Golden Homolje Set za ispiranje zlata

Autor Tema: Pretorijanci  (Pročitano 1936 puta)

Van mreže Carica Teodora

  • Heroj
  • *****
  • Poruke: 625
  • Ugled: +109/-2
  • Pol: Žena
Pretorijanci
« poslato: 05.01.2013. 21:45 »
Pretorijanci ili pretorijanska garda naziv je za posebnu komponentu rimske vojske. U doba Rimske republike bilo je uobičajeno da vojni zapovednik ima svoju ličnu gardu, nazvanu cohors praetoria (= "pretorijanska kohorta"). Oktavijan Avgust je 27. godine st. e., u cilju vojne odbrame Italije, u kojoj nije bilo stacioniranih legija, formirao jedan stalni vojni odred od devet kohorti (od kojih je svaka verovatno imala po hiljadu vojnika) koji se sastojao od njegove lične straže i veterana. Tri kohorte bile su stacionirane u samom gradu Rimu, a ostalih šest u obližnjim italskim gradovima. Ovaj je odred Avgust zadržao pod svojom vlastitom kontrolom, i tek je 2. godine st. e. postavio dva zapovednika, nazvana praefecti praetorio (= "pretorijanski prefekti"). Tako je nastala pretorijanska garda, koja će kasnije u pojedinim trenucima igrati veoma važnu ulogu u istoriji Rimskog carstva. Političku važnost pretorijanci su počeli sticati kada ih je Sejan, Tiberijev pretorijsnaki prefekt, sve okupio u jednoj kasarni u severnom delu grada Rima. Pretorijanci su pratili cara i članove njegove porodice i dok su se oni nalazili u Rimu i kada su putovali van grada. Njihova vojna služba prvobitno je trajala dvanaest godina, ali je uskoro produžena na šesnaest. Pretorijanci su primali visoku platu, kao i česte i obilne "darove" (donativa).

Istorija

Naziv pretorijanci potiče od latinske reči praetorium kojom je označavan šator rimskih vojskovođa, naročito pretora koji su magistrati sa imperijumom bili ovlašćeni da komanduju vojskom. Od 3. veka pne. rimske vojskovođe su imali pravo da u ratno vreme među vojnicima izaberu sebi gardiste koji bi potom čuvali njihov šator i ličnost. Ovakav odred se nazivao pretorijanska kohorta (cohors praetoria) i sastojao se i od pešaka i od konjice. Kohorta je pratila istaknute rimske državnike i vojskovođe poput Cezara, Marka Antonija i Oktavijana (budućeg cara Avgusta). Već je Cezar 61. pne. osnovao elitnu Legiju X Konjaničku (Legio X Equestris) koju je uspešno koristio tokom ratova sa Galima i u toku građanskog rata protiv Pompeja. Nakon pobede nad Antonijem, Oktavijan je uvideo da se stajaći elitni odred može upotrebiti ne samo u ratno, već i u mirnodopsko vreme u političke svrhe.

Pretorijanski prefekt

Pretorijanskom gardom je tokom Rimskog carstva zapovedao oficir iz viteškog staleža s nazivom pretorijanski prefekt (praefectus praetorio). Prve pretorijanske prefekte postavio je car Avgust 2. godine st. e. i uglavnom ih je bilo dvojica istovremeno na dužnosti. Prefekti su ponekad imali veoma veliki uticaj na cara, kao već pomenuti Sejan na cara Tiberija. Nekoliko pretorijanskih prefekta bili su zapravo poznati pravnici, kao Papinijan, Julije Paulo i Ulpijan, jer su tokom 2. i 3. veka n. e. pretorijanski prefekti dobijali sve više važnih sudskih ovlašćenja (tj. odgovornost za krivične parnice u celoj Italiji osim grada Rima). Ipak, u najvećem broju slučajeva pretorijanski su prefekti bili vojnici. Pošto su bili odgovorni za snabdevanje vojske, pod Dioklecijanom su postali najvažniji finansijski službenici u državi. Kada je Konstantin Veliki 312. godine raspustio pretorijansku gardu, pretorijanski su prefekti izgubili svoja vojna ovlašćenja i zapravo postali upravnici nad četiri dela carstva: nad Galijom, Italijom, Ilirikom i Istokom.

Organizacija i uslovi službe

Pretorijanska garda je imala sličnosti sa legijama Rimskog carstva, ali i dosta razlika. Devet pretorijanskih kohorti su se sastojale od više vojnika koji su bili bolje opremljeni, plaćeni i pouzadaniji od reguralnih legionara. Pored toga, pretorijanci su mogli primati i vanredni dar u novcu od cara (donativium). Po Avgustovoj zamisli, pretorijanska garda je brojala 9 000 gardista koji su regrutovani iz legija ili među najdarovitijim mladićima iz centralne Italije (Etrurija, Umbrija i Lacijo). Tokom vremena regrutno područje za pretorijance je proširen i na provincije Makedoniju, Ilirik i Hispaniju. Vitelije je pak u gardu uvrstio vojnike iz germanskih, a Septimije Sever iz panonskih legija. Sever je kasnije regrutovao gardiste širom Carstva.

U Avgustovo vreme, oko 5. godine naše ere, pretorijanska kohorta je brojala 1 000 vojnika, a kasnije čak 1 500 ljudi. Kao i u uobičajnoj legiji realan broj ljudi bio je nešto niži. Po istoričaru Tacitu 47. godine broj kohorti je povećan sa devet na dvanaest. Za kratkotrajne Vitelijeve vlade broj kohorti je povećan na šesnaest, ali je Vespazijan 69. ponovo uspostavio gardu od devet kohorti. Najzad, Trajan je 101. povećao broj pretorijanskih kohorti na deset čime je broj elitnih pretorijanaca dostigao 5000 ljudi.

Zahvaljujući količini slobodnog vremena, naravno u vreme kada nisu pratili cara na dalekim putovanjima, pretorijanci su podvrgavani intenzivnijoj obuci od legionara. Oprema i oružje su takođe bili isti, uz jednu značajnu razliku, posebno dekorisane oklope, odlične za parade i druge državne funkcije. Insignije "Meseca i sunca" i "Škorpiona" su bile naročita oznaka pretorijanaca. Svaki vojnik je stoga posedovao po dva oklopa, jedan paradni za dužnosti u Rimu i drugi podobniji za borbene dužnosti.

Pretorijanci su primali daleko višu platu od ostalih legionara zahvaljujući sistemu koji se zvao sesquiplex (tj. jedna i po plata). Ukoliko je legionar primao 225 denara godišnje, pretorijanac je isplaćivan sa 375 denara. Septimije Sever je povećao platu pretorijanaca na 1 500 denara koja je isplaćivana u tri godišnja odseka u januaru, maju i septembru.

Po odlasku u penziju pretorijanac je dobijao 20 000 sestercija (5000 denara), komad zemlje i vojničku diplomu sa natpisom "ratniku koji je hrabro i verno završio svoju službu". Mnogi su međutim birali da ostanu u vojnoj službi ulaskom u počasnu jedinicu evokata ili nastavkom službe u pretorijanskoj gardi gde su se nadali novom unapređenju.

Konjanička garda

Od samog početka garda je sadržala i malobrojnu konjaničku ispostavu poznatu pod nazivom equites singulares augusti. Konjanici su pratili cara prilikom putovanja ili prilikom ratnog pohoda. Uglavnom se sastojala od probranih i najpoverljivijih provincijalaca koji su nosili svoju specifičnu odoru i naoružanje. Trajan je službu u konjaničkoj gardi otvorio za nosioce rimskog građanskog prava i ujedno je konjanike učinio stalnim odeljenjem unutar pretorijanske garde. Ekviti singulari su brojali 512 konjanika podeljenih na 16 turmi. Komandant konjanika je nosio titulu tribuna, a konjica je u praksi predstavljala desetu pretorijansku kohortu. Septimije Sever je kasnije podigao broj konjanika na isti nivo brojnosti kao i ostale kohorte.

Činovi u pretorijanskoj gardi

Milites (Militi)
Obični vojnici

Immunes (Imuni)
Nakon pet godina službe ovim vojnicima je bilo dozvoljeno da se pridruže konjaničkom delu garde Ekviti Singulari (Equites singulares) ili specijalnim agentima Spektakularima (Speculatores)   

Principales (Principali)
Administrativci u okviru jedinice   

Evocati (Evokati)
Nakon šesnaest godina službe vojnicima je ponuđena penzija ali je većina birala da ostane u ovoj počasnoj jedinici.

Centuriones (Centurioni)
Vojnici koji su regrutovani u gardu iz legija, gradskih kohorti ili vigila   

Tribuni (Tribuni)
Oficiri koji su obično dovođeni iz legija kako bi komandovali pretorijanskim kohortama. Najčešće su bili iz konjaničkog staleža. Retko se dešavalo i da centurioni budu promovisani u tribune.   

Procuratores (Prokuratori)
Dostojanstvo dostupno rimskim konjanicima (vitezovima)   

Praefectus (Prefekt)
Najviši čin u pretorijanskoj gardi koji je označavao njihovog zapovednika.

« Poslednja izmena: 06.01.2013. 00:26 admin »