Otkako je otkriven, ovaj tajanstveni grad nastao u vreme gradnje egipatskih piramide prestaje da privlači gorljivu pažnju i ruske i svetske javnosti koja čeka odgovor na važna pitanja nastanka naše civilizacije.


U proleće 1987. godine tim ruskih arheologa krenuo je u rutinski obilazak lokacije u Čeljabinskoj oblasti na mestu gde reka Karaganka utiče Utjaganku. Vlasti su planirale da tu sagrade hidroelektranu i da potope celu dolinu. Pre toga bilo je potrebno izvršiti uobičajena arheološka istraživanja.

Pogotovo u oblasti Čeljabinska u kojoj je nađeno mnogo ostataka starih kultura koje su se od Azije kretale ka Evropi. Kada su arheolozi shvatili do kakvog su otkrića došli, odmah su počeli da ubeđuju vlasti da odustanu od izgradnje hidrocentrale jer bi veštačko jezero potopilo jedno od najvažnijih otkrića u istoriji ruske arheologije. Reč je o gradu Arkaimu i Zemlji gradova koja ga okružuje. Šta je to toliko uzbudilo istraživače u vezi s Arkaimom?


REZERVAT KULTURE

Otkako je otkriven, Arkaim privlači veliku pažnju ruske i svetske javnosti kao najzagonetnije arheološo otkriće na teritoriji najprostranije zemlje na svetu. Zbog toga je postao privlačan za mnoge pseudonaučne grupe. Godine 1991, Arkaim je proglašen za rezervat kulture.

Kao što smo rekli, u toj oblasti do tada je već bio otkriven veliki broj spomenika starih kultura. Sve one bile su nomadskog karaktera, ali Arkaim je bio nešto sasvim drugo. Bio je to grad, veoma star, najstariji ikada otkopan na tlu Rusije. Stručnjaci ga smeštaju u vreme gradnje egipatskih piramida i kritsko-mikenske kulture u Grčkoj. Način na koji je izgrđen neodoljivo je podsećao na način na koji je nastala drevna Troja, nekoliko vekova mlađa, i na opise legendi koje su nam starogrčki filozofi i istoričari i ostavili o Atlantidi i Hiperboreji.
 
Ulica na krovu

Arkaim je planski izgrađeno naselje, u obliku kruga. Izgrađen je oko glavnog trga, s dva kruga bedema. U okviru unutrašnjeg bedema nalazi se šezdeset kuća za stanovanje i javne zgrade. Obim spoljašnjeg bedema iznosio je 160 metara, njegova visina pet. Ispod bedema nalazio se dubok kanal ispunjen vodom. Bedemi su građeni od kamena, zemlje i opeke, a u grad se ulazilo kroz četiri kapije. Ulazi su bili krivudavi, gotovo kao lavirinti, što je neprijatelju pravilo dodatne smetnje prilikom mogućeg prodora.

Prema onome što se u Arkaimu da videti, može da se zaključi da, po načinu gradnje, više podseća na neki srednjovekovni toskanski zamak nego na naseobinu iz srednjeg bronzanog doba. Za razliku od drugih naselja iz istog perioda, gde je svaki objekat građen nezavisno jedan od drugog, ovde je postojao jasan plan gradnje prema kome su svi objekti bili međusobno povezani.

Iskorišćen je celokupan gradski prostor. Između dvostrukih zidina prolazio je put, dok su uz unutrašnji zid izgrađene prostorije različite veličine i namene. Iako je građen prema jedinstvenom planu, stambeni objekti rađeni su zasebno, čak su primetni pokušaji da se prošire na uštrb ulica. Krovovi kuća činili su još jednu ulicu, dovoljno široku da njome može da prođe dvokolica.


U gradu je postojao sistem ulične kanalizacije, i je najstariji poznati na svetu. Sve kuće unutar zidina bile su povezane ulicama popločanim drvenim kockama.

Svaka kuća imala je ognjište, podrum, peć i hladno mesto za skladištenje kvarljive hrane. Peći su bile tako napravljene da je u njima mogla da se topi bronza i peče keramika.

Na osnovu ostataka životinjskih kostiju, naučnici su došli do zaključka da su stanovnici uzgajali konje i sitnu i krupnu rogatu stoku.
Međutim, još ne znamo koje su bile osnovne delatnosti stanovnika. O tome se još vode žučne rasprave.

Stanica za vanzemaljce?

Posle ovog uzbudljivog otkrića, u dolini Arkaima iskopano je još dvadesetak utvrđenih naselja i nekropola, od kojih su neke izgrađene od kamena, velelepnije od samog Arkaima. S Arkaimom kao mogućom prestonicom, ovaj skup nazvan je Dolina gradova i, predstavljen naučnoj javnosti. Bio je to prvi materijalni dokaz o postojanju izgubljene drevne civilizacije na prostoru južne Rusije.

Dokaz onoga što je prethodnih milenijuma bila samo legenda, verovanje, da je prostor južnog Urala i severnog Kazahstana, prostor koji spaja Evropu i Aziju imao ključnu ulogu nastanku indoevropske civilizacije. Novo svetlo bačeno je na teorije o razvoju, prirodi i seobama prvih Indoevropljana, kao i na teorije o poreklu Slovena.

Arkaim i Dolina gradova, otkriveni usred ravnice, gde niko nije mogao da pretpostavi da je mogla da se razvije neka napredna kultura, postao je simbol i mesto okupljanja svih mistika novog doba. Obavijen tajnom, kao Stounhedž ili piramide Maja, privlači one koji veruju u duhove. Ruski pisac Aleksej Sparki kao da im je dao za pravu, objašnjava poreklo imena Arkaim: Ar–ka znači nebo, a Im – Zemlja.


Predstavljajući, dakle, mesto gde se spajaju nebo i Zemlja i gde se granice između duhovnog i materijalnog brišu. Arkaim je tako postao simbol mira i harmonije koja je nekada vladala na zemlji i koja će ponovo zavladati ukoliko se različite i, naizgled nepomirljive kulture ujedine.

U suštini, ovo gledište lako može da se dovede u sumnju, s obzirom na to da arheološki nalazi pokazuju da su Arkaim i ostala naselja bila dobro utvrđena i opremljena za rat ili, barem, za odbranu od neprijateljskog okruženja.

Arheolozi koji su radili na iskopavanjima u Dolini gradova opisuju neverovatan izgled Arkaima iz vazduha: sav u pravilnim, koncentričnim krugovima čija je svrha do danas ostala nepoznata. A da li su ti krugovi imali odbrambenu, versku, naučnu ili neku drugu namenu? Neki od današnjih hodočasnika uvereni su da su krugovi ostaci rampi za sletanje svemirskih brodova.

Nadživeo katastrofu

Ono što je bitno jeste da je Arkaim izgrađen po istom, kružnom principu kao i homerovska Troja, s tim što je nekoliko vekova (neki naučnici tvrde čak i više od pola milenijuma) stariji od nje. Stavljanje Arkaima u isti vremenski okvir s egipatskim piramidama i kritskom kulturom raspalilo je maštu različitih autora koji su počeli da traže sličnosti s legendarnom Atlantidom, koju Platon opisuje kao grad izgrađen u tri koncentrična kruga ili Asgardom, mitskim nordijskim gradom, čiji je osnivač bio vrhovni bog Odin, i koji je opevan u islandskim sagama.