazličnijih plemena Južnih Slovena.

Hrvate imamo kod Slovenaca. U X veku pominje se hrvatski okrug na reci Glini u Koruškoj, u sadašnjem okrugu Sv. Vid. (St. Veit). Ovaj okrug bio je nekada čisto slovenački i u blizini nalazila se prestonica slovenskih kneževa Krnski Grad i Gospa Sveta. Nemački car Oton I dao je jednim pismom iz godine 954 nekom svom čoveku jedno imanje, koje se nalazilo u ovom hrvatskom okrugu. Drugi sličan slučaj imamo iz vremena njegovog sina Otona II, a treći iz vremena unuka Otona III. Ovaj okrug igrao je dakle u ovo vreme znatnu ulogu. Nemci posvećivali su mu veliku pažnju i gledali da u njemu učvrste svoju snagu. Postojala je, dakle, ne samo hrvatska naseobina, nego ceo hrvatski okrug i to u središtu slovenačke kneževine. 1050 godine pominje se naseobina Hrvata kod sadašnjeg Ljubna na Muri, dakle približno na severnoj granici. Naseobine zvane Horvati ili Krobaten nalazimo još po nekim drugim krajevima u Slovenačkoj, u okruzima Celovac i Feldkirhen u Koruškoj. kao i u Štajerskoj. Ove naseobine imaju svoje ime sigurno od Hrvata koji su se tamo naselili. Imena su vrlo stara, iz X i XI veka. Hrvati nisu se selili iz Hrvatske među Slovence, kad su Slovenci bili pod nemačkom vladavinom. Ovi Hrvati su mogln doći među Slovence ili kao osvajači, koji zauzimaju tuđu teritoriju, ili kao izbeglice, koji moraju da beže iz svoje otadžbine od tuđinskog nasilja. Za vreme, kad su Hrvati imali svoju kneževinu sa vrlo plodnom teritorijom, a Slovenci bili podjarmljeni od Nemaca, Hrvati se nisu selili među Slovence na neplodne visoke planine, kao što Ljubno na gornjoj Muri. Pre nego što su Slovenci došli pod Franke, bili su zavisni od Bavaraca, a nezavisni su bili samo kratko vreme, dok je vladao knez Samo. Pre njega bili su pod Avarima. Između Hrvata i Slovenaca, od kad su poslednji pali pod nemačko ropstvo, nije bito gotovo nikakvih odnosa. Između hrvatske kneževine na Primorju i slovenačke sa središtem u Koruškoj prostirali su se prostrani krajevi koji nisu bili još ničiji, ni slovenačkih, ni hrvatskih kneževa. Ovi Hrvati morali su dakle doći među Slovence vrlo rano, kad su Slovenci zauzimali ove krajeve ili zajedno sa njima.

Naseobine sa imenom Hrvati nalazile su se takođe u Makedoniji i čak u Grčkoj.

Hrvatsko ime nalazimo dakle u staro vreme takođe izvan hrvatske političke teritorije i nzvan granica ovog plemena koje je počelo da obrazuje hrvatsku državu.

Isti i još interesantniji je slučaj sa Srbima na Balkanu. Srpska država počela je da se stvara na Ibru. Tari n Limu — u Raškoj. Male srpske državice pojavljuju se na južnom Primorju, dakle na teritoriji koja se zvala i Crvena Hrvatska. Kod Konstantina nalazimo reminiscencije na Srbe kod Beograda. Iz života Ljudevita Posavskog možemo zaključiti, da se razvijala mala srpska državica u njegovoj blizini. Ali osim toga nalazimo srpsko ime i van granica ovih srpskih političkih teritorija. U južnoj Makedoniji postojala je pokrajina Srbija na koju potseća još sada ime varoši Serfidže. Ova pokrajina imala je čak svoga biskupa, koji se pominjs već 1020 godine. Mnogo imena naseobina pod imenom Srbi postojalo je u staro vreme u Grčkoj, i to po raznim grčkim delovima, u Arkadiji, Mesiniji, Lakedemonu i Lakoniji. Dalje imamo takva imena po južnoj Albaniji oko Berata i Janjine. Južna Albanija bila je nekada pretežno slovenska. Ime Berat je slovensko i skraćeno od Beograd. Tek kasnije arnautski edemenat istisnuo je slovenski. U Maloj Aziji pominje se naseobina i biskupija Gordosrba (Velika Srbija) već u VII veku, dakle dva veka ranije, nego što se srpsko ime pominje na Balkanu. Kasnije postojala je tamo pokrajina Servohorija (Srpska pokrajina) koja je igrala znatnu ulogu.

Grčka je, bila kad su Sloveni zavojevali Balkan, preplavljena Slovenima koji su se naselili po celoj Grčkoj i u njoj održali do XV veka. Iz Grčke prodirali su dalje morem na Krit i na druga ostrva, kao i u Malu Aziju. Sem toga Sloveni veliku ulogu igrali su u grčkoj vojsci i grčka vojska, koja je u Maloj Aziji ratovala sa Persijancima n Arabljanima, u znatnom delu bila je sastavljena od Slovena. Ovi Sloveni dobivali su u Maloj Aziji zemlju pod uslovom da služe kao vojnici i brane zemlju od Arabljana. Isto tako u staro vreme nalazilo se mnogo naseobina pod srpskim imenom u Bugarskoj. Ove naseobine mogle su da postanu kasnije, kad se već razvila srpska država, od izbeglica ili od srpskih ratnih zarobljenika. Ali mi imamo i takvih imena, koja su vrlo stara n koja nisu mogla da postanu kasnije od iseljenika, izbeglica i ratnih zarobljenika. Srpsko i hrvatsko ime nalazimo na raznim tačkama među Južnim Slovenima, kod raznih plemena daleko od granica srpske i hrvatske države pre nego što su se formirale ove države, kod stanovništva, koje je bilo plemenski mnogo različnije od ovih plemena koja su dala početak srpskim i hrvatskim državama.

To je fakt o kome treba da se razmisli. Srpsko i hrvatsko ime u počecima nije bilo političko ime, mada je kasnije u znatnoj meri postajalo političko. To nisu imena određenih slovenskih plemena, ova imena nalazimo na raznim tačkama, kod raznih država, postajala su pre nego što su stvorene ove države, postojala su na teritorijama koje nikad nisu ušle u sastav ovih država.

Nije, dakle, tačno što se obično tvrdi, da su Srbi i Hrvati u početku bili dva plemena Južnih Slovena koja su dala početak ovim državama.
« Poslednja izmena: 12.06.2014. 12:36 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #4 poslato: 12.06.2014. 12:38 »
5. VELIKA SRBIJA I VELIKA HRVATSKA U PRAOTADŽBINI

Konstantin Porfirogenet predstavljao je Veliku Srbiju i Veliku Hrvatsku, da leže iza Karpata i Sudeta, da se graniče sa Pečenjezima na istoku i Bavarcima i Francima na zapadu, da se prostiru dakle od srednjeg Dnjestra do izvora Sale. A to je cela teritorija velike slovenske praotadžbine. Mislio je dakle, da su se Srbi i Hrvati nalazili na celoj teritoriji slovenske praotadžbine.

Nameće se pitanje, da li imamo sem ovoga pričanja Konstantina Porfirogeneta još neke druge vesti i tragove o Velikoj Hrvatskoj i Velikoj Srbiji na severu?

Pečerski letopisac pominje u svojoj kronici četiri puta Hrvate i to na način, kao da su oni jedno od ruskih plemena, ali pleme koje živi prilično daleko od drugih i u slaboj je vezi sa ostalim Rusima. Najpre se pominje, da su Beli Hrvati došli od Dunava, te se naselili na severu u blizini Čeha, Srba i Slovenaca. To je ono na biblijskoj osnovi pričanje o seobi Slovena sa juga na sever, koje ima karakter naučne kombinacije. Dalje pominje Hrvate u spisku ruskih plemena, potom u pričanju o Olegovom pohodu na Carigrad u kome su učestvovali pored ostalih slovenskih plemena, pa i Varega i Čuda takođe Hrvati i najposle primećuje, da je 992 godine car Vladimir učinio pohod na Hrvate i tom prilikom napali su ga iza leđa Pečenjezi. Od ove godine iščezavaju Hrvati iz ruske istorije. Prva redakcija pečerskog letopisca nastala je posle 1030 godine, poslednja redakcija bila je završena 1116 godine i to na osnovi raznih kompilacija koje su činjene u drugoj polovini XI veka. Iz ovih beležaka je dakle sigurno, da je u kijevskim krugovima u drugoj polovini XI veka bila još snažna tradicija na neke Hrvate, koji su živeli na izvoru Dnjestra, možda između Dnjestra i Sana, u sadašnjoj istočnoj Galiciji ili u sadašnjim poljskim vojvodinama Lavovo, Stanislavovo n Tarnopolj. Ova tradicija mora imati staro poreklo, jer je nemoguće pojmiti, kako bi se u Kijevu razvila tradicija na ovo pleme, da doista nikad nisu postojali Hrvati, koji su ušli u sastav ruske države. Imamo dakle sigurne tragove o ruskim Hrvatima na severu istočnih Karpata. Narod, koji je onda živeo između Dnjestra i Sana sigurno je po svojem jeziku bio najbliži ostalim ruskim plemenima, sa kojima se i ujedinio. Ovi Hrvati plemenski nisu bili isto sa našim balkanskim Hrvatima. Xrvatsko ime sačuvalo se dakle do kraja XI veka u istočnoj Galiciji kod ovog ruskog stanovništva.

Na zapadu, kod lužičkih Srba pominje mesto Chruvati kronist Tietmar. Ovi Hrvati stanovali su na levoj obali Sale između Merzeburga i Hale, na njih potseća još ime varoši Klein—Korbetha. Ovi Hrvati sigurno se nisu doselili na levu obalu Sale za vreme dugih i krvavih borbi između Nemaca n Slovena, jer se u toku ovih borbi slovenstvo povlačilo od Nemaca dalje na istok, a ne obratno. Moraln su tamo stanovati još pre početka ovih borbi, t. j. pre Karla Velikog.

U Češkoj pominju se Hrvati dvaput. U legendi Sv. Vaclava priča se, da se njegova majka Dragomira, posle ubistva svog sina, uplašila za svoj život i pobegla Hrvatima. Dragomira bila je poreklom Lužička Srpkinja iz plemena Stodorana, bila je vrlo dobra Srpkinja i pomagala je svojim zemljacima sa češkom vojskom u njihovim borbama protiv Nemaca. Posle smrti svog sina i nereda koji su izbili pobegla je plemenu, koje joj je bilo najbliže i gde se osećala najsigurnijom. Ovi Hrvati stanovali su negde u severnoj Češkoj.

Drugi put pominju se Hrvati u Češkoj u ustanovnoj listi praške biskupije iz 1086 godine, kojom se utvrđuju granice povučene u X veku. U ovom dokumentu opisuju se granice praške biskupije i plemena, koja joj pripadaju, te se kaže: Pšovani, Hrvati i drugi Hrvati, Šlezani, Trebovani, Boborani, Dedošani... Na istoku, granice su reke Bug i Stig sa gradom Krakovo i provincijom, koja se naziva Vag i svim krajevima kojn pripadaju ovoj varoši Krakovo. Mnogo se raspravljalo o tome, gde se nalaze ovi dvojni Hrvati. Prvi Hrvati verovatno su tamo, gde i legenda o Sv. Vaclavu pominje Hrvate, drugi Hrvati nalazili su se dalje na istoku, u Šleskoj ili u krakovskoj zemlji, koja je u ovo vreme pripadala Češkoj. I poljska kronika Kadlubeka primećuje, da je Boleslav Hrabri podjarmio Hune ili Madžare, Hrvate i Moravce, te ih pridružio svojoj državi. On je Madžarskoj oduzeo Slovačku, osvojio Moravu i krakovsku zemlju udružio sa Poljskom. Poljski Hrvati živeli su dakle na gornjoj Visli sa starim središtem u Krakovu. U panonskoj legendi o Sv. Metodiju priča se, da knez „na Visli” nije hteo slušati Sv. Metodija i primiti hrišćanstvo od njegovih učenika. Onda mu je Sv. Metodije zapretio, da će ga primiti u tućoj zemlji i tako se i dodilo. Napao ga je neprijatelj i proterao iz njegove kneževine, i u izgnanstvu on se pokrstio. Interesantno je, da i Konstantin Porfirogenet u X veku zna za kneza na Visli o kome priča, da je istog roda kao srpski kneževi na Zahumlju.

Stara poljska kronika iz XIII veka primećuje, da se u Krakovu pevala stara pesma, kako je Valgred Drski, koji je vladao na gradu Tinjec pobedio kneza Vislava, koji je vladao na gradu Vislici na gornjoj Visli i isterao ga iz zemlje. Može biti, da je to odjek događaja o kome priča legenda o Sv. Metodiju. Ime Valgred je germansko i on je mogao da bude vođa germanske vojničke družine, koja je nadirala Vislom. Takve germanske družine u ovo vreme dolazile su u razne zemlje, stupale u službe kod domaćih kneževa kao vojničkn najamnici, a često i pljačkale na svoju ruku i osvajale krajeve.

Ovog kneza na Visli naziva legenda o Sv. Metodiju „vrlo moćnim knezom". Imamo dakle trag o velikoj hrvatskoj državi na gornjoj Visli. Boleslav Hrabri je ovu državu pridružio Poljskoj i od toga vremena poljska zemlja sa središtem u Poznanju zvala se Velika Poljska, a stara Hrvatska na gornjoj Visli sa središtem u Krakovu zvala se Malopoljska.

Imamo istoriske tragove o ruskim Hrvatima u istočnoj Galiciji, o poljskim Hrvatima na gornjem toku Visle, o češkim Hrvatima na planinama severoistočne Češke i o srpskim Hrvatima na zapadu od Sale.

Pored gore navedenih imamo za Hrvate na severu još i dokaze arapskih geografa. Masudi u X veku nabraja među narode na severu Moravce, Hrvate, Čehe (poslednji izraz nije jasan n mesto Čeha moglo bi da bude Sasa). On poznaje dakle Hrvate pored Moravaca i Čeha ili Sasa, dakle isto tako na češkim planinama od izvora Visle do Labe. Još interesantniji je drugi arapski dokaz, koji je istakao u svom delu Niderle. To su legende nz kronike Kardizija i persijskog geografa, koji opisuju severnu i istočnu Evropu. Oba su uzimali iz starijeg izvora od početka IX veka ili krajem VIII neka. Prema ovom izvoru zemlje Slovena počinju deset dana putovanja od Pečenjega. U njoj se nalaze dva velika grada: Vantit i Horvat. Poslednji grad Horvat je vrlo veliki i prestonica je vladara. Imena ovih gradova dosada čitana su od tumača i izdavača na razne načine. Naročito oko imena prve varoši Vantit bila su razna mišljenja. Što se tiče druge varoši, legenda je jasnija tako, da se ne može razumeti drukčije nego Hrvat. Imena gradova naročito kod istočnih autora sinonimna su za imena zemlje i naroda. To bi značilo da se severni Sloveni dele na dva dela: na istoku žive Anti, na zapadu Hrvati. Na sličan način pišu i stari vizantiski istoričari, da se Sloveni dele na Ante i Slovene u tešnjem smislu. Anti bili bi pretci Rusa, Sloveni ostalih. Istočni geografi poznaju dakle po izvoru, koji proizlazi iz kraja VIII veka meću severnim Slovenima veliko političko središte, koje se naziva Hrvat i pod imenom Hrvat razumu sve zapadne Slovene, a istočne Slovene ili Ruse pod imenom Anti.

Tome treba još dodati one tekstove, koji pričaju o dolasku južnih Slovena sa severa. Pop Dukljanski priča, da su Goti pretci Srba i Hrvata, došli sa severa. Isto ponavlja Toma Splitski i drugi.

Najposle vrlo interesantan je još tekst kralja Alfreda krajem IX veka. On poznaje narod Horiti, koji stanuje između Moravaca i Daleminaca. Daleminci bili su jedno od najsnažnijih srpskih plemena, koje je stanovalo na Labi. Horiti bili bi dakle pleme, koje stanuje za Češkim Planinama, od Morave do Labe.

Treba priznati, da svi ovi tekstovi nisu dovoljno jasni i svaki od njih nema dovoljno dokazne snage. Ali ako se pogleda da imamo ove tekstove iz najrazličnijih izvora, od istočnih autora i engleskog kralja, iz slovenskih kronika i od vizantinaca i da se sve ove vesti slažu međusobno, onda ne može biti sumnje, da je u IX veku postojala još tradicija na Hrvate i to na celoj širokoj teritoriji slovenske praotadžbine, od Dnjestra, pa iza Karpata do Visle i Odre i posle za Češkim Planinama do Labe i do izvora Sale. Sve je to Velika ili Bela Hrvatska, čiji odjek nalazimo još u navedenim letopisnim i putopisnim vestima.

Isto tako sačuvalo se na severu srpsko ime i tradicija na Veliku Srbiju. Srbi na severu pominju se pre svega kao veliki narod između Sale, Čeških Planina, Nise, Bobre, Odre i Havele na severu. Ove Srbe pominje najpre polovinom VI veka geograf Vibius Sequester, koji piše, da reka Laba deli Sveve od Srba. Ova primedba je nejasna i netačna, jer su u ovo vreme Srbi sigurno stanovali daleko preko Labe na zapadu bar do Sale, a verovatno i preko Sale. Sa druge strane nemačko-svevsko ili švapsko pleme nije dostizalo do Labe. Srbi su stajali na granici u borbi sa Bavarcima n Sasima. Ali ova primedba je dokaz da se u ovo vreme znalo za srpski narod na Labi.

Za vreme slovenskog vladara Samo srpski knez Dervan udružio se sa Samom. Ova irimedba može se odnositi samo na severne Srbe, najverovatnije na Srbe između Labe i Sale. Karlo Veliki počeo je veliku borbu Nemaca sa Srbima, koja je trajala nekoliko vekova. Svojim prvim pohodom porazio je Srbe i u ovoj borbi pao je „ponositi srpski knez" Miliduh godine 805. Od ovog vremena istorija severnih Srba je poznata. Njihov ostatak su sadašnji Lužički Srbi.

Osim toga imamo u starim izvorima još nekoliko tragova o Srbima na severu i to na drugim mestima. Najvažniji je takozvanm bavarski geograf nz IX veka, koji nabraja razne slovenske zemlje i njihove gradove na severu. On piše: „Zeruiani, čija je zemlja tako velika, da su iz nje izašli svi slovenski narodi i vode svoje poreklo". Pitanje je, šta je on razumeo pod ovom rečju „Zeruiani"? Neki su tumačili, da je mislio na rusko pleme Severjani, drugi da je mislio na Sarmate, ali sva ova objašnjenja su usiljena, a najprirodnije je da se tumači: Serbiani, Srbi. Nemoguće je, da je kaluđer, koji je pisao ovu raspravicu u nekom manastiru u Bavarskoj, mislio na rusko pleme Severjana, koje je živelo negde istočno od Dnjepra i koje u ovo vreme nije igralo više nikakvu samostalnu ulogu. Isto tako je nemoguće, da je mislio na geografski pojam Sarmatije. Takozvana sarmatska teorija, da su Sloveni izašli iz Sarmatije, mnogo je mlađeg porekla, razvila se pre svega na istoku, a osim toga, izraz Serviani nipošto se ne slaže sa izrazom Sarmata. Bavarski geograf, koji je bio verovatno po narodnosti severni Sloven, u svojoj skici hteo je da predstavi slovenske zemlje i njihove gradove i to pre svega zemlje severnih i zapadnih Slovena. Njegova primedba ne može se odnositi na južne Srbe, jer piše izrično, da ove zemlje leže severno od Dunava. U njegovo vreme postojala je dakle još tradicija na neku Veliku Srbiju iz koje su izašli svi slovenski narodi.

Prokopije piše, da su Sloveni i Anti nekada imali zajedničko ime. U davnini zvali su se Spori. A ovo ime objašnjava on grčkim izrazom „sporaden”, koji znači „rastrešeno", i primećuje da su se tako zvali, jer su stanovali rastureni na vrlo velikim prostorima. Razume se, da je njegova etimologija veštačka i nemoguća. Ime Spori mnogi istoričari objašnjavaju, da je pokvareno od Sorbi, što je vrlo lako moguće. Prokopije je dakle hteo u tom slučaju reći, da su se nekada svi Sloveni zvali Srbi i da je njihova otadžbina bila veoma prostrana.

Ove vesti bavarskog kaluđera, koji je bio verovatno poreklom Lužički Srbin, i grčkog istoričara, odviše su nejasne i ne mogu da dokažu, da se nekada cela slovenska praotadžbiia zvala Srbija i da je ime Srbin bilo prvobitno ime za sve Slovene. Mogu se samo pribeležiti u vezi sa ostalim vestima kao interesantni podaci. Ali imamo mnogo drugih vesti i fakata koji dokazuju, da je srpsko ime nekada na severu bilo vrlo prošireno.

Kod takozvannh Lužičkih Srba, koji su ostatak nekadašnjeg velikog srpskog naroda, ovo ime specijalno se utvrdilo i sačuvalo do danas. Ovi Srbi zauzimali su nekada celu teritoriju od Bobre i Nise na istoku, pa do Sale ia zapadu. Proširili su se i preko Sale i njihove naseobine dopirale su do Majne. Kraj iza Čeških Planina između Labe i Sale i na izvoru Sale zvao se nekada Survenland — srpska pokrajina, kasnije Sare. Ovde na krajnje zapadnoj granici prema Bavarskoj Srbi su bili naročito gusto naseljeni, te su zbog toga kraju dali svoje ime. Karlo Veliki osnovao je 805 godine takozvanu „srpsku granicu", koja je išla daleko na zapadu od Sale, od Bardenvika preko Brunšvika na Erfurt, Forhajm Bamberg, Norinberg, u Regensburg na Dunavu. To je bila neke vrste vojnička granica Nemaca protiv Srba. Srbi zauzimali su na levoj obali Labe staru Marku do Orave. Zapadno od Sale postojale su srpske župe Langnica i Orla. Sareland pominje se već godine 801. Najstariji češki kroničar Kosma naziva ovu pokrajinu Zribia, u jednom dokumentu cara Henrika III 1040 godine naziva se okrug Zurba. Na desnoj obali Labe kod ušća Sale u Labu nalazila se srpska župa, koja se zvala Serbište, gde se sada nalazi varoš Zerbst, u sadašnjoj kneževini Anhalt. U Turingiji u XIII veku nalazio se kraj Zurbove, sada Zorbau. Kod malog plemena Žitici, nalazio se grad Zurbici, Zorbik, sada Klein-Zerbst. Između Labe, Sale i donje Mulde nalazila se župa Sermunti, Zirimudi, koje ime isto tako dolazi od Srba. Dalje imamo župu Sarove kod ušća Kvize u Bobru, sada Sorov, Sorau. Srpsko ime bilo je dakle vrlo učvršćeno na Sali i zapadno od Sale, kao da su ovde, na krajnjoj, zapadioj granici stanovali Srbi najmnogobrojnije.

Drugu tradiciju sačuvao nam je arapski geograf Masudi u IX veku. On piše: „Surbi su narod, pred kojima imaju Sloveni veliki strah i to iz razloga, koje ovde ne možemo da nabrajamo i zbog osobina, koje ne možemo da opišemo. Oni nemaju nikakvu veru, kojoj bi se potčinili. Dalje dolaze Moravci, Hrvati, Sahi (Česi ili Sasi?), Gušani i Braničani. Pomenuti Srbi spaljivaju se sami, ako im umre kralj ili načelnik, i sa njim spaljuju konje. Pri tome se drže običaja sličnih onima u Indiji. Ovaj slovenski narod i drugi prostiru se prema istoku, pa su daleko od zapada".

Masudi svakako nije izmislio ovo pričanje, nego treba da ima stvarnu osnovu. Njegovi Srbi nalaze se na istoku od Moravaca dakle na Visli ili na istoku od Visle, a ne u sadašnjoj Lužici ili na Labi.

Konstantin u svome delu „O upravi države” ubraja Srbe među ruska plemena: „Dregovići i Krivići i Srbi i ostali Sloveni...” O ruskom plemenu Srba ne znamo uostalom ništa. Moguće, da je Konstantin ove zamenio za Severjane. Ali nije isključeno, da je čuo o Srbima na severoistoku, te ih smatrao za jedno od ruskih plemena.

Krajevnih imena, imena naseobina, sa imenom Srbi imamo znatan broj po raznim poljskim krajevima, pa i po Rusiji, naročito po Beloj Rusiji, a i meću Velikorusima. Iz ovih krajevnih imena ne možemo učiniti istoriske zaključke, mada su interesantna. Ali mi ne znamo njihovu starost, ne znamo kad su postala i na kakav način. Ona mogu da budu kasnijeg porekla od Srba, koji su se za vreme ratova sa Nemcima preselili meću Poljake. Za vreme ovih dugotrajnih borbi, mnogo stanovništva povlačilo se natrag, na istok u slobodne slovenske krajeve. Poljaci su u borbama sa Nemcima odvodili sobom stanovništvo, ako su morali zemlju ostaviti Nemcima. Naročito su činili to u velikoj meri za vreme borbi Boleslava Hrabrog. Osim toga nije u svim slučajevima sigurno da ova imena proizlaze baš od Srba. Može da bude n slučajna sličnost imena i drugog etimološkog porekla. Alp snakako broj ovih imena kod svih severnih Slovena, Čeha, Poljaka i Rusa, frapantno je veliki i za mioga možemo utvrditi veliku starost.

Pored istorijskih Srba na Sali i Labi u srednjoj Nemačkoj imamo dakle kod starih autora još tradiciju na Veliku Srbiju na severu, pominju se Srbi na severu i to na raznim tačkama, na istoku kao i na zapadu.

Imamo dakle mnogo beležaka iz IX veka o Velikoj Srbiji i o Velikoj Hrvatskoj na severu. Ove beleške odjek su stare tradicije koja je sačuvana. U IX veku počinje već da se objašnjava istorija severnih Slovena n onda ne nalazimo više srpski i hrvatski narod i srpsku i hrvatsku državu na severu. Hrvatsko ime na severu već iščezava, srpsko ime fiksirano je na jednom od slovenskih naroda na Sali i Labi. U ostalom Velika Srbija i Velika Hrvatska podeljena je i ušla u sastav raznih slovenskih naroda i država. Na Veliku Srbiju i Veliku Hrvatsku ostala je samo još tradicija.
« Poslednja izmena: 15.06.2014. 11:18 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #5 poslato: 15.06.2014. 11:17 »
6. ŠTA SU BILI STARI SRBI I HRVATI?

Dosada je vladalo mišljenje, da su Srbi i Hrvati bili dva jugoslovenska plemena ili jedno jugoslovensko pleme pod dvojnim imenom, etnografski odvojeno od ostalih južno-slovenskih plemena. Srbi i Hrvati kao snažniji i ratoborniji od ostalih, osnovali su svoje države na Balkanu i širili svoju vlast i na druga plemena. Neki naučnici uvideli su nemogućnost ove teorije i učiiili su kombinacije, sa kojima su došli blizu istine, ali nisu iz svojih premisa izveli poslednje zaključke. Tako na pr. dr Kos bio je mišljenja, da su Srbi i Hrvati, o kojima piše Konstantin Porfirogenet, pomoćne čete sastavljene od Slovenaca, Čeha i Lužičkih Srba, koje je knez Samo poslao balkanskim Slovenima u pomoć protiv Avara. Sloveni pobunili su se na Balkanu protiv Avara i knez Samo poslao im je u pomoć vojsku od naroda, koji su stajali pod njegovom vlašću. Odjek ove borbe je Konstatinovo pričanje o dolasku Srba i Hrvata. Gumplović izrazio je mišljenje, da su ovi Srbi i Hrvati ostatci starih Gota, koji su ostali u Panoniji, a kad su se Sloveni pobunili protiv Avara, došli su im u pomoć. Posle pobede, naselili su se među balkanske Slovene, i bili njihov državotvorni element i njihovo plemstvo.

Sve to i druge slične kombinacije osnovane su na pretpostavci, da Srbi i Hrvati nisu bili jedno od jugoslovenskih plemena, nego su bili vojnička organizacija, koja je stajala na čelu vojničkih i političkih pokreta balkanskih Slovena.

Sa ovom pretpostavkom možemo vrlo lepo da rešimo sve zagonetke koje postoje u tom pogledu o počecima starih slovenskih država. Samo treba ovu stvar još da uopštimo i prenesemo u natrag na početke političkog života kod Slovena u opšte. Srbi i Hrvatn bili su vojnička organizacija, koja je postojala već u slovenskoj praotadžbini, koja se seobom Slovena podelila na razne slovenske narode i otišla sa njima u nove otadžbine.

Nauka je dakle utvrdila:

— Srbi i Hrvati došli su u sadašnju otadžbinu sa severa;

— došli su zajedno sa ostalim južnim Slovenima, a ne odvojeno od njih;

— nisu došli kao odvojeno pleme južnih Slovena, nego nalazili su se kod raznih jugoslovensknh plemena i na raznim tačkama nove otdžbine;

— isto tako u severnoj slovenskoj praotadžbini nisu stanovali u jednom izvesnom kraju, kao jedan odvojeni slovenski narod ili pleme, nego tragova o njima nalazimo gotovo na celoj teritoriji slovenske praotadžbine i kod svih slovenskih naroda.

Ako pretpostavimo, da su stari Srbi i Hrvati bili vojnička organizacija ili vojnička družina, koja se formirala još u slovenskoj praotadžbini, širila zajedno sa širenjem granica ove praotadžbine, vodila slovensku seobu na sve strane, na novim teritorijama zauzela takoreći strategijske položaje, garnizone po središtima i pozncije na frontu prema neprijatelju, a onda počela na novim teritorijama da organizuje nove slovenske države, možemo lepo objasniti tri zagonetke, koje su nam inače neobjašnjive:

— Kako to, da se srpsko i hrvatsko ime nalazi na raznim tačkama stare i nove slovenske otadžbine i kod raznih slovenskih plemena? A sem toga imamo tragova, da je ovo ime u predavini u slovenskoj praotadžbini bilo široko rasprostranjeno.

— Način seobe slovenskih naroda iz praotadžbine.

— Način obrazovanja starih slovenskih država.

Ova pretpostavka o starim Srbima i Hrvatima postaje verovatna ako se još dokaže:

— da je teorija o staroj slovenskoj demokratiji neosnovana i veštački stvorena, i

— da su kod starih Slovena posle seobe na novim teritorijama postojale takve vojničke organizacije, koje imaju svoje poreklo još iz praotadžbine. Stare slovenske države bile su čisto militarističke organizacije sa čvrstom vojničkom organizacijom, kojima su na čelu stojali kneževi, načelnici vojničkih družina.
« Poslednja izmena: 19.06.2014. 15:36 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #6 poslato: 19.06.2014. 15:37 »
7. KAKO JE NASTALA TEORIJA O STAROJ SLOVENSKOJ DEMOKRATIJI?

Treba jednom za uvek ostaviti teoriju, čiji je najizrazitiji predstavnik bio Herder o staroslovenskom demokratizmu i miroljubivosti i o slovenskom narodnom duhu, koji je baš antiteza germanskog duha. Mi možemo vrlo lepo psihološki i istoriski objasniti, kako je postala ova teorija. To je bilo u doba kad je u Nemačkoj kneževski apsolutizam stajao na vrhuncu. Od početka modernih država u Evropi vodila se borba između feudalizma i apsolutizma. Feudalna gospoda htela je da bude što nezavisnija, vladari radili su na tome da učvrste svoju centralnu vlast i smanje vlast feudalnog plemstva. U ovim borbama padale su glave feudalne gospode, pa i krunisane glave. Najposle gotovo po svim zemljama pobedio je vladarski apsolutizam, koji je dobio najsjajnijeg predstavnika u francuskom kralju Luju XIV, a u francuskim književnicima ovog vremena najveće teoretičare. U Nemačkoj isto tako pobedio je apsolutizam do krajnjih granica, ali država raspala se na veliki broj malih suverenih državica sa svojim kneževima i vojvodama na čelu. To je bilo vreme najvećeg srozavanja nemačkog naroda u političkom i u kulturnom pogledu, najžalosnije doba njegove istorije.

Protiv ovog apsolutizma i u opšte protiv celokupnog duha koji je vladao u ovo vreme, javila se reakcija koja je najizrazitije predstavnike dobila u prosvećenim engleskim krugovima. Ovaj duh prosvete iz Engleske počeo je da se širi u Francusku, prosvećeni duhovi pojavljivali su se i po Nemačkoj i drugim zemljama. Jednom rečju, počeo je veliki duhovni pokret, koji se naziva moderna prosveta. Jedna od parola ovog duhovnog pokreta bila je: vraćanje prirodi! Počela se proučavati priroda, o prirodi pisana su ogromna dela. Počeo se idealizovati život u prirodi i prirodni čovek. Iz ovog duha izašlo je mnogo čuvenih književnih dela, priče u stilu Robinzona i druge. Sa pokvarenih dvorova i rafinirane dvorske kulture duh je bežao u daleke krajeve i božju prirodu. Do najvećeg književnog savršenstva ovo idealisanje prirode doveo je Žan Žak Ruso. U Nemačkoj je stanje bilo još mnogo žalosnije nego po drugim krajevima. U Francuskoj apsolutizam doveo je državu bar privremeno do izvesne snage i sjaja, razvila se sjajna kultura u duhu ovog apsolutizma. U Nemačkoj se u ovo vreme nemački narod nalazio u političkom pogledu upravo u sramnom položaju, bez snage i ugleda, podeljen na nekoliko desetina malih državica sa duhovno i moralno pokvarenim dvorovima. Čovek mora sa razumevanjem da čita tragedije Šilera, pa da oseti sav bol, koji je osećao prosvećeni Nemac zbog ovog sramnog stanja. Razumljivo je dakle da su i prosvećeni nemački duhovi tražili nove ideale. Ali njima nije trebalo da idu na usamljena ostrva Tihog Okeana. Na njihovoj teritoriji svuda su nalazili tragove slovenskog naroda, koji je nekada živio u Nemačkoj i propao. Svoj ideal preneli su na ovaj narod, o kome nisu znali gotovo ništa, jer je slovenska istorija bila još onda malo proučena. Tako su stvorili na književni i veštački način tip stare slovenske demokratije, u kojoj su slovenski narodi živeli miran i sretan život, dok nisu bili istrebljenn od nemačkih nasilnika i osvajača.

Teorija o ovom staro-slovenskom demokratskom urećenju je dakle čisto književnog porekla, kao što je književnog porekla Rusovljev roman, priča o Robinsonu ili Šatobrijanov „Atala". Prvi slavisti obrazovani su u Nemačkoj, pa su od Nemaca dobili ovo naziranje o demokratskom uređenju starih Slovena. Ovu teoriju idealizovaln su još u svom rodoljubivom oduševljenju i tako su stvorili teoriju koju možemo nazvati slovenski mesianizam. Prema ovoj teoriji Sloveni su bili miroljubivi, demokratski narod, pun svih graćanskih čednosti, ali koji nije znao baš zbog toga da osnuje čvrstu državu sa čvršćom državnom vlašću nad sobom. U sukobu sa Nemcima, koji su bili baš protivnog karaktera, oni su podlegli, bili su od njih pobećeni, zarobljeni i po mnogim pokrajinama istrebljeni. Ali slovenstno se sačuvalo još na glavnim teritorijama i baš zbog toga jer nisu učestvovali u državnoj vlasti, sačuvali su sve čednosti prirodnog čoveka. Jednom će doći doba, kada će pasti vreme okrutnog nasilja n iskvarenosti slojeva, koji sada vladaju. Onda će zavladati duh čovečnosti, bratstva i opšte ljubavi i onda će Sloveni igrati prvu ulogu. U javnom i političkom životu to će biti doba idealne demokratije, koja je vladala kod starih Slovena u praveku. Oni slovenski mesianisti išli su čak toliko daleko, da su celu istoriju hrišćanskih naroda podelili na tri doba: prvo je doba Petrovog Jevanđelja i ovom dobu stojali su na čelu romanski narodi, drugo je Pavlovog Jevanđelja i na čelu čovečanstva stoje germanski narodi. To je doba u kome se nalazimo sada i koje se približuje kraju. Treće doba biće Jovanovog Jevanđelja, Jevanđelja opšte ljubavi u privatnom životu i idealne demokratije u javnom životu. Ovom dobu, koje se približuje, pa čelu čovečanstna stojaće Sloveni. Ruski mesianisti označili su još tačnije glavne osnove ovog budućeg idealnog slovenskog stanja: carski apsolutizam, ruski nacionalizam i pravoslavlje!

Prvi idealni pobornik ove slovenske ideje bio je Jan Kolar, koji ju je opevao pesničkim zanosom. Za njim došli su drugi, ideja se razvijala i dobila razne pravce, pa nije izumrla ni do danas.

Prvi su bili dakle Nemci, koji su stvorili ovaj lažni pogled na staro slovenstvo, slovenski idealisti ovo su prihvatili i razvnjali dalje. Ova teorija ušla je u život, nalazila se po svim školskim udžbenicima, sve generacije bile su vaspitane u ovim predrasudama. U najnovije vreme ovu teoriju prihvatili su i isticali nemački nacionalisti i imperijalisti, jer je služila u njihove ciljeve. To je bilo tako reći filozofsko opravdanje za njihov „Drang nach Osten", dakle baš protivno onome što su hteli Herder i njegovi savremenici, kad su je stvorili. Nemački nacionalisti naglašavali su, da Sloveni nisu državotvorni narod, suviše su demokratski i individualistički, njima treba da vlada drugi narod, a zato su od prirode pozvani Nemci. Istoriski je dakle zadatak Nemaca da vladaju Slovenima.

U stvari cela ova teorija potpuno je pogrešna i neosnovana, potrebno je da se jedanput sa njom definitivno n potpuno raskrsti, te odbaci sa svim njenim posledicama. Ako smo se oslobodiln ove lažne teorije, biće nam lako razumeti razne probleme iz stare slovenske prošlosti, koji su nam inače nerazumljivi.

Jedan od ovih problema je i problem o poreklu Srba i Hrvata.

Sloveni su istog stabla sa svim drugim ariskim narodima, — Germanima, Romanima, Keltima, Grcima, Litvancima, Ilircima i Tračanima. Oni se bitno ne razlikuju od drugih naroda i potpuno neosnovana je hipoteza, da su Sloveni neka specijalna ljudska rasa, potpuno različna od drugih. Stari Sloveni bili su isto tako državotvorni, kao drugi narodi. Pod istim uslovima bili su isto tako sposobni, da osnivaju države, te ih održavaju. Oni su u istini osnovali nekoliko snažnih država i ako se ove države nisu mogle trajno održati, te su sa izuzetkom Poljske sve druge propale u srednjim vekovima, ne leži uzrok u specijalnom slovenskom karakteru i u slovenskoj političkoj nesposobnosti, nego u drugim okolnostima. Rusku državu slomili su Tatari, srpsku Turci, češka država, kao i države severnih Srba, Obodrita, Ljutičana i Pomoraca nisu mogle da se razviju, te su podlegle germanizmu, jer je germanizam međutim ojačao pomoću latinske kulture i discipline. U prvim vekovima po Hristu bili su Sloveni čak mnogo ekspanzivniji od Germana i uspešno su potiskivali Germane, kao što su potiskivali Litvance prema severu, Ugrofine prema severo istoku, Ilirce i Tračane prema jugu i da nisu Germani došln ranije od Slovena u dodir sa zapadnim hrišćanstvom pod čijim uticajem su stvorili Franci čvrstu državnu formu sa većom kulturom, od Nemaca imali bi sada verovatno samo male ostatke, kao što ih imamo od Litvanaca i Iliraca. Tek kad se stvorila „sveta rimska država nemačke narodnosti” počela je nemačka protiofanziva, koja je uspešno prodirala do Jadrana i do donje Visle.

Stare slovenske države razvijale su se na isti način, istim sredstvima i pod istim uslovima, kao države svih drugih naroda. Ali nijedna se država nije razvijala kroz demokratiju, svaka država postala je pomoću militarizma. Tako je bilo sa starom rimskom državom, pa i sa još starijim istočnim državama u Asiru i Misiru i uopšte svuda. Tako su se razvijale nemačke države, pa i slovenske. U starim izvorima nemamo nikakvih dokaza za ovaj slovenski demokratizam. Neki citati iz Prokopija i drugih autora ne dokazuju ništa. Oni dokazuju na pr. samo to, da ovi Sloveni, sa kojima su se sukobili Grci na Dunavu, nisu imali tako uređene države kao što su je imali Grci, sa sjajnim dvorom u Carigradu i razvijenim dvorskim ceremonijalom.

Pobornici teorije o staroj slovenskoj demokratiji mogu da se pozivaju pre svega na grčke autore iz VI i prve četvrtine VII stoleća, koji opisuju borbe između Vizantinaca i Slovena na donjem Dunavu i četovanje slovenskih odreda preko Dunava po grčkoj teritoriji na Balkanu. Ali protiv ovih slučajeva stoje slučajevi po drugim slovenskim zemljama, na pr. u Rusiji, u Poljskoj, kod sepernih Obodrita, pa i kod Čeha i drugih.

Svi ovi narodi pojavljuju se odmah prvi put sa čvrstom državnom i vojničkom organizacijom. Prokopije i drugi grčki autori, koji u VI i VII veku opisuju borbe između Grka i Slovena na donjem Dunavu, imaju pred očima samo ove specijalne prilike i to što oni priznaju o Slovenima, ne može se odnositi na Slovene u opšte. Dole na Dunavu vodio se dugo vreme tako reći gerilski rat, Sloveni gusto su zaposeli sadašnju Vlašku, Moldaviju i Besarabiju, u manjim četama prelazili su preko Dunava, činili pljačkaške pohode i ponovo se vraćali natrag ili se naselili na osvojenoj teritoriji na Balkanu. Ove pohode preduzimali su manji odredi pod svojim lokalnim načelnicima. U ostalom imamo tragove, da su i ovde postojale veće organizacije pod uglednim načelnicima, koji su imali svoju vlast nasleđenu. Iz ovih gerilskih borbi na Dunavu isto tako ne možemo zaključiti, da su stari Sloveni živeli u potpunoj demokratiji i bez svake čvršće državne vlasti i veće organizacije, kao što ne možemo na pr. iz Valvazorovog opisivanja borbi na vojničkoj granici u XVI veku zaključiti, da su u ovo vreme Turci živeli u potpunoj demokratiji i bez svake državne organizacije.

Sloveni kad se pojavljuju u istoriji nisu imali još velike urećene države po grčkom i latinskom načinu, ali kod njih vidimo već početke državne organizacije, vidimo kako su se te organizacije razvijale i učvršćivale u neprestanim unutrašnjim i spoljašnim borbama. To su potpuno iste pojave kao na pr. kod starih nemačkih država. Uostalom iz starih autora mogli bi da navedemo isto tako mnogo citata, koji govore da Nemci nemaju jedne čvrste državne vlasti nego žive podeljeni po plemenima, koja se neprestano bore iz meću sobe, pa bi mogli iz toga zaključiti, da su stari Nemci bili isti takvi ili još veći demokrati od starih Slovena.

Treba dakle odbaciti ovu lažnu teoriju o staroj slovenskoj demokratiji i miroljubavosti i nesposobnosti, da osnivaju svoje države, a onda ćemo doći do sledećih zaključaka:

Stare slovenske države razvijale su se pomoću militarizma, kao i države svih drugih naroda. Stare slovenske države bile su čisto militarističke organizacije, kao što je bila militaristička organizacija stara rimska država, koja je imala svoj prvi početak u razbojničkom gnezdu na obalama donjeg Tibra, ili kao što je bila čisto militaristička država stari Vavilon. U početcima srednjih vekova razvijala se isto tako na čisto militarističkoj osnovi država Franaka. Stare slovenske države kad se pojavljuju u istoriji, ne pojavljuju se kao demokratske i miroljubine ustanove, nego kao čisto militarističke države sa čvrstom vojničkom organizacijom i sa knezom načelnikom vojničke družine, sa zemljom, koja je strategiski utvrđena n sa izvesnom vojničkom tradicijom.

Srbi i Hrvati bili su ova vojnička organizacija, koja se razvijala još u praotadžbini i koja je vodila posle seobu pojednih slovenskih naroda u raznim pravcima i na novoj teritoriji osnivala nove države. Razume se, da je to samo hipoteza, ali ako odbacimo teoriju o staroj slovenskoj demokratiji, ako prihvatimo georiju da su stare slovenske države bile militarističke države i da početci ovog militarizma idu još u praotadžbinu, onda ima ova hipoteza sve znakove verovatnoće. Na taj način lako je moguće objasniti mnoge probleme iz stars slovenske prošlosti, koji su inače neobjašnjivi.

Treba dakle samo dokazati, da su kod starih Slovena postojale ove militarističke organizacije.

« Poslednja izmena: 24.06.2014. 15:59 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #7 poslato: 24.06.2014. 16:00 »
8. VOJNIČKA ORGANIZACIJA STARIH SLOVENA U PRAOTADŽBINI

Praotadžbina Slovena na jugoistoku išla je do Dnjepra, basena Desne i granice između šumskog i stepskog pojasa. Na severo-istoku granica bio je basen Berezine i Pripeta. U praistorisko vreme ova teritorija bila je verovatno još manja. Imamo znakova, da su na izvesnoj teritoriji na severo-istoku Litvanci stanovali između Slovena i Finaca. Ali Sloveni su potisnuli Litvance prema severu na baltičku obalu, i oduzeli im veći deo njihove teritorije. Prodirali su prema severo-istoku i potiskivali ugrofinska plemena. Don je bio već u VI veku gusto naseljen Slovenima, isto tako ide slovenska kolonizacija na Oki, Kami i Volgi, još u vreme slovenske praistorije. Vladimir Veliki imao je po ovim krajevima već svoje snažne kneževine. Ovo potiskivanje Litvanaca, Finaca i Ugra sigurno se nije vršilo bez velikih borbi i nije mogao vršiti miroljubivi i demokratski narod.

Ovo prodiranje morale su da vode snažne organizacije ratnika.

Stepski pojas na jugu od davnine je bio prolazna tačka raznih aziskih naroda, koji su prodirali ovim prolazom u Evropu. Tako nalazimo kod starih Grka istoriske reminiscencije na Kimerice koji su nekada sganovali po ovim krajevima. U početcima grčke istorije ovu zemlju zauzimaju Skiti, za Skitima dolaze redom razni drugi narodi. Mi vidimo, da se Sloveni puštaju iz šumskog pojasa u stepski, kad na stepama neprijateljska sila popušta, a kad dolazi nova sveža sila, povlače se natrag. Takozvani Skiti — „orači” verovatno su jedno takvo slovensko pleme, koje se pustilo na jug i bilo podjarmljeno od „carskih Skita”. U VI veku crnomorska pokrajina bila je oslobođena od aziskih najezda i mi vidimo, da su se Anti, pretci sadašnjih Malorusa proširili do ušća Dunava, gde su se sreli sa pretcima sadašnjih Južnih Slovena, koji su došli preko Karpata na donji Dunav. Dolazak novih aziskih horda ponovo je odgurnuo Ante sa ušća Dunava i sa obale Crnog Mora. Kasnije vidimo, da stoje Rusi u neprestanoj borbi sa Pečenjezima i Polovcima i drugim aziskim hordama, koje su zauzimale crnomorske stepe. Bile su dakle i na ovom frontu od pamtiveka borbe izmeću Slovena i drugih naroda, ove borbe bile su vrlo oštre i okrutne, kao što to znamo iz istorije starih Skita. A Sloveni ne samo da su čuvali svoju granicu, nego su iskoristili svaki momenat, da se šire dalje na jug. Sa tako vojnički organizovanim narodima mogla je da se bori samo snažna vojnička organizacija.

Dalji dokaz pruža nam početak takozvane seobe nemačkih naroda. Prvi nemački narod koji se pustio na istoriski put prodiranja prema jugoistoku na slovenske zemlje, bili su Bastarni. Oni su krenuli na put može biti još u VI veku pre Hrista, a sigurno pre III veka, prešli su Vislu i duže vreme živeli iza Karpata, a onda su se za Karpatima pomicali sve dalje prema jugo-istoku, dok nisu najposle došli do ušća Dnjestra u Crno More, a onda su bili odvedeni na Balkan, gde iščezavaju. Istorija ovog putovanja vrlo je karakteristična. Bastarni bili su sigurno vojnički dobro organizovani i vrlo ratoborni, kao takav narod predstavlja ih istorija kad se pojavljuju na Crnom Moru. Ali oni nisu išli preko Visle u sadašnje poljske i maloruske krajeve, gde je bilo središte Slovena, da ove Slovene podjarme i osnuju svoju državu kao što su kasnije učinili na pr, Franci u Francuskoj. Oni se kreću prema Karpatima, dakle u krajeve, koji su bili neplodni, divlji i u ovo vreme sigurno još malo naseljeni. A i pod Karpatima ne mogu trajno da se drže. Neka tajanstvena sila potiskuje ih sve dalje, ne mogu da se drže na plodnom Podolju ili na ukrainskoj crnici. Moraju u nesigurne stepe i najposle dobijaju od Grka zemlju na Balkanu. Ovu seobu možemo samo objasniti time, da je postojala neka sila koja nije dozvolila da se Bastarni nasele po ovim krajevima, koja ih je terala sve dalje i najposle isterala iz zemlje. To znači da je u slovenskoj praotadžbini već morala da postoji neka vojnička organnzacija.

Isti slučaj ponovio se kasnije sa Gotima. I oni su prešln celu teritoriju od Visle do Crnog Mora, a od Crnog Mora na Balkan. O borbama između Slovena i Gota imamo već nekoliko istoriskih reminiscencija. Ali takvih borbi bilo je sigurno mnogo i teških.

Vrlo rano došli su Sloveni Vislom do Baltičkog Mora. Vslike reke bile su u staro vreme uopšte najbolji putevi naroda, kao valovi tako su i narodi prodirali rečnim dolinama. Osim toga baltička obala imala je još jednu veliku privlačnu snagu, a to je bila trgovina sa ćilibarom. Ova trgovina igrala je znatnu ulogu, sa Baltika dolazio je ćilibar u Grčku, pa i u Egipat. Ali ušće Visle nije bilo prazno i otvoreno. Na Baltičkom Moru stanovali su Litvanci, sa severa prodirali su Germani. Sloveni zauzeli su obalu Baltičkog Mora na ušću Visle, proširili se do Odre, ali kasnije, oko godine 1000 pre Hrista počeli su da prodiru sa severa Germani, te su ih sa Odre ponovo potisli na Vislu i čak prešli Vislu, tako da kod Ptolomsja u II veku pre Hrista nalazimo germanska plemena zabeležena na desnoj obali Visle. Ćilibar sa baltičke obale nalazi se već u starim mikenskim zgradama i u egipćanskim piramidama. Herodot je znao, da dolazi ćilibar sa Baltičkog Mora, malo kasnije primećuju drugi autori, da trgovinu sa ćilibarom vode Veneti, koji stanuju na Baltičkom Moru. Imamo tragove, da su i Kelti iz srednje Nemačke prodirali do Visle i neko keltsko pleme izgleda da je duže vreme živelo zajedno sa Slovenima na donjoj Visli. Prema tome na ovoj teritoriji srela su se u staro vreme germanska, keltska i slovenska plemena i tako je moguće, da su Germani počeli da nazivaju Slovene keltskim imenom Venedi.

Ovo prodiranje Slovena na more, odbrana morske obale, ponovno povlačenje pred Germanima i Keltima i ponovno napredovanje na morskoj obali moralo je da se vrši u neprestanim borbama.

Vrlo malo imamo podataka i tragova o dodiru starih Stovena sa Keltima. Ali dodiri sigurno su postojali i verovatno su baš ovi dodiri znatno uticali na razvitak vojne organizacije. Kelti su prodirali Dunavom do njegovog ušća, proširili se na Crnom Moru do Dnjestra i prema severu u unutrašnjost. U današnjoj Moldaviji i Besarabiji imamo mnogo tragova starih keltskih krajevnih imena, koja svedoče, da su Kelti duže vreme stanovali po ovim krajevima. Sloveni su po svoj verovatnoći dolazili već u ovo vreme do srednjeg Dnjestra i tako stupali u dodir sa Keltima. Drugi tok velike keltske seobe išao je sa gornjeg Dunava do izvora Visle, proširio se za Karpatima daleko u unutrašnjost. Već Julije Cezar pominje, da keltsko pleme Volci stanuje za Hercinskim Planinama. Pod izrazom Hercinske Planine predstavljali su Rimljani sve planine od gornjeg Dunava, pa do istočnih Karpata. Ovi Volci izgleda da su bili vrlo snažno keltsko pleme, čije su se naseobine prostirale od Dunava do istočnih Karpata. I razna druga keltska plemena koja se pominju po ovim krajevima, kao Kotini, Osi, Ombroni i Teurisci izgleda da su bili samo delovi ovih Volka Tektosaga. Za Karpatima, po celoj Galiciji, tešinskoj Šleskoj i Moravi imamo mnogo krajevnih imena koja jasno pokazuju keltski oblik. Ovi Kelti iščezavaju potpuno i u početcima istoriskog doba o njima nema ni traga. Morali su dakle, da se aklimatizuju i asimiluju sa stanovništvom koje je ranije živelo po ovim krajevima, a to su bili Sloveni, kao što su na pr. kasnije germanski Franci prodrli u sadašnju Francusku, zavojevali je i lagano se asimilovali sa domaćim stanovništvom i dali početak francuskoj državnoj i vojničkoj organizaciji, ili kao što je još kasnije bio slučaj sa Longobardima u severnoj Italiji. Interesantno je, da stara tradicija ukazuje na veliku Srbiju i na veliku Hrvatsku baš gore na severu iza Karpata, gde imamo najviše tragova dugog zajedničkog života Kelta sa Slovenima.

O tesnom dodiru između Germana, Kelta i Slovena svedoče dve interesantne filološke pojave. Nemci još danas nazivaju romanske narode imenom „Walschen”. Ovo ime dolazi od keltskog naroda Volci u staroj nemačkoj formi Walhos. Sloveni su nazivali Kelte Vlasima i ovim imenom oni nazivaju još danas južne romanske narode, kao na pr. Rumune i ostalo romansko stanovništvo na Balkanu. Poljaci nazivaju Italijane Vlohi, pokrajina na Dunavu još sada se naziva Vlaška. Sloveni su dobnli dakle ovaj izraz od Germana i to se moglo učiniti samo na teritoriji gde su Germani, Volci i Sloveni sganovali zajedno, što je moglo jedino biti za Karpatima. Drugi izraz je Vendi. Tako su Nemci od pradavnina nazivali Slovene i nazivaju još sada Lužičke Srbe i Slovence. Sloveni nikada sami nisu upotrebljavali ovo ime. Stari autori kao Plinije, Tacit i Ptolomej poznaju Slovene pod ovim imenom, jsr su Rimljani prve vesti o Slovenima dobili preko Gsrmana. Mi ne možemo tačno objasniti poreklo imena Vend, ali izgleda sigurno da je keltskog izvora, jer koren vend nalazi se vrlo često po krajevnma, gde su sigurno stanovali Kelti. Verovatno je bilo to ime jednog snažnog keltskog plemena ili grupe plemena. Iz ovog možemo zaključiti. da su Germani, kad su se prvi put sreli sa Slovenima, ove Slovene našli u blizini Kelta, tako da su ih zamenjivali sa Keltima-Vendima i keltsko ime preneli na Slovene. Sloveni su dakle u ovo vreme morali stajati u vrlo tesnom dodiru sa Keltima ili čak pod keltskim uticajem.

Kelti su bili vrlo borben narod koji je približno od VI-III veka pre Hrista razvio veliku ekspanzivnost. Prodirali su prema jugu u Italiju, prema jugozapadu u Španiju i Englesku, a takođe prema jugoistoku Dunavom do njegovog ušća, prešli na Balkan, gde su osnovali svoju državu, sa Balkana prešli u Malu Aziju, gde su isto tako osnovali svoju državu. Na severu iza Karpata i na Visli živeli su dugo zajedno sa Slovenima. Bili su majstori u rudarstvu, znali su da tope rude i kuju kovine, znače uopšte napredak u civilizaciji i kulturi.

Isto tako možemo zaključiti, da su se vodile velike borbe između Slovena i Germana između Visle i Sale. Ako su Sloveni ovde prastanovništvo, što je najverovatnije, morali su se boriti sa Germanima, koji su prodirali sa severa, kao i sa Keltima, koji su sa Majne prodirali preko Sale u srednju Nemačku, a podlegli su za neko vreme Germanima, koji su prodirali sa severa. Kasnije ponovo su ojačali, može biti pomoću novih slovenskih valova, koji su dolazili od Visle, isterali jedno germansko pleme za drugim i od IV veka bili potpuno nezavisni i jedini gospodari u srednnjoj i severnoj Nemačkoj. Ove velike peripetije dokazuju, da su se morale voditi velike borbe u kojima se razvila vojinička organizacija, sa kojom se pojavljuju pred nama ovi Slovenn u VIII veku, kad počinje o njima da piše istorija. U slučaju, da su Nemci prastanovništvo Germanije Sloveni su prodrli u Germaniju već prilično rano, isterali jedno nemačko pleme za drugim i zauzeli zemlje do Sale, pa i dalje do Majne i Vezere. To se isto tako nije moglo izvršiti bez velikih borbi.

Jednom rečju, stari Sloveni nikome nisu dozvoljavali da zavojuje njihovu otadžbinu, a sami su neprestano širili granice svoje države i osvajali nove krajeve. Ovo prodiranje nije moglo da se vrši mirnim putem, prethoditi je moralo osvajanje oružanom snagom, isteravanje i uništavanje starog stanovništva. Slovenska praotadžbina bila je na sve strane otvorena zemlja i na svim stranama stanovali su snažni i ratoborni narodi, ali Sloveni su se ipak širili neprestano i potiskivali ove narode. Vrlo interesantna je seoba trakiskih plemena preko Karpata u Podunavlje i na Balkan. U staro vreme Tračani su stanovali iza Karpata i na obalama Crnog Mora. Ali jedno pleme za drugim prelazi preko Karpata, ide u Podunavlje i preko Dunava na Balkan. Kad su Rimljani osvojili Balkan, imali su mnogo muke, da zaustave ovo prodiranje Tračana. Naročito car Trajan imao je sa Tračanima velike borbe i postigao je velike uspehe. Zašto se jedno trakisko ileme za drugim kreće na ovaj put? Morala je biti neka snaga, koja ih je potiskivala. A za njima stoje samo Sloveni, koji odmah po odlasku Tračana zauzimaju njihove krajeve. Stari slovenski seljak, ako je doista bio takav demokrata, koje se interesovao samo za zemljoradnju, nije mogao da istera ove ratoborne narode. To su mogli učiniti samo ratnici, koji su bili izvežbaniji u ratovanju i snažniji od Tračana. A mi znamo iz istorije, da su Tračani bili veliki ratnici i rimske legije imale su sa njima mnogo posla.

Imamo dakle mnogo osnova za pretpostavku da je kod starih Slovena već u praotadžbini postojala vojnička organizacija, koja je bila dovoljno snažna, da je uspešno branila zemlju, odbijala neprijatelje i širila neprestano dalje svoju vlast i time omogućavala slovensku kolonizaciju po susednim krajevima. U ovim borbama mogli su se dešavati, pa su se veroratno i dešavali slučajevi, da je neprijatelj osvojio deo slovenske praotadžbine i podjarmio neko slovensko pleme. Ali trajno nijedan tuđinski narod nije mogao da se drži na slovenskoj teritoriji. Tako imamo mnogo verovatnoće, da su Skiti vladali nekim slovenskim plemenima, a i Bastarni vladali su verovatno izvesno vreme nad nekim Slovenima za Karpatima. Bilo je sigurno mnogo borbi i perturbacija. Odjek na takve borbe nalaznmo već u pričanju Herodota o seobi Budina. Isto tako izgleda vrlo verovatno, da se znatan deo Slovena duže vremena nalazio pod vladavinom Turanaca. Za opo tvrđenje naveo je naročito Peisker mnogo filoloških dokaza. Ali trajno se nisu mogli držati ni Iranci, ni Turanci, ni Germani. Sloveni su sačuvali i slobodu i otadžbinu, i neprestano se širili dalje. Vojnička organizacija razvila se iz ovih borbi i ona se održavala i učvršćivala u neprestanim borbama.

Rimski istoričar primećuje, da su germanski narodi počeli da se kreću prema jugu „potiskivani od drugih barbarskih naroda" Doista je samo sila mogla da natera Nemce, da ostavljaju svoju otadžbinu i odlaze u nepoznate krajeve, gde ih je čekala neizvesna sudbina. Tacit piše, da planine i strah dele Slovene od Germana. A na drugom mestu opisuje Slovene kao silno veliki i vanredno borben narod. Ove vesti Tacit je dobio od Germana. Germanska plemena imala su dakle veliki strah pred Slovenima, što znači da su Sloveni bili vojnički snažniji od Germana.

Kad se prvi put pojavljuju Sloveni posle seobe naroda, pojavljuju se odmah organizovani u snažnim državama sa snažnim vojničkim organizacijama, koje su imale srazmerno vrlo veliku vojničku snagu. Ovaj militarizam nije mogao da se razvije posle dolaska na nove teritorije, kad su u miru počeli da obrađuju svoja polja. Morao se razviti još u praotadžbini, on ih je vodio u nove krajeve, koje je za njih osvojio.

Imamo dakle dovoljno razloga za pretpostavku, da su se kod starih Slovena već u praotadžbini razvijale vojničke orgaiizacije. U protivnom slučaju Sloveni se ne bi mogli održati na ovoj teritoriji, ne bi mogli neprestano širiti granice praotadžbine i osvajati prostrane nove zemlje.

« Poslednja izmena: 26.06.2014. 16:57 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #8 poslato: 26.06.2014. 16:58 »
9. VOJNIČKI KARAKTER STARIH SLOVENSKIH DRŽAVA

Kad se krajem seobe naroda pojavljuju Sloveni, u istoriji javljaju se već sa glavnim oblicima državne organizacije i sa snažnom vojničkom organizacijom. Stare slovenske države, to su čisto militarističke države. Na čelu države stoji knez, kao što se on obično naziva, a nekiput nosi načelnik države i druga imena, kao: kagan i ban (od turanskih naroda), župan, (ime verovatno dakiskog, a možda i germanskog porekla), slovensko ime za načelnika države je vladika, starosta i vrh. Najobičniji izraz knez germanskog je porekla. Interesantno je, da je većina izraza za načelnika države uzeta iz stranih jezika, što dokazuje da su se i države stvarale pod stranim uticajima ali to ne znači, da bi Sloveni morali biti izvesno vreme pod vlašću ovog naroda od koga su primali titulature za svoje vladare.

Stari slovenski knez bio je, pre svega, načelnik svoje vojničke družine. Između kneza i družine veza je bila najtešnja „knez i družina su jedno" piše stara ruska kronika i „knez mora da položi glavu za svoju družinu". Narod je bio u ovoj državi samo pasivan pojam. Narod je morao da izdržava družinu, ako nije bila u ratu, morao js davati danak knezu i družini, uostalom narod nije imao nikakvo pravo i nije imao glas u upravi zemlje. Družina je stvorila državu i družina ju je održavala. Uostalom takav je bio slučaj i u svim drugim starim državama. Svaka država na svetu razvila se iz vojničke organizacije. Kneževi, načelnici države, nisu plemenski kneževi načelnici plemena, izabrani od naroda, oni su družinski kneževi, načelnici vojničke družine, svoju vlast imaju nasleđenu u rodu i održavaju je pomoću družine. Prema staroj ruskoj kronici, Oleg je rekao ljudima koji su držali vlast u Kijevu: „Vi niste iz kneževskog roda”, pa je pokazao malog Igora i nastavio: „on je iz kneževskog roda”. Onda je ubio Askolda i Dira, a Igora postavio za kneza u Kijevu. Za vreme, kad je sastavaana ova kronika, živela je
dakle u Kijevu već tradicija, da je prvi uslov za kneza da bude kneževskog roda. Imamo iz ove kronike još odjek stare borbe između plemenskih i družinskih kneževa i to u priči, kako je Olga svetila smrt svog muža Igora. Derevljanski „lučšije ljudi” sakupili su se i rekli: „Naši kneževi su dobri”. A onda su ubili kneza Igora i hteli da se Igorova udova Olga uda za njihovog kneza Mala. Taj knez Mal bio je dakle još načelnik plemena, plemenski knez, koji radi u sporazumu sa svojim uglednijim ljudima. Pominje se i knez Vetića Hodota i njegov sin, verovatno isto tako plemenski knez. Uostalom staru plemensku organizaciju, koja je prvi oblik javne organizacije kod svakog naroda, vrlo brzo potisnuo je drugi, viši oblik vojničke organizacije, sa kojom kod svakog naroda počinje formiranje države. Država počinje da se razvija tek, kad je narod prešao preko prvog stepena svog razvitka, tj. kad je vojnička organizacija pobedila prvobitnu plemensku organizaciju.

Kod drugih slovenskih država manje imamo podataka o njihovim početcima, ali iz ovih podataka koje imamo možemo zaključiti, da su se razvijale na isti načnn, kao kod Rusa. Kod Poljaka nalazimo u bajci o Popelu i njegovim stričevima još odjek istoriske tradicije na borbu između družinskih i plemenskih kneževa. U Češkoj nalaznmo u početcima državne formacije teške borbe između kneževa iz dinastije Pšemisla i moćnih načelnika rodova.

Ovaj militaristički karakter države najjasnije izlazi pred oči u staroj ruskoj državi, jer imamo o njoj najtačnije podatke. Ali ne smemo reći da je to bio izuzetan slučaj, koji se razvio pod uticajem tuđih osvajača. Nestorova teorija, da su normanski Varegi došli u Rusiju i osnovali državu, samo je bajka postala na osnovi starih tradicija u kojima se krije istorijsko jezgro. Varegi bili su avanturiste, vojnički najamnici, koji su stupali u vojničke službe u Kijevu kao i Carigradu i drugim prestonicama. Mogli su mnogo da doprinesu razvitku države, ali država je već postojala, kad su oni stupili u njenu službu. Za vreme prvih poznatih kijevsknh kneževa Varegi su igrali znatnu ulogu. Isto tako vojnički najamnici igrali su ulogu po raznim drugim državama, naročito je to slučaj sa orientalskim državama srednjeg veka. A imamo mnogo dokaza da se država počela razvijati pre Varega.

U grčkim izvorima pominje se ruski narod, koji je preduzimao velike pljačkaške pohode na Crno More, još pre, nego što je prema Nestorovoj priči Rurik sa svojom braćom došao među istočne Slovene i osnovao državu u Novgorodu i Kijevu.

Kijevski knsževi uzeli su u svoju službu vareške družine i na taj način pojačali svoju vlast. Isti je bio slučaj po drugim slovenskim državama. Sloveni su stupali kao vojnički najamnici u službe raznim tuđinskim državama, a sinovi drugih naroda stupali su u službe slovenskim kieževima. Vojska Boleslava Hrabrog bila je sastavljena iz raznih naroda. Isto tako su Česi često imali u vojničkim službama Nemce. Sloveni su služili kao vojnici u Carigradu, a izgleda da su već na dvoru hunskog kralja Atile Sloveni igrali znatnu ulogu. Interesantan je slučaj sa avanturističkim longobardskim princem Ildigisom. Prebegao je iz svoje otadžbine germanskom plemenu Varni, a onda Slovenima, prikupio je četu Longobarda i Slovena i otišao sa njima u pomoć Gepidima protiv svojih zemljaka Longobarda. Onda je ponovo otišao Slovenima, prikupio 6000 Slovena, i sa njima pošao u Italiju u pomoć gotskom kralju Totili. U Veneciji pobedio ga je rimski vojskovođa Lazar i primorao, da se po treći put vrati Slovenima. Najposle otišao je u Carigrad, gde je postao načelnik garde kraljevske palate, ali napustio je i ovu službu vratio se natrag Gepidima, koji su ga ubili. Sličan, mada nešto drukčiji, bio je kasnije na severu slučaj sa nemačkim grofom Vihmanom, koji je više puta od Nemaca prelazio Slovenima, borio se na čelu Slovena protiv Nemaca ili na čelu jednih Slovena protiv drugih, a najposle pao je na viteški način boreći se na poljskoj strani protiv Nemaca. Naročito u Carigradu igrali su slovenski vojnički najamnici vrlo veliku ulogu i to čim su došli Sloveni na Balkan. U grčku službu stupali su pojedinci kao i cele čete i mnogi su dolazili do velikih položaja. Grci su ih upotrebljavali u prvoj polovini VI veka, dakle još pre nego što su Sloveni zauzeli Balkan, kao vojne najamnike za daleke kolonijalne ratove u Aziji protiv Persijanaca, u Italiji protiv Gota. U ovo vreme pominje se načelnik jednog odreda grčke vojske po imenu Tatimir, načelnik konjice Dabregezas (Dobregost) odlikovao se u borbama sa Persijancima. Sloveni ne bi tako rado stupali u vojničke službe tuđim vladarima i ne bi u ovim slubama imali toliko uspeha, da nisu već u svojoj otadžbini bili izvežbani u vojničkom poslu. Ali isto tako vidimo da slovenski kneževi uzimaju u svoju službu pripadnike drugihnaroda.

Sve stare slovenske države pojavljuju se pred nama kao vojničke države. Na čelu države stoji knez — družinik, načelnik vojne družine, pod njim je vojnička družina, koja je u najtešnjoj vezi sa knezom, deli njegovu sudbinu, odlazi sa njim, ako knez menja kneževinu za drugu. Ova družina sastoji se od pripadnika domaćeg naroda, pa i od vojničkih najamnika drugih naroda i od ljudi, koji su iz raznih razloga pribegli njemu iz svoje zemlje.

To je bila stalna vojska, uvek spremna na rat, sposobna ne samo za odbranu, nego i za ogromne pohode i napade. Vojnički pohodi starih slovenskih kneževa tako su ogromni, da iznenađuju i sada ne možemo objasniti kako ih je bilo moguće izvoditi. Boleslav Hrabri vodi teške ratove sa Nemcima na Labi. Od Nemaca nagovorenn Rusi napadaju ga iza leđa. On se okreće, ide na Kijevo n zauzima ga, zbacuje ruskog kneza i postavlja drugog, vraća se natrag i tako reći uzgred osvaja još Slovačku i pridružuje svojoj državi. Takav pohod nije bilo moguće izvesti sa malom snagom, čak je zagonetno kako ga je bilo moguće izvršiti sa velikom. Još fantastičniji su Svetoslavovi pohodi na Volgu, na obalu Kaspiskog Jezera i na Aserbsjdžan. Isto tako fantastičan je prvi ruski pohod na Carigrad 864 godine. Način, kako o tome priča Nesgorova kronika, isprepleten je bajakama, ali fakat sam je istoriski. Takve vojničke operacije svedoče, da su stari slovenski kneževi imali prilično snažnu, dobro izvežbanu i disciplinovanu vojničku organizaciju. Čak i srazmerno male slovenske države kao što su bila Hrvatska pod Tomislavom i Slovačka pod Svetopolkom, imale su vrlo snažnu vojničku snagu.

Ova vojska stanovala je po utvrđenim gradovima. Sve slovenske zemlje bile su strategiski dobro utvrđene, imale su mnogo utvrđenih gradova u kojima se nalazila kneževa družina. Mnogi od ovih gradova postali su slavni u istoriji i mnoge sadašnje nemačke varoši razvils su se iz starih slovenskih gradova Ovi gradovi su služili kao garnizoni u slučaju mira, a u slučaju rata kao najsnažiiji oslonac odbrane. Neprijatelj je sa velikom teškoćom prodirao u slovensku zemlju i osvajao one gradove na močarima, šumama i razlivenim rekama. Ali slovenski kneževi nisu bili samo snažni u odbrani, nego su mogli svojom vojničkom organizacijom svaki momenat preći u napad i činili su vrlo snažne i uspešne napade. U tom pogledu vrlo je interesantna istorija borbe između Slovena i Nemaca.

Već o najstarijem poznatom poljskom knezu Mešku, ocu Boleslava Hrabrog, primećuje arapskn putopisac, da je najsnažniji vladar severa, ima veliku stalnu vojsku koju plaća grčkim novcem.

Jednom rečju, slovenske države kad se pojavljuju u istoriji, javljaju se kao čisto militarističke države sa snažnom vojničkom organizacijom i knezom družinikom na čelu. Ove slovenske države se pojavljuju, kad se stišavalo burno doba takozvane seobe naroda. Ove vojničke organizacije morale su se razviti mnogo ranije, morale su se razviti bar u toku seobe naroda. Ali imamo mnogo dokaza, da su one postojale već u praotadžbini. U ostalom mi ne možemo ni da objasnimo ovu seobu slovenskih naroda, ako ne pretpostavimo, da su kod Slovena postojale vojničke organizacije, koje su ovu seobu vodile. Bez ove organizacije Sloveni se ne bi mogli razlivati kao more preko granica stare otadžbine, ne bi mogli osvajati nove zemlje i u novim zemljama odmah polagati temelje novim državama.

Ove vojničke organimcnje postojale su u početcima slovenskih država, imamo puno razloga za verovanje, da su postojale u toku seobe, pa i u praotadžbini.
« Poslednja izmena: 21.07.2014. 15:46 marko313 »

Van mreže marko313

  • Stariji član
  • ****
  • Poruke: 455
  • Ugled: +60/-0
  • Pol: Muškarac
Odg: Stari Srbi i srpska praotadžbina
« Odgovor #9 poslato: 27.06.2014. 11:02 »
10. VOJNIČKE ORGANIZACIJE STARIH SRBA I HRVATA

Imamo dakle sledeća utvrđena fakta:

Južni Sloveni i zajedno sa njima Srbi i Hrvati došli su iz velike slovenske praotadžbine na severu. Ova zemlja bila je vrlo prostrana i svi stari autori, koji pominju slovenski narod u praotadžbini, govore o njemu kao o ogromnom narodu, koji zauzima ogromno velike prostore. Ovaj narod neprestano je širio i pomicao dalje granice svoje otadžbine. To se vršilo u velikim borbama sa Irancima, Turancima, Fincima, Litvancima, Germanima, Keltima, Tračanima i Ilirima. Neki od ovih naroda propali su u ovim borbama potpuno, a Sloveni širili su se sve dalje, morali su dakle imati snažnu vojničku organizaciju. Stari autori uistini pišu o njima kao o vrlo borbenom narodu.

Kad se posle seobe naroda pojavljuju pred nama slovenske države, pojavljuju se kao čisto militarističke, sa snažnom vojničkom organizacijom, knezom načelnikom vojničke družnne i strategijski utvrđenom zemljom. Ova vojnička organizacija nije mogla da se razvije tek na novoj teritoriji, početci su morali doći još iz stare teritorije. Bez ove organizacije ne možemo ni da objasnimo seobu slovenskih naroda.

Ova vojnička organizacija u praotadžbini zvala se Srbi.

Rekonstrukcija ove teze bila bi sledeća:

U slovenskoj praotadžbini razvila se vojnička organizacija koja se nazvala Srbi. Ime Srbin je prastaro, po svoj verovatnoći slovenskog porekla, ali etimološki ne možemo da ga objasnimo. Mi ne možemo sada utvrditi na kakav načnn i pod kakvim uticajima se razvila ova srpska vojnička družina. Svakako razvila se na isti način kao što su se razvijale vojničke organizacije kod svih drugih naroda, jer svaka država razvila se iz militarizma i početak države dale su vojničke organizacije.

Rimska država razvila se na taj način, što se na obalama Tibra ugnjezdila neka razbojnička družina, koja je vršila pljačkaške pohode na sve strane, primala nove begunce iz susednih krajeva, učvršćavala svoju disciplinu i tako automatski širila svoju vlast dalje. Rimski militarizam razvio se dakle direktno iz naroda. U drugim slučajevima, a to se dešavalo najčešće, jedno pleme koje je stanovalo po brdima i neplodnim krajevima. počelo se predavati razbojnišgvu i činiti pljačkaške pohode u ravnice i plodne krajeve, gde je narod lakše mogao da živi, pa zbog toga nije napadao druge i nije se vežbao u oružju. Ove razbojničke čete razvijale su se sve više, došao je snažan vođa, koji je mnogo takvih četa udružio u jednu, napao susednu zemlju, i osvojio je. Osvajači činili su u ovoj zemlji vojničku kastu i vladali narodom i iz njih se razvilo plemstvo. Grandiozan slučaj ove vrste imamo na pr. u pohodu Džingis-Hana. Stara vavilonska država razvila se na taj načii, što je narod turanske rase napao na stanovništvo semitske rase. Spartanska država razvila se na taj način, što su ratnici doriskog plemena osvojili Lakedemon i posle kao vojnička kasta vladali nad domaćim narodom. Sve moderne nemačke države razvile su se na taj način, što je neka vojnička organizacija osvojila zemlju i u njoj vladala. Germanski Franci osvojili su Francusku, Goti Španiju, Anglo-Sasi Englesku, Franci su kasnije stvorili nemačku državu. Jednom rečju sve države postale su pomoću militarizma. Ili je narod bio primoran da se brani od osvajača i na taj način bio je primoran da stvori vojničku organizaciju, ili je vojnički organizovano pleme napadalo drugu zemlju, te ju osvojilo i razvijalo u njoj militarizam, da se održi nad zavojevanim narodom.

Mi ne znamo na kakav su se način razvile vojničke organizacije kod starih Slovena, ali sigurno je da su postojale. Najverovatnije počele su da se razvijaju na raznim tačkama i na razne načine. Sloveni su morali da se brane od napadača koji su na njih napadali, narod se množio, trebalo je širiti otadžbinu i potiskivati druge narods. Jedan deo Slovena već u staro vreme izgleda da je došao pod uticaj Turanaca. Moguće, da se deo Turanaca aklimatizovao i pomešao sa domaćim stanovništvom i onda pomagao Slovenima, da ponovo isteraju Turance, kao što je to bio slučaj u kasnije vreme sa Avarima. Po svoj verovatnoći veliki uticaj imali su Kelti i može biti da je glavno jezgro starih Srba u praotadžbini od potomstva starih Kelta-Volka koji su se aklimatizovali i asimilovali sa slovenskim stanovništvom, kao što su se germanski Franci pomešali sa stanovništvom Francuske. Ovi Kelti gube se u slovenskom stanovništvu bez traga. Kelti su bili pre svega odlični vojnici osvajači i dodir sa Keltima mogao je da ima kod Slovepa veliki uticaj na razvitak vojničkih organizacija. Bili su poznati veštaci u dobijanju i topljenju ruda i soli, u izrađivanju oružja i oruđa iz kovina. Dodir sa Keltima mogao je znatno da utiče na razvitak kulture kod Slovena uopšte, p time i na razvitak državnog organizma.

Veliku ulogu igrala je trgovina. Na izvesnim tačkama pogodnim za trgovinu razvila su se trgovinska središta. Ko je vladao ovom tačkom, imao je više sredstava da najmi vojnike u svoju službu, a bilo je i potrebno, da sgvori snagu za odbranu ovog tržišta, na koje su rado napadali razni pljačkaši. U koliko je imao više vojske, u toliko je mogao dalje širiti svoju vlast i u koliko je dalje širio svoju vlast, u toliko više sredstava je imao, da uzme više najamnika. Tako je rasla država i vojnička organizacija tako reći automatski.

Naročiito u razvitku starih slovenskih država igrala je trgovina znatnu ulogu. Već Herodot pominje, da se u zemlji Budina, koji su po svoj verovatnosti bili Sloveni, nalazila varoš Gelon, a Aristotel pominje kod njih varoš Kariskos. Prema Herodotu Gelon je bila velika trgovačka naseobina u kojoj su stanovali grčki trgovici zajedno sa domaćim stanovništvom. Ako uzmemo, da je jezgro Budina stanovalo na Dnjepru, onda se Gelon nalazi ia Dnjepru, ako uzmemo, da su njihova sedišta bila dalje prema istoku, Gelon se nalazio na Donu. U Kijevu pronađeno je mnogo starog grčkog novca od pre Hrista i drugih tragova trgovine sa Grčkom, pa nnje isključeno, da se Gelon nalazio na onom mestu, gde sada stoji Kijevo. U početcima ruske istorije Kijevo se nalazilo na velikom trgovačkom putu, „od Varega do Grka”, od Crnog Mora Dnjeprom, a onda Dvinom do Severnog Mora. Ruska država širila se duž ovog trgovačkog puta, njeno središte na jugu bilo je Kijevo, na severu Novgorod. Za Kijevom počinju Pragovi Dnjepra. Ovde su se lađe pretovarivale, vukle suvim putom i na drugoj strani pragova ponovo puštale u Dnjepar. Tu su se sakupljali trgovci, natovarivaln i rastovarivali robu. Knjevo je bilo po prirodi trgovačko središte. Stara ruska država pojavljuje se kao militaristička i trgovačka država. Militarizam je bio u najtešnjoj vezi sa trgovinom. Veliki pohodi na Carigrad 864 godine i posle pod knezom Olegom i Igorom imali su pre svega trgovačke ciljeve, da iznude od Grka povoljne trgovinske ugovore. Knez, načelnik vojničke družine bio je ujedno glavni trgovac svoje države. Lepo je to karakterisao viteški Svetoslav, kad je nagovore od Grka išao na Balkan da razbije bugarsku državu. Rekao je svojim ljudima: Neću više da sedim u Kijevu, u Preslavcu (na Dunavu u Dobrudži) hoću da postavim svoj presto, jer tu dolazi trgovina iz celog sveta, iz Grčke tkanine, zlato vino i razno voće, iz Rusije kože, vosak, med i roblje, iz Madžarske konji, iz Češke srebro i tkanine. Isto tako imali su njegovi grandiozii pohodi na Kaspisko Jezero i Volgu čisto trgovinski karakter. Država se razvijala na trgovačkim putovima, slovenska plemena koja su stanovala izvan ovih putova, stajala su manjoj zavisnosti od Kijeva i duže su sačuvala svoje plemensko uređenje i svoje plemenske kneževe.

Isto se tako razvijala poljska država na trgovinskom putu i njeno prvo središte Krušvica bilo je veliko trgovinsko središte. Ibrahim Iben Jakub, koji je u IX veku obilazio severne Slovene, opisuje Prag kao veliko trgovinsko središte i naročito naglašava, da se tamo izrađuju lepe i vrlo tanke maramice, koje služe kao novac. Isto tako su Sloveni svuda, gde su došli do mora, odmah razvili veliku aktivnost na moru n vodili živu trgovinu. Takav je bio slučaj sa Crnim Morem, kad su se Rusn proširili do njegove obale, isto tako Sloveii su na Jadranu razvili plovidbu u velikoj meri, a naročito je to bio slučaj sa Baltikom. Baltički Sloveni osnovali su na moru velike trgovinske varoši, koje su izazivals čuđenje stranaca, najsjajnija od njih bio je divni Volinj. Već u pradavno vreme vodili su trgovinu sa ćilibarom u daleke zemlje. Slovenske države počele su da se razvijaju oko takvih trgovinskih srsdišta i na ovim tačkama počele su da se razvijaju i vojničke organizacije. Knez Samo, koji je oslobodio Slovene od Avara i vladao njima bio je po pričanju nemačke kronike putujući trgovac, poreklom Frank. Najverovatnije je bio od onih Slovena, koji su stanovali zapadno od Sale i bili još pre Karla Velikog podjarmljeni od Nemaca, dakle iz jsdnog plsmena Lužičkih Srba.

Tako su se pod raznim uticajima i iz raznih razloga na raznim tačkama slovenske praotadžbine u pradavnini razvijale vojničke organizacije. Ove organizacije i ovi vojnicn zvali su se Srbi. Verovatno već u početku to nije bila jedna organizacija i između raznih tačaka gde su se razvijale, nije postojala direktna veza. Vojnička organizacija na Dnjepru imala je specijalne ciljeve, bila je manje u vezi sa ostalim delovima i zbog toga se tamo najranije izgubilo staro ime, mada se nalaze tragovi, koji svedoče, da je tradicija na Srbe i kod istočnih Slovena postojala još do VIII veka po Hrnstu. Ova istočna organizacija imala je zadatak da čuva veliki trgovinski put po Dnjepru i Dvini od Crnog do Baltičkog Mora, istoriski put od Varega do Grka, i da otvara trgovinske puteve na Kaspisko Jezero i Volgu. Njena ofanziva je išla prema Crnom Moru, na Kaspisko Jezero i Volgu i u tim pravcima razvijala se za njom slovenska kolonizacija. Drugi zapadni deo ove organizacije vodio je prodiranje preko Karpata na celom velikom luku od donjeg Dunava, pa do severne Morave. Ona se širila i čuvala je trgovinske putove Vislom na Baltičko More, Odrom i Labom, kao i put od gornje Visle na Dunav. Vodila je slovensko prodiranje preko Labe i Sale i na gornji Dunav.

U Karpatima jedan deo ovih ratnika dobio je drugo ime Harfada. U Karpatima živeo je narod Karpi, koji je bio verovatno trakiskog porekla. On je prešao preko Karpata, Rimljani su ga odveli u Panonnju, gde je iščeznulo njegovo ime. Nije isključeno, da su ovi Karpi bili pretci današnjih Hrvata. Od ovih Karpi, planine, gde su dugo stanovali dobile su ime Karpati. Germanski Bastarni, koji su se duže vreme zadržali za Karpatima, izgovarali su ovo ime prema svome donje-germanskom izgovoru „Harfada", a onda je i narod dobio ime Harfati. To bi bilo najveronatnije objašnjenje ovog imena. Baš sa etimološkog gledišta ne može mu se ništa prebacivati. U takvom slučaju jedan deo ovih srpskih ratnika stanovao je duže vreme zajedno sa Bastarnima pod Karpatima i na pobočju Karpata. Verovatno bio je u tesnoj vezi sa Bastarnima ili čak njima potčinjen. A kasnije ponovo se oslobodio i isterao germanske Bastarne.

Prema tome ime Hrvat došlo bi od Karpata, kao što su to izgovarali istočno germanski Bastarni približno u III veku pre Hrista. A ime Karpati dolazilo bi od plemena Karpi. Interesantno bi bilo još objasniti šta su bili Karpi? Već Herodot primećuje da stanuje severno od Crnog Mora, između Buga i Karpata narod, koji on naziva „Kalipidi", a drugi grčki autor Skimnos i za njim drugi nekoliko mlađi od Herodota, pišu mesto Kalipidi Karpidi. Moguće, da je Skimnos uzeo ovu belešku iz Herodota i pogrešno napisao, ali moguća je i druga pretpostavka, da je Herodotov rukopis pogrešan, te je prvobitno u njemu stajalo Karpadi, kao što je pravilno napisao Skimnos, a prepisivač, koji je kasnije prepisivao Herodotov rukopis napravio je pogrešku. Ova pretpostavka koju je učinio Niderle, izgleda potpuio verovatna, i to u toliko više, jer Herodot sam ne zna, kojem narodu bi pribrojao ove Kalipide. On ih označuje kao Grčke Skite, jer se u nekoliko približuju Grcima, u nekoliko Skitima, a prema njegovom opisivanju nisu nijedno ni drugo. Približno na istoj teritoriji iza Karpata kasnije se nalaze Karpi. Za Karpe se obično misli da su bili jedno vanredno snažno trakisko pleme. Karpi su se nalazili prvobitno iza istočnih Karpata. Ptolomej ima ih na svojoj mapi još zabeležene kao jedan od velikih naroda, koji stanuju iza Karpata, Za vreme velikog pokreta trakiskih plemena preko Karpata u Podunavlje i Balkan igraju Karpi znatnu ulogu. Njihov pokret počinje u III veku po Hristu, istoričar Jordan ih naziva „vrlo ratoboran narod”, koji je bio vrlo opasan Rimljanima. Rimljani su sa njima imali vrlo teške borbe. Prilikom nekih pregovora između Karpa n Rimljana poslednji su naglašavali sa ponosom, da su snažniji od Gota, osvojili su Dakiju i činili napade na Trakiju, a za vlade rimskog cara Diokleciana preselili su se u donju Panoniju, gde iščezavaju. Mnogi njihovi fragmenti primećuju se i na Balkanu.

Obično se smatra, da su ovi Karpi bili jedno od velikih i snažnih trakiskih plemena, koje je dugo stanovalo na Karpatima i tako ovim planinama dalo svoje ime. Niderle i mnogi istoričari pre njega izrazili su mišljenje, da bi ovi Karpi mogli da budu Sloveni-Hrvati. U IV veku iščezava njihovo ime, a odmah za njima pojavljuju se Sloveni na istoj teritoriji, na kojoj su se naselili Karpi. Baš na ovoj teritoriji u donjoj Panoniji nalazimo još u rimsko doba veći broj krajevnih imena, koja imaju frapantno slovenski oblik, tako da ih je teško objasniti kakvim drugim jezikom.

U slovenskoj praotadžbini razvila se dakle vojnička organizacija, koja se nazvala Srbi. Iza Karpata jedan deo ovih vojnika dobio je drugo ime Hrvati od planina Karpata, prema istočio-germanskom izgovoru. Ovo ime Hrvati proširilo se na vrlo široku teritoriju na pobočju svih planina od istočnih Karpata do Šumave, od Dnjestra do izvora Sale. Moguće, da je jedan snažan odred ovih Hrvata pod imenom Karpa već za rimsko doba prodro preko Karpata, te se posle teških borbi sa Rimljanima naselio u Panoniji. Velika slovenska seoba kojoj su oni bili preteča počela je malo kasnije i krajem V veka, za vreme hunskog kralja Atile panonska ravnica bila je već naseljena Slovenima.

Ovi Srbi-Hrvati vodili su slovensko prodiranje u svim pravcima. Na novim teritorijama izgubila se potpuno veza između pojedinih delova ove organizacije. Samo na izvesnim tačkama sačuvalo se još prastaro srpsko i hrvatsko ime. Ovi vojnici naselili su se pre svega po trgovinskim i političkim središtima novih krajeva, pridružili su im se sigurno još razni drugi elementi, vojničke organizacije počele su ponovo da se razvijaju na raznim tačkama i one su dale početak slovenskim državama, koje se odjednom pojavljuju pred nama kao militarističke organizacije sa trgovinskim karakterom. Ali ove države razvijaju se već pod novim imenima. Moguće, da su vojničke organizacije već u praotadžbini na pojedinim delovima dobile svoja specijalna imena. Tako možemo objasniti, da se nalaze Obodriti kod severnih Slovena na donjoj Labi n kod južnih Slovena na donjem Dunavu, Milčani kod Lužičkih Srba i Milinčani na Poloponezu itd. Obodriti nazvao se prvobitno jedan odred ove vojničke organizacije, koji je bio naročito hrabar, te je prodirao napred.

Zemlje koje su zauzeli Sloveni u toku velike seobe nisu bile puste i nenaseljene. Ove zemlje trebalo je osvojiti oružjem i to sa vrlo teškim borbama. Demokratski seljački narod nije mogao to da izvrši, pred ovom seobom morala je da ide snažna vojnička organizacija koja osvaja nove teritorije i iz istorije znamo, da su ove borbe bile vrlo teške i krvave i često vršene sa velikom okrutnošću.

Sem toga na novim teritorijama ovi vojnici, Srbn i Hrvati zauzeli su pozicije koje su bile najviše izložene neprijateljima, zaposeli su strategijski front na granicama slovenstva, prodirali neprestano napred, te se naselili na izloženim tačkama. Tako nalazimo kod južnih Slovena srpsko i hrvatsko ime najpre po onim krajevima koji su bili frontom okrenuti neprijatelju. Hrvati naselili su se u većim masama na Primorju, gde su prodirali protiv rimskih varoši. Njihovi garnizoni bili su u središtu slovenačke kneževine i na planinama, na granicama izmeću Slovenaca i Nemaca. Srbe nalazimo najviše sakupljene na frontu prema Arnautima i Grcima. Srpske čete prodirale su na jug i zauzele Grčku, a iz Grčke počele sa napadima na ostrva i prešle u Malu Aznju. Ovi garnizoni kasnije su propali, jer slovenska masa nije uspela da dođs njima u dovoljno spažnom broju. Na severu najviše Srba nastanilo se na Labi i Sali sa frontom u kome su prodirali prema Majni, Rajni i gornjem Dunavu.

Srbi i Hrvati prema tome samo su dva imena jedne vojničke družine koja se razvila u slovenskoj praotadžbini, koja je vodila slovensku seobu, osvajala nove zemlje, po novim zemljama zauzimala garnizone i strategijske tačke. Iz ovih garnizona počele su da se razvijaju male slovenske države pod novim imenima. Iz ovih vojničkih organizacija razvilo se plemstvo kod starih Slovena, koje je čisto militarističkog porekla.

Stare slovenske države imaju čisto militaristički karakter, kod starih Slovena postojale su vojničke organizacije koje su morale da se razviju još u praotadžbini. Pretpostavljajući da su se ove organizacije zvale Srbi i Hrvati, možemo da razumemo mnoge pojave koje su inače neobjašnjive.